https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/620fd8f1735abdc0a5e104a2500931ec.pdf c9c9bfa6eca973fa9275c7caeb12f493 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1800 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1980 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1668 Title A name given to the resource In memoriam / LUD 1980 t.64 Description An account of the resource LUD 1980 t.64, s.393-396 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text VI. IN MEMORIAM AGNJIiE!SZIKA DOIBROWOLSIKA 0905 -1979) UrodzHa '5i<:;24 w~zesn]ja 1905 'r. Ojde,c, Piotr Bieńkowski, !był profes'mem '31'chcoj.ogii na Uniwcrsy'tecDeJagiellońskim. Ma.tka, Lucyna z Jalnta-Połczyńsik,i<::Ih, pochodziła z Pomorz-a, co wpłynęło na sz,cwgÓ'1lne zai'llteres,o'walnie A;gJrl;ioeszki Dobrowolskiej Pomorzem. S't,udiowała historię sztuki na UiJlliwiel1sy'tec1ieJ agiel'1011sk~m, lecz z za.milowlUinia i wyboru za'i'molwala się etno,glra,fią i uważała się za etnografa. Po wYDśdu za mąż za historyika sztuki, późn'ieaszego profesora Tadeusza Dobrowolskiego w 1927 r., wyjachała z nim na Śląsk. Jako żona dYDektor.a i zalożyde:la Muz·eum ŚłąJsiJ<ieogo w Katowicach, który był jednocześnie kons·e.r,wa'torem zabytków na S'lą'Siku, miała wiele mo:iJiwośd pr2ieprowaidzania badań terenowy'ch nad iil1ter.e6ującymi Ją w tym czalśie za'ga-tiJrlienilami ku'ltury -ludowej. Be2iinteresoWlnie i z dużym odda'niem kierowała Bbblio'ie'ką MUZi€illim Siląskiego i zgromadziła sporą literaturę specja'liostyczną dotyczącą etnogradlii. Polbudki J'ej działałności i zainteresowań e'tnograrfi<C2inyeh kultu.rą S'ląska wy.ni1kJC\łylie względów i1deowy/ch. Waż,ne było padkireśl1enie polskości tych ziem, zwłaszcza w okresie nas'i'leni'a iIliiemieckaego nacjona,hzmu. Delbiut naukowy A;gn:1eszki DobroWlolJs.kii,ej mazpoc!zął ,s'ię w Ka,tO'W,i,c1ach"a pilerWlSZi€ prace publilkO'W,aŁa w ·ralma,ch lWy,d.alw1l1iircrt\w (Muzeum Sląskiego. Już w'tedy prace Jej cenione były z uwagi na szero'ki zakres pJ10blemaJtyki baidalWlClz,ej i Wlslzechls'tl10lllne ,naś'WILeltl'Emie kalżdeg'o baldarnegio za'gialdndeni:a. Pod!kreślić rnalloeży :rÓoż1lJoI1od!ność rSltlCls101w,a'ny,ch ,tech:ni:k baidlawczyc'h, zwbaisrzJClza posbuglliWla.nLe slię etno:gnarL~azJny.mi ba.dianlLami rVeirel1Jo'W)Cmil,co aboik: wy,kJonzy~tania :ŹJródeł al1chiiJwaolnych i szerokiej eI1u1dy:cji h~storYlCl:lmej Wlpłynęlo na wysoiki paziom jej ,opra;c'O'W,ań. WoIkl'esi·e oiku'palc,j.i llJi'emi,ocIkiiJej,~dy mąż Jej 31I1esiztoW'aIllY'Wiroz z 'ill1ll1ymi pr.of€lS()lIlalmi UtniJwe'nsyltetu J.a(gIilelLLońJs1deg<o pIlzelbYWJał w obozie, z:mul5'Wna fbyła do procy zJa,I1dbklowej. lI1lie związaiI1ej .z kiierunikJi,em Jejm,bn'tJ€IresoWJań. ;Ao wojiIlii'c l10zWlinęla żY'Wą d:zJiala:łność ,na'IXkiową -i ,baJOO'WlCzą,iZIW!JalsmcWna terelniJe Sląslka i Pomorza Ziac.hadJnilelgo. WJj,eLe;pod!rÓIŻiUj·ą,,paneltnuje ZJb.iJorrymuzeaJllJl1e, l3lfooiwa, ibibLiJote!lGi:,!