https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/bc2a6bed46382fd1ac38ba6d993986ce.pdf fce1fa5747121d5d3ca75592c850f1f0 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1074 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1982 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:986 Title A name given to the resource Kazimierz Majewski (1903-1981), Wspomnienie pośmiertne / ETNOGRAFIA POLSKA 1982 t.26 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1982 t.26 z.2, s.9-14 Creator An entity primarily responsible for making the resource Dynowski, Witold Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text K A Z I M I E R Z MAJEWSKI (1903-1981). WSPOMNIENIE POŚMIERTNE W dniu 27 lipca zmarł profesor Kazimierz Majewski urodzony 25 marca 1903 r. w Brzeżanach. Jest rzeczą zrozumiałą, że utrwalenie pamięci po zmarłym będzie wymagać wielostronnego naświetlenia i na­ wiązań do poszczególnych ogniw, które łączyły prof. Majewskiego z róż­ nymi dyscyplinami naukowymi i zespołami pracowników nauki. W t y m miejscu chcę pożegnać nie tylko osobistego przyjaciela, lecz także inte­ lektualnego partnera, z którym w przeciągu ostatnich kilkudziesięciu lat wielokrotnie sięgaliśmy głównych nurtów myślowych traktujących o kulturze ich teorii i wyników utrwalonych w kręgu nauki polskiej. Ze względu na swe powiązania przedwojenne prof. Majewski mógł �10 odegrać najkorzystniej rolę znaczącą w organizowaniu życia naukowego i kulturalnego w powojennych warunkach odradzającej się państwowo­ ści. Toteż w połowie lipca 1945 r. prof. Majewski działa już jako dele­ gat Ministerstwa K u l t u r y i Sztuki w zakresie ochrony zabytków mu­ zealnych na Dolnym Śląsku. Równocześnie we Wrocławiu prof. Kazi­ mierz Majewski przygotowywał podstawy organizacyjne uniwersyteckich katedr archeologii, historii sztuki i historii starożytnej. Znajduje też czas i siły, żeby w roku akademickim 1945/46 aktywnie kierować Wstęp­ nym Rokiem studiów dla Wydziałów Uniwersyteckich, z t y m że w la­ tach następnych 1946-1949 ogranicza się do opieki nad Wydziałem H u ­ manistycznym i Prawnym. Z prawdziwą jednak pasją prof. Majewski zakłada podwaliny pod wydawnictwa z dziedziny archeologii. Z Jego inicjatywy zostało na początku 1946 r. powołane do życia Polskie To­ warzystwo Archeologiczne, w tym też Towarzystwie wybrano prof. Majewskiego sekretarzem generalnym i redaktorem rocznika „Archeolo­ gia" oraz serii wydawniczej „Biblioteka Archeologiczna". Wybiegając myślą wstecz ku okresowi, kiedy w nowych, określonych warunkach odradzającej się państwowości trzeba było wszystko zaczy­ nać od początków, czy też od nowa, musimy sięgnąć także zakładania zrębów pod zadominowanie myśli marksistowskiej. Na tle różnych prób i poczynań przebudowy metodologicznej, wspar­ tej na założeniach materializmu historycznego, działalność prof. Ma­ jewskiego zasługuje na szczególną uwagę. Wraz z zespołem swoich ucz­ niów i współpracowników prof. Majewski przy każdej nadarzającej się okazji w dyskusjach, na konferencjach, w referatach i artykułach ostro stawiał sprawę potrzeby unowocześnienia metodologicznego i przebu­ dowy organizacyjnej archeologii w Polsce. Archeologia winna stać się nauką historyczną — głosił prof. Majewski. Zbliżenie archeologii do badań historycznych usunie linię podziału, dotychczas mniej lub bar­ dziej wyraźnie odgradzającą sferę zainteresowań archeologów klasycz­ nych od dotychczasowych zakresów poznawczych prehistoryków. Co więcej, obciążając warsztat pracy archeologa klasycznego zazwyczaj nie­ docenianą