https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/93eb1f5e9d16fcfd3ea58fba1a796f35.pdf d775042ebdb79747ec59d6e498e120a9 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:2280 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1990 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:2115 Title A name given to the resource Portret ludzkiego losu / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1990 t.44 z.3 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1990 t.44 z.3, s.22-25 Creator An entity primarily responsible for making the resource Jackowski, Aleksander Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Tworzy portrety w e w n ę t r z a c h , portrety, które n a z y w a „ z a p i ­ sem s o c j o l o g i c z n y m " . Słusznie. W a ż n ą c e c h ą t y c h p o r t r e t ó w jest Aleksander J a c k o w s k i ich z b i o r o w y charakter. Każda twarz, p o w i ę k s z o n a , m ó w i ł a b y 0 człowieku, t y m j e d y n y m , n i e p o w t a r z a l n y m , z n a n y m z imienia 1 nazwiska. A l e te postacie, s y t u o w a n e w c e n t r u m f o t o g r a f i i PORTRETY LUDZKIEGO LOSU wśród s p r z ę t ó w i dekoracji, stają się w c y k l u „ Z a p i s u " rodzajem portretu z b i o r o w e g o . Nakładają na siebie, kuszą o d r ę b n o ś c i ą szczegółów, ale w sumie t w o r z ą obraz niemalże statystyczny. Łączy je ś w i a d o m o ś ć losu, nierozerwalna j u ż więź c z ł o w i e k a P e w n i e m o ż n a f o t o g r a f i e Z o f i i Rydet n a z w a ć s k r o m n i e j , i n a ­ czej, p o z o s t a n ę j e d n a k przy t y m t y t u l e , sądzę b o w i e m , że najpeł­ niej określa krąg zainteresować artystki. M o ż n a co prawda znaleźć w J e j d o r o b k u prace bliskie p o e t y c e a w a n g a r d y , kolaże, zapisy s n ó w , obrazy brzemienne s y m b o l i k ą - ale i w o d n a j d z i e m y p i ę t n o losu, ludzkiej d o l i . Zawsze - nich człowiek, w i d z i a n y serdecznie, c z ł o w i e k - taki j a k i m jest, j a k i m u f o r m o w a ł g o los. C i ą g ł y d i a l o g : c z ł o w i e k i los. K o n f r o n t a c j a - d o m , k t ó r y g o otacza, d o m k t ó r y g o f o r m u j e , m o ż e i ciąży, jak k a m i e ń , jak przeszłość, j a k los - i d o m , k t ó r y jest też w y r a z e m z b i o r o w y c h i j e d n o s t k o w y c h dążeń. M y z t e g o d o m u , o n z nas. D o m w sensie szerokim, przestrzeni, którą t w o r z y m y i k t ó r a nas t w o r z y , na którą się g o d z i m y , l u b której ulegamy. T o nie przypadek, że p o c y k l u „ M a ł y c z ł o w i e k " , w k t ó r y m z taką w r a ż l i w o ś c i ą przedstawia d z i e c i , j u ż z wyrazistością ich c h a r a k t e r ó w , ale jeszcze pełne nadziei, jeszcze nie określone przez życie - artystka p o d e j m u j e w późniejszych pracach temat c z ł o w i e c z e g o losu, kiedy się już 'miejscem m u p r z e z n a c z o n y m . Poszczególne f o t o g r a m y m o ż n a jest s k r y s t a l i z o w a n y m , o b a r c z o n y m p r z e d m i o t a m i , uformowa- odbierać jak „ n o r m a l n ą " d o k u m e n t a c j ę k o n k r e t n e j o s o b y w k o n - n y m . P o z b a w i o n y m nadziei, szans na i n n y p r o g r a m życia. tatnym W i ę c - n a j p i e r w d z i e c k o , c i e k a w o ś ć , nadzieja, j u ż spętani* w n ę t r z u . A l e p r a w i d ł o w y m o g l ą d e m staje się d o p i e r o 4rW- Setka i n d y w i d u a l n y c h p o r t r e t ó w , jak test - l o s e m , d o m e m , boleśnie n a d c h o d z ą c ą starością, później - doj­ rzałość, m i ł o ś ć i lęk, p o w o l n e , z d n i a na d z i e ń f o r m o w a n i e «ł> coraz