~gó1nle w związku :z. ŻYWIOJą ·iln'tere\SlUijąiCąprobłematyką !Pomorza Z3IchodJnJego, bareż UW1a7JaJIlOJą za wybitmą specjalisttlkę w 'lej dzfi.ledz.iln:i'e. �In memoriam 394 Już prZied wodną działała w Komisji Etnograficz,ne:j Po~skiej Akademii Umiejętnoś,cii, a POf'elSltyt\wlwa'nilU 'bej.że K,omisjli po dlrug.iej wojlDli€ śW.i,ait'o'wejzC15!talaczłon!ciem Komisja Ebnogra,Hczn:€1j PQl1slkiej Aka·dmni·i Nau'k w Kmikawie. Opublikowała łą.cz:ruie 28 pnalc JJJa uk'0IWY'chw pOlSltalCioLSlolbny,chpu'bJli1ka.cjl ()Iraz ar1tykułów li l'()Z,p.raw w 'czai30'p~s'ma,chInaukaWyich. W związku ze swym wylkisz'tałoe[bi'em w dzi,edzinie hiJsto.rii ,sztuki z.ajmow.ała s'ię sztuką l'tlldawą, a także łą'CJzącYJmis·ię z nią pIloblemami kulitury ma'temia,lne,j głównie w jej aspekta.ch artys'tynmY'ch. A~niesz.ka Doibrowols.ka !Ilk ,ogra!IlJ'Czała 's'ię do popula'rnejetnolgrad'ii 'opiJs{)wej, .le'cz kładła nadsk na kwestie ge:ne,tyc.ZJnei analogie z;a'chodzące między przedmiotami łmiltury ludowej li ,to z uwzg'lęc!Jni'en:iem ,d'uży<ch obszarów kulturowy,ch. Bardzo płodne ibylo w Jej pna,cta,ch ·slClSOw.an1emet·ody t ypoJogicZlnej ,i 'porówna w,czej. BadaŁa podobi·eńs,twamiędzy różmeg,o ,typu .zdobnictwem, występują'c'e w me'lll.ars'twie i haflta!ch, w)'lsuwając ciekawe WJli'oolkii hipotezy. iPorów.nalI11.e·zdIOlbnk'twa te.rC!nów Isłowiańslkkh z występującym na Litw,ie i lkraja'C'h bałty,aklkh z j,ccinej 'Sltrony, j'ak rów:nii,cż w CZlCcha,ch, SŁowa'cj,i, na WęgrZle'C:h,Balkana'Ch li .zestawiCll1ie z wySltępującY'm w Niemcrech w Tyf'oilu, Bawarii, Turyngii, umożJiwHo Jej IUwydatni'eni'e po-1ski'c'h e'lerne,ntów Zld01bruilczYJch np. w 't.akicll przedmiot.a,ch ku'ltury ma teda'łnej, Jalk ISprzęty <:'odz:i,enn€lgouży,tku pochodzące z Pom{)rza ZaJch,odnli'ego. Uchwy'Cił-a dawne W'zorni>c,two :z XY i XY'! w. i uz.ai$.adnHa joego sfowi'ań.ski r,odowód, z.aZllla.czając jed!nOtcZJcś!I1!ie, kiedy naw,allSItw.iły .s.iępóźnielji$.ze elemPJlity ll1Jiem·ie<eikie. IZa'in'teresowa,nie etlnogmt£ią historyczną skł.aniało Ją 'W tmklC'ie ibadailZJjawisk późnytch, nawet wS/półClzC\'mydlt, do SlzUlkan:ia Z<!JbyltJkólW da'tOlwamych (<tak dzhsJaj rzadki,ch), łą:c.ZJO'ny·ch nti'enaz ze ś-redllli,owieczem, a 11awet 7. odkTyc.i.ami tapcheologi'i prehLst.ory,c:znej.. 1 Problem ,analogii Is.kłonił Ją .do r'e~a<elkisj'i 'nad prZiCd'WIstawnyrru ,,'ob'ie ite'oriarnli Balstia:na i Ra~la {,ta·k m,od!l1ymi w 'okr'esie .międ,zywojennym), do <szu.k:am!ia ,odpowi'edZli na pyttalnioe: czy podoibi'eństwa rmiędzy z.albytklami s z,tuk i róimy·c:h Otb;szarów etni,c:Zlnych pojawj'ają się Jliez,aletnie <l,d si,e!bi:ew wyniku pOtdlohny<:hu różnych .ludów wł,a·ślC.iw.o,ś'cipsyuh.i.c·Z1nJ'lCh, podolbnBlj wy.olbraź-n-i, 'potneb e-sl>ety'CZ'ny<:hitp., czy 'Leż sZlCrrząISlięone na z.a's:adzie .rec·epcjli, podporzą.dkowalnia Is.ię wpływom? R,ezygnow,a.