dziedziną historii kultury materialnej, przyczyni się do zli­ kwidowania tradycyjnego ukłonu archeologii klasycznej w kierunku badań sztuki grecko-rzymskiej. Wizja uhistorycznienia archeologii klasycznej zarysowana przez prof. Majewskiego stanowiła dla jednych niewątpliwie perspektywę kuszącą, drugich zaś zmuszała do gruntowniejszych studiów historii technik pro­ dukcyjnych, dystrybucyjnych i konsumpcyjnych dóbr materialnych. A więc do odejścia od tego, co już było zdobyte i opanowane. Czy opory ujawniające się w pewnych dziedzinach archeologii kla­ sycznej przy proponowanym unowocześnieniu metodologicznym i poszu­ kiwaniu kierunków przebudowy organizacyjnej archeologii w Polsce były w sytuacji powojennej zjawiskiem powtarzającym się, powiedzmy �11 normalnym? Otóż nie. Profesor Majewski osiągnął liczący się postęp przy likwidowaniu sztucznych barier podziału doprowadzając w 1953 roku do zlania się w jedną całość organizacyjną — Polskie Towarzy­ stwo Archeologiczne — wszystkich archeologów i numizmatyków. Ten sam kierunek działania cechował jego udział w pracach Kierownictwa Badań nad początkami Państwa Polskiego. Poszukiwanie dróg prowadzących do scalenia utrwalonych tradycji i zasobów badawczych historii kultury materialnej z natury rzeczy m u ­ siał doprowadzić profesora Majewskiego do nawiązania ściślejszych i or­ ganizacyjnych kontaktów z Etnografią. Pomimo bez mała wiekowej tradycji gromadzenia materiałów z zakresu ludowej kultury material­ nej i pomimo, że w okresie międzywojennym działało pięć katedr uni­ wersyteckich wprowadzających do studiów i badań zjawisk kultury metody naukowe czerpane z głównych kierunków światowej myśli etnologicznej i etnograficznej i wreszcie pomimo, że w kręgu etnografii polskiej od momentu ukazania się w roku 1928 kapitalnego dzieła prof. Kazimierza Moszyńskiego — Kultura ludowa Słowian, tom I Kultura materialna — mocno utrwaliło się spojrzenie na korzyści naukowe pły­ nące z intensywnych studiów wytworów kultury materialnej, ich wyra­ zów ideowych i faz rozwojowych oraz umiejętności odczytywania za­ sięgów terytorialnych typów i podtypów wytworów — nie był to jednak stan rzeczy, który pokrywał się z planami prof. Majewskiego. Zdaniem Jego dla zrealizowania wizji w pełni płodnych studiów historii kultury materialnej również i etnografia, obok archeologii klasycznej i trady­ cyjnej prehistorii, winna być wraz ze swoimi zasobami wiedzy o star­ szych i świeższej daty składnikach ludowej kultury materialnej w i ­ dzianych w odpowiednich zespołach również przebudowana metodolo­ gicznie na założeniach materializmu historycznego. Właściwą drogą pro­ wadzącą do ujednolicenia metodologicznego ujęć kulturoznawczych by­ łoby stworzenie odpowiednich ram organizacyjnych w nauczaniu i ba­ daniu. Postulaty prof. Majewskiego zaczęły się urzeczywistniać w latach 1949-1954. W 1949 roku przy Wrocławskim Towarzystwie Naukowym powstała Komisja Historii K u l t u r y Materialnej, w roku następnym zaś Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego powierzyło profesorowi Majewskie­ mu zorganizowanie Uniwersyteckiego Studium Historii K u l t u r y Mate­ rialnej. Rekrutacja studentów na to Studium ustanowiona została w trzech ośrodkach uniwersyteckich. Studia o wspólnym dla wszystkich programie trwały trzy lata i dopiero na czwartym roku obowiązywała specjalizacja z archeologii polskiej, etnografii z etnologią i archeologii antycznej. Jednocześnie szukano rozwiązań dla kwestii, gdzie należało­ by zatrudnić absolwentów tak pomyślanego Studium. Obok