https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/67251137afec1816d15f35625223d07e.pdf 9a10bfafb516265eaabe12598ee4f480 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:2284 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1990 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:2119 Title A name given to the resource Święty obraz w szarym bloku / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1990 t.44 z.3 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1990 t.44 z.3, s.43-44 Creator An entity primarily responsible for making the resource Ciarka, Ryszard Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Ryszard Ciarka ŚWIĘTY O B R A Z W S Z A R Y M B L O K U (SZKIC DO SCENARIUSZA FILMOWEGO) Chociaż s ł o w o „ o s i e d l e " należy d o t e g o t y p u zdarzeń j ę z y k o ­ wych, k t ó r y c h e t y m o l o g i a o d w o ł u j e nas bezpośrednio d o istoty zamieszkiwania, osadzenia w m i e j s c u , przypisania pewnych szczególnych wartości związanych s c h o d o w e , zsypy, w i n d y ; z w y d r a p a n y m i n a p i s a m i , z zapachem m o c z u , z w y b i t ą szybą w oknie. przestrzeni W i t a m y Cię o najsłodsza M a t k o z oswojeniem, J a s n o g ó r s k a Pani, na naszej g r a n i c y zsakralizacją, t o t r u d n o j e d n a k zarazem ustrzec się o d skojarzeń N i e c h się T w o j ą pięknością każdy z nas z a c h w y c i . daleko bardziej i n n y c h , b y nie rzec p e j o r a t y w n y c h . Osiedle t o O t o Cię p r o s i m y , M a t k o Boska z nieba także obszar r o z r z u c o n y c h b l o k ó w , szarych b e t o n o w y c h płyt, jednakowo zamieszkanych s z e ś c i a n ó w , upiornej A b y w naszym d o m u n i g d y nie zabrakło chleba. szachownicy I Syna S w e g o , p o p r o ś o t o z nami mieszkań. A l e i takie osidle, kiedy p o p a t r z y m y d o k ł a d n i e j , dość O t o m y grzesznicy prosimy Cię ze łzami. •zybko zaczyna żyć s w o i m w ł a s n y m ż y c i e m , a każdy blok zaczyna nabierać jakichś s z c z e g ó l n y c h c e c h i n n o ś c i o d p o z o s t a ł y c h . 1 r N a w i e d z e n i e b l o k u przez Ś w i ę t y Obraz ( k o p i a obrazu M a t k i Nieomal z cyniczną precyzją i d o k ł a d n o ś c i ą z a p r o j e k t o w a n e Boskiej C z ę s t o c h o w s k i e j ) na p e w n o b y ł o w y d a r z e n i e m dla j e g o w y k o n a n e szare sześciany j u ż p o k i l k u latach m i e s z k a ń c ó w . W y d a r z e n i e m w skali rodziny, k o n k r e t n e g o miesz­ mozolnego "Oswajania" tej m o n o t o n n e j przestrzeni zaczynają w y g l ą d a ć na kania, jak i dla c a ł e g o skupiska •zamieszkałe". P i e r w s z y m t e g o t y p u ś w i a d e c t w e m są b a l k o n y , d w i e ś c i e o d r ę b n y c h g o s p o d a r s t w - czyli c h y b a w c a l e niemałej * rozmaity s p o s ó b zadaszone i o b u d o w a n e . N a s t ę p n y m , p o ­ wsi.' bielenie d ł u g i c h , t u n e l o w y c h korytarzy na małe zamykane e n Wawy, pełne rupieci, m e b l i , b u t ó w , przyklejonych d o ścian l u d z k i e g o , liczącego Wszelkie przejawy, tej m o n o t o n n e j , blisko kilkudziesięciodniowej w ę d r ó w k i Obrazu z piętra na piętro, o d zamkniętej enklawy Bazetowych ilustracji. Wreszcie „ s w o j e " , „ t u t a j " , „ t a m c i " , „nasza korytarza d o następnej, o d mieszkania d o mieszkania, zamknięte •trona" zaczyna nabierać, na p e w n o kalekiego, ale zawsze sensu są t y l k o w e w n ą t r z b l o k u . O c z y w i ś c i e g r a n i c ą tej n o w o w y ­ lakim jest „ d o m " . Niszczeją i stale ulegają degradacji t y l k o strefy „ n i c z y j e " : klatki k r e o w a n e j przestrzeni, która jednak w jakiś s p o s ó b p o k r y w a się z już f u n k c j o n u j ą c ą , jest ciemna klatka parteru. 