ła jedmak 'z pOls'tawy dogma,ty,cz:nej, :godzą.c s,ię w {)par,cau o dioświ.aldcz'enie - me'todą empiryczną, na mOŻJliwośćdbu ,spo:sO'bów - ,podZienita;się 'podobiel\:s·tw w z.ależ·no9ci od rM'lly'ch .czynników sp mwczy'ch, 'sąsi'ed!z:tWta,migra<:j,i J illn..!Swoje wyIlli.ki ,opierała na a'ut'opsji i dOlbrej znaj1ormoś,c,iIIiJter.a'tury przedmiotu. 2Gjmow.ala 'S,ię różnymi ,dzialami nauki e,tn,ogra.fii. Za'C'zęła '00 badań odzieży iludo:wej i jej zdobnictwa, jak haft i koronka. Z jednej strony śledzHa w stroju relikty tmdycyjne, np. ,czółka 'opa'sujące gł{)wę, hiałą żałclbę de., z drugiej wpływy odm,eży mi,ejlskiej i wojiskowej, IIlp. w iS1troju jabł,on:kowskiim. Z k,oJ.ei 'prz,eszla do 'studiiów 'nad :bUldO'wni.ciwem (np. T€:gi,crnówPomorz.a ZaJchodni,e.g·o) 'OlPaZdo badań Jl:ad za.by:t.k'ami Tz·emiosła w Z!Wią:Zlkuz,e zdoll:m,iiCltw~m,chaly, ·sprzętu, stroju., 'ceramiki itp. iPrzywiązyw,ała zawsze duŻie :znaczern:e do hadail ,językowy:ch, 'Czego wyrazem był wy,o,drębnj'ony praWii,€ w ik<lJŻJdej .1<ejpulb'l1ka,c}i kS'iąż.kowej s~ownJk wYPazów .Judowy,ch, z.awie-rający,ch niej.eldn:okl'olmi,e bardz,o dek.awe .archa,j.zmy. A@nieszkia nOlbr,owo'vsik'a, 'szc.zegó.!'nie :z.as.~użo'n:a.dIa bad<Jt\ nard kulturą lud,ową Ślą.s.ka, Łuży.c iFOImorza 2G'chodniego, zwróc;ila UWG,gę i r·o'zwinęła badania nad pewJly;mi wytworami reiliJklt'owymi, j1a:kIbria·łażałoba 'słowiańska w lS:iToju, nad infiltmtami ,obcymi, 'np. koQj.oll1'~&tów h:oIJerudensk.ich w zakres,j·e budownidwa 'i Is'rr.oju na Pomorzu Za'cihodmim, U'wydaItTIi'la11uczmeellementy rod:zLme w ku:Jturze P'OImOlrz.aZachotdJJJli,og{) i Łużyc oraz krYJtY'C!Zln'ie riaśw:ietJ.iła zagadnienie tzw. ru'bie'ży etnograJi<:z- �395 In memoriam nej, 'dzielącej ku1tun; Bartów od ku'll1Jury polskiej. Meit'odą porównawczą obejmowała rrnlegie obsza':'Y geogra'f.iczne, wykflacza'jące t<lJkż'epoza kontynent ,europejski. ;K'a koniec zajmowała się pr.olblematy,ką :rubieży eltnoigrad',iczmyth w centr,alnej Eur'opie i 'opubEkowala ,irrter'e'sują'ce wyniki swokJ1 badań. PodikreśEć warto szczególne rysy ,cha'mJderu Agnies:zk,i [)lQbr'oworrsk:iej: ujmującą dobroć, ni,ezwykłą uczynność, Ibezi'D!1Jere:s'o'WID'oŚĆ i s,iIachetność. Odeszła na zawsze 29 paŹJdzier.nika 1979 r. Aleksandra BIBLIOGRAFIA PRAC AGNIESZKI Zestawiła J1acher-Tysz'kowa DOBROWOLSKIE.J A. Jlacher-Ty.szkowa 1930 Zywotek (Ze studiów cieszyński. nad strojem haftem KJaioWlice 1~30. 'ludowym), 1936 Strój, haft ,i koronka w województwie wyd. P'oilJskaAkJademia Um:iejętD'ośc,i, śląskim, IKralków '1'936. Wzory hafciarstwa HJ38 _~~:LzeumMiejskie l'UJdo:wego na Górnym w Bźelsku, $,ląsk.u, Katowlke 19,36. "Z,ar,anie Ś1ląskie" 1938, :z. 6, s. 1 - 7. 