<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="10918" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/items/show/10918?output=omeka-xml" accessDate="2026-09-26T16:06:40+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="10896">
      <src>https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/a0bf7d30336dcaf3235cbabb1beb803a.pdf</src>
      <authentication>ded0bc3ad2e8226c3f08f54b453bdc14</authentication>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="5">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25237">
                <text>Etnografia Polska</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25238">
                <text>etnografia, etnologia</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25239">
                <text>czasopismo</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25240">
                <text>1958-</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25241">
                <text>Licencja PIA</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25242">
                <text>pdf</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25243">
                <text>polski</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25254">
                <text>IAiE PAN ( d.IHKM PAN)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25255">
                <text>IAiE PAN</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <itemType itemTypeId="1">
    <name>Text</name>
    <description>A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text.</description>
  </itemType>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="46">
          <name>Relation</name>
          <description>A related resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="130196">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1222</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="130197">
              <text>1985</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="43">
          <name>Identifier</name>
          <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="130198">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:1128</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="130199">
              <text>Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk / ETNOGRAFIA POLSKA 1985 t.29 z.1</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="41">
          <name>Description</name>
          <description>An account of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="130200">
              <text>ETNOGRAFIA POLSKA 1985 t.29 z.1, s.217-220</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="39">
          <name>Creator</name>
          <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="130201">
              <text>Jackowski, Aleksander</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="130202">
              <text>pol.</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="130203">
              <text>Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="42">
          <name>Format</name>
          <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="130204">
              <text>application/pdf</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="130205">
              <text>application/pdf</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
    <elementSet elementSetId="4">
      <name>PDF Text</name>
      <description>Text capture metadata for PDF documents</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="52">
          <name>Text</name>
          <description/>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="130206">
              <text>INSTYTUT SZTUKI POLSKIEJ A K A D E M I I N A U K
W Instytucie problenjatyką badawczą zajmują się: Pracownia Do­
kumentacji Sztuki Ludowej (w Krakowie), Pracownia Dokumentacji
Folkloru, Pracownia Badania Plastyki Nieprofesjonalnej, Zespół Antropo­
logii K u l t u r y przy Zakładzie Filmu, Redakcja „Polskiej Sztuki Ludowej".
I . Do 1980 r. P r a c o w n i ą D o k u m e n t a c j i S z t u k i L u d o w e j kierował prof, dr R. Reinfuss. Obecnie kieruje nią dr Ewa F r y ś - P i e traszkowa. Istotą działania pracowni jest przede wszystkim dokumenta­
cja ludowej plastyki, rękodzieła i rzemiosła artystycznego. Badania pro­
wadzone są na terenie całej Polski. Najmniej materiałów dotyczy Śląska
i Wielkopolski, obszary te były bowiem dokładnie penetrowane i bada­
ne przez placówki lokalne. W Pracowni w ciągu 35 lat jej działania
zgromadzonp spore archiwum naukowe: ok. 76 000 stron tekstów, 60 00O
rysunków, inwentaryzacji i plansz barwnych — łącznie 93 000 pozycji
inwentarzowych oraz 76 000 fotografii. Materiały te są udostępniane
wszystkim zainteresowanym z zewnątrz.
Zebrane materiały są bazą dla późniejszych opracowań. Obecnie
przygotowuje się do druku (w „Arkadach") publikację o sztuce ludowej
w Polsce pióra Anny Kunczyńskiej-Irackiej i Ewy Fryś-Pietraszkowej.
R. Reinfuss złożył do druku monografię kowalstwa oraz pracę o rzeźbie
ludowej w kamieniu. Opracowano również szereg zwartych pozycji mo­
nograficznych, a także artykułów, studiów materiałowych i przyczyn­
ków, jednak ogromna część archiwaliów nie została jeszcze wykorzysta­
na. W związku z tym planuje się zespołowe przygotowanie obszernych
monograficznych zarysów plastyki ludowej poszczególnych regionów
w ramach problemu międzyresortowego „Pomniki kultury narodowej
i ich dokumentacja". Pierwszą pozycją z tej serii jest „Tradycyjna sztu­
ka ludowa Podlasia i jej współczesne przemiany" (tytuł roboczy). Prace
przygotowawcze rozpoczęto w roku 1981, a ich zakończenie przewidziane
jest na rok 1985. Praca obejmuje rzeźbę, malarstwo, plastykę w obrzę­
dach i zwyczajach, architekturę, wnętrze mieszkalne i jego zdobnictwo,
stroje, rzemiosło artystyczne. Szczególne zainteresowanie budzi działal­
ność znaczniejszych ośrodków (zarówno istniejących obecnie, jak i za­
marłych), rozprzestrzenianie się poszczególnych zjawisk artystycznych,
motywacja twórczości. Opracowanie przygotowywane jest na razie włas-