43 �P o d ścianą ze szklanych kafli, d a j ą c y c h nikłe ś w i a t ł o , o p a r t o duży obraz M a t k i Boskiej C z ę s t o c h o w s k i e j i p o o b u s t r o n y c h stoi stół, teraz o d ś w i ę t n i e przystrojony, nakryty o b r u s e m , są k w i a t y i ś w i e c e , które p o w i n n y się palić całe 2 4 g o d z i n y . flagi: polską i maryjną; stolik p o k r y t y białą serwetą, k w i a t y , ś w i e c e Obraz w o k n i e , na stole... w dzień jest p r a w i e n i e w i d o c z n y , gdy i nieodłączne j u ż w t a k i m z e s t a w i e n i u d o p e ł n i e n i e : s y m b o l e niemal całe ś w i a t ł o w p a d a z zewnątrz staje się t y l k o ciemnym N S Z Z S o l i d a r n o ś ć , zdjęcie papieża, ks. Jerzego, Prymasa Tysiąc­ p r o s t o k ą t e m , ale jakaś siła każe dostrzegać w t a k i m zestawieniu lecia... A l e d u s z n y zapach k w i a t o w i p a l ą c y c h się ś w i e c , u d e k o r o ­ ( o k n o - stół - ś w i ę t y obraz) ład i h a r m o n i ę , n a w e t piękno, w a n y obraz, t o t y l k o znak, akcent granicy, w p r o w a d z e n i e i przy­ a przede w s z y s t k i m istotę miejsca w ł a ś c i w e g o . Przecież w wypo­ p o m n i e n i e , że w b l o k u zdarzyło się c h y b a coś n i e z w y k ł e g o . w i a d a n y c h i w y ś p i e w y w a n y c h s ł o w a c h m o d l i t w y zawsze tyle Na k t ó r y m piętrze jest Obraz? - na 6, 9 , 1 0 , 3. W s p i n a j ą c się p o s c h o d a c h , w z d ł u ż o d r a p a n y c h ścian „ z i e m i n i c z y j e j " dość t r u d n o odnaleźć t o miejsce. Czasami znakiem będzie kilka k o l o r o w y c h wstążek p r z y w i ą z a n y c h d o m e t a l o w e j balustrady s c h o d ó w . Cza­ sami d o d r z w i k o r y t a r z o w e j e n k l a w y przylepi ktoś ś w i ę t y obrazek l u b w y c i ę t y z papieru krzyż. Czasami j e d n a k przez oszklone d r z w i , z a w i e s z o n e firanki, oddzielające korytarz o d klatki, dostrzec światła! P o b ł o g o s ł a w nas w s z y s t k i c h , n a w e t m a ł y c h dzieci Niech łaska T w a Ś w i ę t a zawsze za nas ś w i e c i . Będziemy się m o d l i ć Najświętsza Panienko Ty nas B ł o g o s ł a w S w o j ą Ś w i ę t ą ręką. A za ś w i ą t y m o k n e m , ś w i ę t e g o b l o k u w i d a ć i skrawek niebe m o ż n a m i g o t l i w e ś w i a t ł o ś w i e c y , która stoi na s t o l i k u p o d ścianą, i skrawek osiedla, t r o c h ę szarych c h m u r i t r o c h ę szarych bloków, b u k i e t k w i a t ó w w w a z o n i e i jakiś mały obrazek. „ S t o l i k c z u w a ­ zamieszkanego miejsca. n i a " , jak p o w i a d a j ą mieszkańcy b l o k u , najlepiej i n f o r m u j e , na k t ó r y m piętrze, w k t ó r y m z z a m y k a n y c h korytarzy jest Obraz. Przekazywanie k o p i i C u d o w n e g o Obrazu n a s t ę p n y m , w y z n a ­ O d p o c z ą t k u k w i e t n i a d o k o ń c a maja 1 9 8 9 r. kopia obreżU Jasnogórskiego nawiedziła blok przy ulicy Wyszogrodzki*} c z o n y m w k o l e j n o ś c i , o d b y w a się n i e z m i e n n y m r y t m e m zawsze w W a r s z a w i e P r a g a - P ó ł n o c ( B r ó d n o ) w ramach misji k a t e c h t t f c o 18°°, na granicy, na p r o g u n o w e g o mieszkania. I z n ó w o k n o , na cyjnej p o ś w i ę c o n e j rodzinie, o r g a n i z o w a n e j przez parafię o k n i e , przy oknie... tak jak p o p r z e d n i o , tak jak kilka d n i w c z e ś n i e j , cioła R z y m . - K a t o l . p o d w e z w . „ M a t k i Boskiej R ó ż a ń c o w e j " ^ będzie t y m miejscem w y b r a n y m . Z w y k l e t a m b o w i e m na c o dzień Bródnie. Fot. A u t o r 44 