1939 Kilka uwag o istucie ornamentu "Zairanie ludowego, Śląskie" '1939, z. 1, .s. iS - 20. 1947 Strój Jacków wyd. Jablonkowskich, ~K'raków Polsbe iTowarzy1sltwo LudOlZ'nawc?)e" [.ubliin~ ,1947. 1!148 ludowy na l1Lżycach. BiblJ.cl'teka Studium gie']jońJs~ie,go, Scri'a A" nr 3, Kraków ,l9'48. Strój SłJowilańslkiiego Uniwersytetu Ja- 1949 "Biuletyn Dom pyrzycki, Ihst,orii Sztuk:i Kultury" (:Wa'flSzawa) W49, lR. 11, nr .l - 2. 1!l50 Meble ludowe -61. zaclwdnio~pomorskie. "Polsk,a SzJtuka Ludowa" i1950, nr :1 - 6, s. 56- 1951 Ikonografia ludowej od:zieży zachodniio-sloW'iańskiei, "Bamię'tnik Słorwiańsk,i" (Kra- ików) 1951, t. 2, 's. 33 - 60. 1952 L1Ldowe budownictwo Inr 4. mieszkalne Pomorza Zachodnźego, ,pcJ1Tona. Z.alby,tków" 'W52, �-396 In memoriam 1955 Strój Strój O z Jamna pyrzyok,i, przemianach 'pod Koszalinem, "Pol~kla Sztuk,a iLudowa" 1955, s. 52 - 59. ",AJtJ,asiBolskich iS'tnOljówLudowych", WrocŁaw 1955. etlnicznych Pomorza Zachodniego, "Prregląd Zachodrii", 1955. 1956 do lwdowej kultury artystycznej Pomorza Zachodniego, "Pouska Sz,tuka Ludowa" 1956, nr 3, s. 158 - ,189" Uwagi o genezie c,żasnochy, "nawna.Kultwra" 'Hi56, ilU 4. Jeszcze o Pomorzu Zachod7Vim, "PrZiegląd ZaiCihodni" 19,5,6, nr 9 - 10. Dom podcż,enioJwy na Pomorzu Zachodnim, "Ochr,ona Z!abytków" 1956, nr 4. Materiały 1957 Odpowiedź na recenzję 1958 O nazwie Kaszuby, prof. Gajka, "Onomaistica" SIowiat'rsiki" 1957, t. 5, 6. ",Pamiętnik 1958, H. 4, z. 2, s. 333 - 353. 1959 Z prohlematy'/"i od,zieźy ludowej na Pomorzu Zachodnim, (w:) Walny Zjazd s,kiego Towarzyst,wa Ludo~n,awczego w Szczer;:inie 1957, Szczecin 1959. Pol- 1960 Z problematyki budownictwa ludowego Warmii, niemieckich, ,,,.Ro:cZll1Jik Olszjtyń'~ki" 1960, t. 3. Mazur w świetle Powiśla badań 1963 Z badań nad kulturq mat,erialnq Pomorza Zachodniego, "Lud" 1963, ,t.48,s. 32'1 - 366. 1964 Rema,rąues sur les limites VII Conference d Moscou, lfo65 Les elements ethnographiq'Wes en Europe lnlternaiJiOTlJal des Sdences Centra,ze, (w:] La Pologne au et Ethnologiqwes Anthropologiques 1'9'64, s.228. finno-ugrie,ns dansles constr'Wctions PQPulaires ,de la BaUiq'Lw, Iw:] Cong!ress'UJs secu:ndus ,internationaLis du basslin meridional jiinno-ugl1islJa,r'Wm, Hel- sinki 11965. 1967 Uwagi o rub,ieżach et,noQ,Tiafi,czJnych w centralnej Eurwpie, "EltnograJJiia Polslka" '1967, 't. 1'1, IS. 6'2 - 86. 1968 PierrUJIia,sUvi rodzinrne lIlJi,o-PqmOJ's'kii'e", IW ,kuUwTz'e ludowej RomoTza Z'achodniego, "MaJterialy iZaichod- ,Ł 14, 8Zlczec,irn1'9168, ,s. 337 - 3,57. 1969 de .la cuLtu7'le .materrieUe des .liUoroux ••Ethno1ogia !EuJ'Opaea" iH)68- 1969. L'homO{lenfiit,e Bailto-:slaves, IErlxoniJana I, �