https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/26d8aa8cf33f72c67274ff42d60d4a01.pdf 88fadd5897dc001fe047774a3da14d9e Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Barbarzyńca Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource umowa licencyjna z Wydawcą Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo nieregularne Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5564 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2005 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5174 Title A name given to the resource Recenzja/ Barbarzyńca 2005 nr 10 Description An account of the resource Barbarzyńca - pismo antropologiczne, 2005 nr (10), s.63 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Stowarzyszenie Antropologiczne „Archipelagi Kultury” Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Adriana Celińska N A R R A C J E Z SYGNATURĄ Sygnatura i fragment. Narracje antropologiczne Dariusza Czai to zbiór artykułów powstałych na przestrzeni kilkunastu lat, stanowiący barwną mozaikę tematów, bogaty zbiór fak­ tów, obserwacji, spostrzeżeń, anegdot, kalejdoskop różnokształtnych „fragmentów" na pierwszy rzut oka bardzo odle­ głych od siebie, jednakże prezentujących pewną spójną wizję świata, przede wszystkim zaś specyficznego ujęcia antropo­ logii kultury. Już we „Wprowadzeniu" autor definiuje swoje antropolo­ giczne podejście, które opiera się przede wszystkim na zasa­ dzie subiektywności, gdyż antropologia kultury dla Czai to próba opisu świata, ale z wyraźnie zaznaczoną „sygnaturą". Nie ma tekstów obiektywnych, autor jest obecny w każdym słowie. Krytyce poddawane jest tradycyjne, obiektywistyczne naukowe podejście - przede wszystkim za niemożność od­ krycia poprzez jego pryzmat zawartej w każdym elemencie świata tajemnicy. Drugi istotny postulat określa wybór przed­ miotu antropologicznych narracji. Czaja konsekwentnie uni­ ka tematów tradycyjnie kojarzonych z etnologią. Aby być an­ tropologiem niekonieczna jest egzotyczna podróż w poszuki­ waniu odmienności, gdyż możemy ją uchwycić tuż obok nas, w naszej kulturze. Autor, parafrazując Geertza, zgłasza postu­ lat: „być tu, pisać tu" i zaprasza czytelnika w podróż nie tyle czasową, co przestrzenną w poszukiwaniu źródeł sensu w otaczającej nas i dobrze nam znanej rzeczywistości. Pierwsza cześć książki, zbiór tekstów ujętych pod wspól­ nym tytułem „Gry wstępne", zawiera trzy eseje, w których od­ najdujemy definicję postawy antropologa w obrazie błazna, czyli uważnego obserwatora z zewnątrz, ponadto analizę związku nauki i sztuki, której punktem wyjścia są fascynujące opisy kolorów nieba autorstwa Bronisława Malinowskiego, a także postulat uprawiania antropologii życia interesująco zo­ brazowany konceptem puzzli z powieści George'a Pereca Życie: instrukcja obsługi. Cześć druga jawnie określa czasowy charakter p o d r ó ż y Sygnatura I fragment swoim enigmatycznym tytułem limtii illuminait l „Czas przeszły niedokonany". Początkowo podążamy za au­ torem do słonecznych Włoch. Najpierw do Toskanii i patrząc na nią oczami Muratowa, Lawrenca i Camusa, widzimy nie tyle konkretną geograficzną krainę, co za każdym razem odmienną materializację ludz­ kiej tęsknoty. Potem podążamy literackim śladem brytyjskich turystów, próbując zrozumieć źródła angielskiego sentymen­ tu do Półwyspu Apenińskiego. Udajemy się także na salę operacyjną, gdzie francuska artyst­ ka Orlan, poddając się kolejnym operacjom plastycznym, pra­ gnie doprowadzić do, wydawać by się mogło, niemożliwego - zmiany własnej tożsamości poprzez modyfikację ciała. Poza Wlsà*=M tym Czaja zaprasza czytelnika do rozważań nad dwuznacz­ nym fenomenem współczesnej obecności kiczowatych wize­ runków Aniołów Stróżów czy też reklamowych wyobrażeń raju. Na koniec opisuje węża zjadającego swój ogon, czyli nieunik­ nioną powtarzalność historii i relacjonuje próbę reanimacji brzmienia muzyki starożytnych Greków. W części trzeciej, „Wyrazić niewyrażalne", odnajdujemy roz­ ważania na temat symboliki krzeseł w wyobraźni współczesnych artystów, prezentację literackich tęsknot do Wenecji jako substy­ tutu obcowania ze sferą mistyczną, refleksje o sakralnym nie­ malże związku muzyki i języka w ujęciu steinerowskim oraz zilu­ strowany zdjęciami esej na temat meandrów ludzkiej pamięci. Na koniec „Zamiast zakończenia" czytelnik znajduje esej poświęcony fenomenowi pewnego południowo-włoskiego tań­ ca - taranteli; istotą tego tekstu jest to, że jest to opowieść 0 prywatnej fascynacji autora, czyli subiektywność przede wszystkim. Gdyż według Czai tylko to jest ważne, co nas oso­ biście wzrusza, dotyka, boli, cieszy. Rozrzut zainteresowań autora jak widać jest ogromny. Ese­ je dotykają tematów nie mających ze sobą na pierwszy rzut oka żadnego logicznego związku. Jednakże są to zawsze me­ tafory utajonych treści wpływających na kształt istnienia w kul­ turze. Dla autora ważny jest bowiem nie przedmiot, ale sposób ujęcia, który w wydaniu Czai przyjmuje kształt subiektywnej 1 niemalże literackiej interpretacji. Sam tytuł wskazuje zresztą, że autora interesuje zaledwie „fragment", odłamek rzeczywi­ stości, szczegół, bowiem w nim można dojrzeć istotę rzeczy. Odrzuca podejście holistyczne i całościowe i z różnorodności świata wybiera takie wyobrażenia, których widzialna powierzch­ nia pozwala uważnemu obserwatorowi dostrzec delikatny za­ rys niewidzialnego. Czaja zatem próbuje uchwycić te produkty ludzkiej wyobraźni, które są widoczne poprzez uczucia, jakie wywołują w ludzkiej duszy. Liczba zdań pytających sugeruje, że książka jest raczej zbiorem pytań niż gotowych odpowiedzi, obszarem poszukiwań niż kompendium wiedzy, a przede wszystkim zaproszeniem czytelnika do dziwienia się życiu. Warto jeszcze wspomnieć o istotnym elemencie silnie wpływającym na odbiór książki, a mianowicie o języku, któ­ rym Czaja konstruuje swoje opowieści, bo przecież podtytuł książki to „Narracje antropologiczne". I skoro nic, zdaniem autora, tak jak opowieść nie zbliża się do życia w jego auten­ tycznym kształcie, antropologia to przede wszystkim sztuka opowieści. Czaja lekko snuje swoje historie, sprawnie operu­ jąc bogatym i plastycznym językiem ubarwionym licznymi parafrazami, drobnymi żartami, lekką ironią. Żartobliwy i jed­ nocześnie wyszukany styl opiera się głównie na długich, sma­ kowitych proustowskich zdaniach, których spokojny rytm zwłaszcza na końcu esejów pobudzająco zaburzają krótkie a treściwe równoważniki i pytania, które zmuszają nas do głęb­ szej refleksji na temat otaczającego nas świata. Dariusz CZAJA, Sygnatura i fragment. Narracje Wydawnictwo UJ, Kraków 2004. PISMO ANTROPOLOGICZNE antropologiczne, �