m n i e j m o ż l i w o ś c i , szans, w y b o r ó w - i wreszcie s t a r o s t identycznie r ó w n i e w a ż n y , r ó w n i e p i ę k n y i s m u t n y w s w e j egzystencji, w s w y m zakorzenieniu. Zdarzało się, że g d y w r a c a ł a d o l u d z i zastawała j u ż t y l k o pustkę. Zdjęcie ś l u b n e , kiedyś wiszące nad ł ó ż k i e m z n a j d o w a ł a p o d szkłem - na n a g r o b k u . Umierają ludzie, umierają d o m y , o d c h o d z ą w z o r y p o k o l e n i o w e . Zofia Rydet t w o r z y d o k u m e n t czasu, zwłaszcza w s i . D z i e n ­ nikarze, m i ł o ś n i c y l u d o w e j k u l t u r y starają się j ą r e k o n s t r u o w a ć , f o t o g r a f u j ą w y c i n a n k a r k ę w stroju k u r p i o w s k i m , j a k b y t o b y ł jej c o d z i e n n y ubiór. L u d o w e zespoły w ś r ó d łąk i starych c h a ł u p ze skansenu t w o r z ą naszą żałosną wersję z g r z e b n e g o D i s n e y l a n d u . Ile p r a w d y - na t y m tle - zawierają w sobie f o t o g r a f i e Z o f i i Rydet, jak w a ż n y to obraz świata, który o d c h o d z i . L o s u , który się dopełnia. " k o m p o n o w a n y c h - u j a w n i a portret z b i o r o w y , społeczności i g e Jeracji. się j u ż t y l k o jest i dzień przechodzi za d n i e m , i coraz b l t t * * * " Autorka t w o r z y s w e c y k l e w r ó ż n y c h w a r i a n t a c h , może b y ć ••eionalny, np. Podhala; może b y ć j e d n a m i e j s c o w o ś ć - np. ś w i a d o m o ś ć przemijania. ^*»Ckorona; może b y ć ś r o d o w i s k o w y - w i e ś , inteligencja miejsT e n cykl „ d o r o s ł y " z a t y t u ł o w a ł a „ C z a s p r z e m i j a n i a " . Pi Czasem p o j a w i a się p r ó b a z r ó ż n i c o w a n i a p o k o l e n i o w e g o , „ Ś w i a t u c z u ć i w y o b r a ż e ń " . Opatrzyła g o autorskim k o " * * : tarzem: „ ( . . . ) m ó w i o c z ł o w i e k u z a g r o ż o n y m j u ż o d e h * * ^ ^ y n a c j a m ł o d ą d z i e w c z y n ą siedzącą na tapczanie w ś r ó d lalek, n a r o d z i n , o j e g o obsesjach, o j e g o u c z u c i a c h , osamotnietfW ^ m i n u j e j e d n a k m o t y w ludzi d o j r z a ł y c h , s p r a c o w a n y c h . Ludzi * V p i s a n ą biografią ś r o d o w i s k a i p o k o l e n i a na t w a r z a c h , o d ­ p r a g n i e n i a c h , o lęku, przed k t ó r y m ratuje g o t y l k o m«ło*« wodzących. U s y t u o w a n i w c e n t r u m f o t o g r a f i i siedzą w s p o k o j u , o tragedii przemijania, o strachu przed zagładą i zniszczenie"'' Ten strach każe j e j na przukór rzeczywistości zatrzymać СЯР g ł u c h u , czekają... Ludzie starzy i d a j ą się zawsze czekać. I t o ich l e - w kadrze, w f o t o g r a f i i . J e d y n e , c o c z ł o w i e k może z r o b & o c a l i ć pamięć. U t r w a l i ć c h w i l ę . 9 * k a n i e , ten ślad istnienia, rejestruje artystka. Z czułością, ^ d o c z n y m szacunkiem dla każdego. B o każdy jest dla niej Zofia Rydet, ur. w 1 9 1 1 r. u k o ń c z y ł a s t u d i a e k o n o m i c z n e . P a s j o n o w a ł a ją f o t o g r a f i a , p o ś w i ę c i ł a jej całe życie. J e s t c z ł o n ­ k i e m Z w i ą z k u Polskich A r t y s t ó w F o t o g r a f i k ó w , w y k ł a d a ł a f o t o ­ grafię na W y d z i a l e A r c h i t e k t u r y P o l i t e c h n i k i Śląskiej. Wzięła udział w p o n a d 3 5 0 w y s t a w a c h w kraju i zagranicą. W y d a n o trzy a l b u m y z jej zdjęciami. Fotografie zamieszczone w t y m numerze p o c h o d z ą z w y s t a w y „ Z a p i s s o c j o l o g i c z n y 1 9 7 8 - 1 9 9 0 " , która miała miejsce w maju - c z e r w c u br. w Galerii FF przy Ł ó d z k i m D o m u Kultury. ��