�218

ALEKSANDER JACKOWSKI

nymi siłami zespołu, który liczy obecnie czterech pracowników meryto­
rycznych (mgr Wanda Drabik, dr Ewa Fryś-Pietraszkowa, mgr Bożena
Kural, mgr Alicja Maleta). W ramach tego samego problemu mgr W. Dra­
bik przygotowuje indywidualnie pracę na temat postaci zwierząt w l u ­
dowych obrzędach.
Ponadto, zespół Pracowni kontynuuje prace nad tematem „Dokumen­
tacja sztuki ludowej i nieprofesjonalnej" (plan własny IS), w związku
z którym od 1979 r. prowadzona jest penetracja w miejscowościach po­
łożonych na brzegach Wisły na odcinku od źródeł po Sandomierz. Do­
kumentacja ta, podjęta w związku z planem przebudowy i zagospodaro­
wania koryta rzeki („Program Wisła"), wymaga jeszcze nieznacznych
•uzupełnień. Publikacja zebranych materiałów nie jest przewidziana. Pra­
cownia prowadzi ponadto dokumentację wybranych wystaw i konkur­
sów sztuki ludowej.
II. P r a c o w n i a D o k u m e n t a c j i
F o l k l o r u , którą kieruje
doc. dr Ludwik Bielawski, będzie w najbliższych latach kontynuować
podstawowe kierunki działania w zakresie dokumentacji i badań pieśni
ludowej (tekstów słownych i melodii), muzyki instrumentalnej i instru­
mentów muzycznych oraz tańca ludowego. Kontynuowana będzie ciągła
dokumentacja terenowa, uzupełniana gromadzeniem wszelkich innych
źródeł (archiwalnych, publikowanych i in.), zwłaszcza pod kątem przygo­
towywanych publikacji. Kontynuowane będą wydawnictwa źródłowe,
zwłaszcza seria Polska Pieśń i Muzyka Ludowa — Źródła i Materiały.
W najbliższej przyszłości zostanie przekazany do druku dwuczęściowy
tom Kaszuby (Aurelia Mioduchowska i Ludwik Bielawski). Zostaną też
"ukończone następne serie: Kurpie (Zofia Jaworska i Jan Stęszewski),
Warmia i Mazury (Barbara Krzyżaniak, Jarosław Lisakowski i Aleksan­
der Pawlak). Zaawansowane są ponadto prace nad tomami: Podhale
(Jan Sadownik), Lubelskie (Jerzy Bartmiński, Zbigniew Koter), Podlasie
(Janina Szymańska).
v

W zakresie prac interpretacyjnych Alicja Trojanowicz kontynuuje
badania nad śpiewami niezwrotkowymi w polskim folklorze. Grażyna
Dąbrowska (obecnie będąca na emeryturze) przygotowuje syntetyczną
pracę Polski folklor muzyczny. Nowo podjętym tematem jest natomiast
praca Ewy Dahlig Skrzypce w ludowej praktyce muzycznej w Polsce.
Jej zakończenie przewidziane jest na rok 1988.
Kontynuowane będą ponadto prace w ramach grup studyjnych I n ­
ternational Council for Traditional Music. Ich rezultatem są tomy, które
ukazały się zarówno w Polsce, jak i za granicą. U nas ukaże się kolejny
tom Analyse und Klassyfikation
von Volkstanzen (red. G. Dąbrowska
i Kurt Peterman).
III. P г а с o w n i a B a d a n i a P l a s t y k i
Nieprofesjonal­
n e j , kierowana przez mgr Aleksandra Jackowskiego, zajmuje się doku­
mentowaniem wybranych przejawów współczesnej twórczości ludowej,