tradycyjne­ go zatrudnienia w placówkach naukowych i muzeach w rachubę miały wchodzić zakrojone na dużą skalę badania, np. Badania nad Początkami �12 Państwa Polskiego, oraz stała praca w nowym typie placów oświato­ wych — Regionalnych Domach Kultury. "W zagęszczającej się myśli wokół wcielania w życie zamysłów prof. Majewskiego łączenia w studiach uniwersyteckich i przebudowie meto­ dologicznej dotychczas odrębnych trzech dyscyplin naukowych nie spo­ sób jest pominąć trudności, które w coraz ostrzejszy sposób dawały znać o sobie. Pomijając sprawę trudności wynikających z przyczyn obiektywnych, powiedzmy borykania się z doborem odpowiedniej kadry pedagogicznej przede wszystkim, dawały o sobie znać w różnej postaci zalążki zwątpienia w słuszność samego pomysłu. Narastanie oporów w procesie przełamywania się dawnych nawyków z nowymi potrzebami doprowadziły po paru latach funkcjonowania Studium Historii K u l t u r y Materialnej do załamania się koncepcji studiów scalonych i powrotu do nauczania według modelu studiów z okresu międzywojennego. Jakże inaczej wypadnie spojrzeć — zwłaszcza oczami etnografa — na działalność prof. Majewskiego i jej w y n i k i przy scalaniu trzech k u l turoznawczych dyscyplin w jedną naukowo-organizacyjną całość — I n ­ stytutu Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk. Po utworzeniu Instytutu (na bazie kierownictwa Badań nad Począt­ kami Państwa Polskiego), prof. Kazimierz Majewski został mianowany dyrektorem tej placówki naukowej. 'Funkcję tę pełnił do końca czerwca 1954 r. Jednocześnie prof. Majewski był kierownikiem Działu I I — Archeologii Antycznej w Instytucie i niezależnie od wewnętrznych zmian organizacyjnych kierował tą placówką i jej wydawnictwami do przej­ ścia na emeryturę. Był to już ostatni etap w realizowaniu zamysłu prof. Kazimierza Majewskiego połączenia pokrewnych dyscyplin naukowych w jedną organizacyjną całość. Od momentu podjęcia prac w KO I H K M sprawa reprezentacji etnograficznej i jej pozycji w Instytucie została postawiona jasno. W czteroczłonowej strukturze organizacyjnej nowej placówki naukowej jeden z członów został wydzielony dla nauk etnologicznych jako Dział I V Instytutu. W Dziale I V zaprezentowana jest cała dyscyplina bez jakichkolwiek z góry ustanowionych ograniczeń. Profesor Majewski dobrze widział potrzeby powołania czteroczłonowego Instytutu z naukami etnologicznymi łącznie. Ostrość tego spoj­ rzenia szczególnie mocno zarysuje się, jeśli uświadomimy sobie, że na I Kongresie Nauki Polskiej etnografia nie posiadała w ogóle wyraźniej zaznaczonego miejsca. Nauki etnologiczne w I H K M reprezentują w Polskiej Akademii Nauk nową myśl naukową. Wyrosła ona na gruncie przebudowy nauki polskiej i ma służyć nowym zadaniom i potrzebom realizowanym i zaspokajanym przez budowę nowego ustroju społecznego w Polsce. Wprowadzenie et­ nografii jako czwartego członu I H K M wynikało nie tylko z konieczności stworzenia w P A N reprezentacji etnograficznej, reprezentacji dyscypli­ ny o wieloletniej tradycji i o pokaźnym dorobku naukowym, lecz przede t �13 wszystkim z potrzeby stworzenia dla niej nowych, odpowiednich wa­ runków dalszego rozwoju. Za zasługi wniesione do odbudowy i nowej organizacji nauki Kazi­ mierz Majewski otrzymał najwyższe odznaczenia zarówno krajowe, jak i zagraniczne. Chyląc dzisiaj czoło nad t r u m n ą Profesora Majewskiego w kręgu et­ nologów i etnografów odczuwamy nie tylko głęboki smutek wraz z Jego najbliższymi, lecz także i świadomość mocno utrwalonej wdzięcznej pamięci. Witold Dynowski �