�INSTYTUT SZTUKI PAN

219

przemian w upodobaniach estetycznych ludności chłopskiej, plastyki zwa­
nej naiwną i ciekawszych zjawisk w ramach nurtu nieprofesjonalnego.
Prowadzi się tu badania nad następującymi zagadnieniami:
1. L u d o w a s z t u k a s a k r a l n a M a ł o p o l s k i (Anna K u n czyńska-Iracka). Praca zamierzona na kilka lat bazuje na dokumentacji
zbieranej w terenie oraz archiwalnej z wykorzystaniem źródeł ikonogra­
ficznych, ludowych pieśni i kantyczek. Poszczególne efekty badań (np.
nad genezą i systematyką kapliczek) będą publikowane w postaci arty­
kułów, zwłaszcza na łamach „Polskiej Sztuki Ludowej". Przewiduje
się m.in. opracowania dotyczące dawnej rzeźby ludowej, grafiki dewocyjnej i malarstwa ośrodków kultowych. Zakres tematyczny i metody
badawcze sytuują te prace na pograniczu między etnografią a historią
sztuki;
2. S z t u k a l u d o w a w o k r e s i e r o z p a d u t r a d y c y j n e j
k u l t u r y c h ł o p s k i e j (A. Jackowski). Przygotowana do druku pra­
ca została oparta na zbieranej od wielu lat dokumentacji zarówno tereno­
wej, jak też pozyskanej z wystaw i konkursów, uwzględniającej aspekt
socjologiczny;
3. P l a s t y k a n i e p r o f e s j o n a l n a . A. Jackowski kontynuuje
badania prowadzone od 1965 r. Ich efekty będą publikowane w postaci
artykułów w „Polskiej Sztuce Ludowej". W 1984 r. oddano do druku
książkę. Zakończony też zostanie Słownik zawierający 200 obszernych
biogramów malarzy i rzeźbiarzy z wykazem wystaw, bibliografią, poda­
niem muxeów, w których znajdują się ich prace, ilustrowany zdjęciami
twórców oraz ich prac. W pracy silnie podkreślono aspekt psychologicz­
ny (badania ankietowe, wywiady, testy);
4. I n s p i r a c j e l u d o w e w s z t u c e p o l s k i e j X I X i X X
w. (A. Jackowski). Praca została rozpoczęta w 1980 r. Oddanie publika­
cji do druku przewidziane jest na 1985 г.;
5. Z a b a w k a , k u k i e ł k a , f i g u r k a
magiczna. O lalce
w k u l t u r z e l u d o w e j (Ewa Korulska). Praca została rozpoczęta
w 1982 r. Przewidziana jest publikacja niektórych zagadnień na łamach
„Polskiej Sztuki Ludowej". Zakończenie całości — 1984 r.
IV. Z e s p ó ł A n t r o p o l o g i i K u l t u r y (mgr Zbigniew Benedyktowicz, dr hab. Ludwik Stomma). Zespół prowadzi badania nad
k u l t u r ą współczesną (film, literatura, folklor w aspekcie współczesnej
mitologii, kreowanej przez film, TV, środki masowego przekazu, zakorze­
nienie tej mitologii w tradycji, w strukturach mitologicznych „długiego
trwania"). Prowadzone są również prace nad Słownikiem
antropologii
kultury (poszczególne hasła ogłaszane są w „Polskiej Sztuce Ludowej")
oraz prace z zakresu teorii kultury (magia, religia, myślenie symboliczno-magiczne, analiza strukturalno-fenomenologiczna zjawisk kultury).
Analizuje się ponadto film jako tekst kultury zwracając uwagę na prze­
strzenie pamięci (dom, hotel, akademik, bezdomność, wygnanie na przy-

�220

ALEKSANDER JACKOWSKI

kładzie filmu polskiego) oraz symbole związane z pamięcią i jej zako­
rzenieniem w przestrzeni (Z. Benedyktowicz), ponadto — na mit pros­
taczka Fou de Dieux i klownów (L. Stomma). Odrębne zagadnienie sta­
nowią zjawiska izolacji świadomościowej. L . Stomma przygotowuje pracę
Antropologia kultury wsi polskiej XIX w., kontynuując jednocześnie ba­
dania nad tymi zjawiskami w międzynarodowym zespole badawczym
przy Centre Internationale des Recherches Sociales w Paryżu (planowa­
ne są m i n . badania na Polinezji). Z. Benedyktowicz przygotowuje pracędoktorską na temat kategorii „swój" — „obcy". W ramach tego zagad­
nienia prowadzone będą badania nad zjawiskami identyfikacji grupowej,
odkrywaniem własnej tożsamości — mit outsidera, grupy młodzieżowe
Punk i in. we współczesnej kulturze (literatura, film, ruchy młodzieżo­
we i artystyczne);
V. „ P o l s k a S z t u k a L u d o w a " (red. A. Jackowski). Zadaniem
pisma jest zarówno publikowanie prac własnych pracowników Instytutu,
jak też inspirowanie i publikowanie prac powstałych w innych ośrod­
kach naukowych. Zakres tematyczny pisma obejmuje zarówno proble­
matykę kultury artystycznej ludu, jak też i jej determinanty. Staramy
się penetrować obszary pograniczne między sztuką profesjonalną a l u ­
dową (twórcy naiwni, amatorzy), a także podejmować zagadnienia z za­
kresu teorii i metodologii. Zamierzamy kontynuować konferencje i dys­
kusje redakcyjne poświęcone poszczególnym zagadnieniom. Będziemy
nadal publikowali materiały Słownika pojąć współczesnej etnologii, m.in.
dotyczące problematyki badań nad sztuką (hasła: ikonologia, Gombrich,
Kiibler, Piwocki).

-

-

Opracował: Aleksander
Jackowski
Do druku przygotowała: Iwona
Kabzińska-Stawarz

�</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
</item>
