https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/60e128d43c2d97e7d4b8dd0866b1b666.pdf 68a36fc8dd26ce37ce965361088a05a5 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:2884 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2002 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:2689 Title A name given to the resource Jedną kreską kreślone albo dlaczego w kwietniu wróble kąpią się w piasku? / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2002 t.56 z.1-2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2002 t.56 z.1-2, s.252-256 Creator An entity primarily responsible for making the resource Olędzki, Jacek Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Jacek Olędzki » JEDNĄ KRESKĄ KREŚLONE ALBO DLACZEGO W KWIETNIU WRÓBLE KĄPIĄ SIC W PIASKU? Czcigodna Osoba, która m n i e zaprosiła na w e r n i ­ JACEK OLĘDZKI saż, Aleksander Jackowski, ów niestrudzony t y t a n ani­ macji sztuki rozumianej nowatorsko, mądrze nie po akademicku, siedział sobie skromnie p o d ścianą wpa­ trzony w rysunki A d a m a Dębińskiego, eksponowane Jedną kreską kreślone albo dlaczego w kwietniu wróble kąpią się w piasku? przed n i m , ale też wyróżniające się spośród prezento­ w a n y c h na tej wystawie prac. W i e m , o czym myślał, bo sam to ujawnił w tekście zatytułowanym Inni, jednego z dwóch katalogów wystawy Śniło mi się, że wychodzę mąż- M a l a r s t w o i rysunek: Barbara C h ę c k a , Józef Chełmowski, A d a m Dębiński, Tomasz Jezierzański, D a m i a n Rebelski. Galeria Krytyków „Pokaz", Warsza­ wa, kwiecień-maj 2002: Wisi przede mną - pisze Jackowski - rysunek Panka „Koza". jedną tak prostej, że aż zaskakującej. zobaczyć rysunki kreślone. Tylko Adam jak Jerzego nieomylną kreską, A na wystawie Dębińskiego. możemy Też jedną gdyby z innego końca Z pierwszego szczebla. Warszawa, kwiecień-maj 2 0 0 2 Również kreską „drabiny". niezawodne, sformuło­ wane w sposób najprostszy Z możliwych. A d a m rysuje, maluje z potrzeby swego życia, Jaszczak, o, co napiszę, będzie przede wszystkim o Beacie Jaszczak, a następnie o Zofii Bisiak oraz A l e k ­ znakomita, w Płockim „Mówi Ośrodku twórcza Kułtury bardzo źłe, wyraża niem, mimiką, sandrze Jackowskim. ga słuchacza Dębiński psychiki. Beata instruktorka i Sztuki, plastyki tak pisze o nim: myśli całym ciałem, spojrze­ gestem. Kiedy opowiada, zapala się, w krąg tematów najważniejszych, 1 krowy, z dużymi wymionami. nej w kraju i poza jego g r a n i c a m i (pamiętamy działal­ kowie żydowskiej Zgodnie z obyczajem, po wej­ ściu do galerii Pokaz 4 k w i e t n i a tego r o k u ucałowałem Jego dłoń, p o t e m dłoń Zofii Bisiak. Wchodząc do tej Adam Dębiński wcią­ takich jak broń, wojna i wieś. A ta wieś to przede wszystkim Zacznę o d ostatniej postaci, papieża* sztuki naiw­ ność wieloletnią Insita.) Zdefiniowana sprowadzonej przez wielkiego artystę do znaku, do formy Śniło mi się, że wychodzę za mąż- Malarstwo rysunek Barbara Chęcka, Józef Chełmowski, Adam Dębiński, Tomasz Jezierzański, Damian Rebelski. Galeria Krytyków Pokaz, T za konie. Ludzie - muzykanci, graj­ kapeli." mieszka już prawie od czterdziestu w Domu Pomocy Społecznej w Brwilnie. najważniejszej w Warszawie galerii, nic nie wiedzia­ sunkach to nawet nie tyle wspomnienie, co marzenie. łem, że będę jeszcze całował B e a t ę Jaszczak i nie Adam rysuje z trudem, musi pokonać w dłoń, lecz w Jej gladziutkie, śliczne policzki! Każda kreska powstaje z wysiłkiem, lat Wieś w jego ry­ opór ciała, ważna, (...). mięśni. ostateczna. * T e n czcigodny tytuł zasugerował z p r z e k o n a n i e m k o n t y ­ i nawet b l i k i reflektorów skierowane były na osobę zacnego n u a t o r dzieła A l e k s a n d r a Jackowskiego Z b i g n i e w Benedyk - Jubilata, i że pozostałe osoby, łącznie z b o h a t e r a m i ostatnie­ towicz. Nastąpiło to w r o k u 2 0 0 1 , k i e d y o b c h o d z o n y b y l j u ­ go n u m e r u „Kontekstów" - zespołem T e a t r u „Gardzienice" - bileusz u r o d z i n dwóch k o c h a n y c h postaci, Jana Pawła I I z należnym w takiej c h w i l i szacunkiem i respektem, podczas w W a t y k a n i e oraz J A C K A w C e n t r u m S z t u k i Współczesnej gdy wręczaliśmy zadedykowany J u b i l a t o w i n u m e r „Kontek­ na Z a m k u U j a z d o w s k i m . Sporządzone wówczas zdjęcia pa­ stów", starały się pozostawać w c i e n i u naszego miątkowe ujawniły zjawisko zaskakujące - p r o m i e n i o w a n i e i współ-bohatera tego wieczoru. A ż dziw bierze, że tak w y ­ Mistrza zacnego Jubilata i n i e p r o m i e n i o w a n i e na t y c h samych zdję­ t r a w n e m u artyście f o t o g r a f o w i i p r a k t y k o w i fotografii, j a k i m c i a c h t a k i c h bardzo ważnych osób, j a k L e c h S o k ó ł , Jan S t ę - jest Jacek Olędzki, takie t r y w i a l n e , t e c h n i c z n o - oświetlenio- szewski, Włodzimierz S t a n i e w s k i i Z b i g n i e w B e n e d y k t o w i c z . w o - fotograficzne wyjaśnienie i . . . oświetlenie tego „niezwy­ Jako a u t o r t y c h niezwykłych d o k u m e n t ó w stwierdzam z ca­ kłego zjawiska" nie przyszło do głowy. „Zadziwiające." - j a k łą odpowiedzialnością, że o d b i t k i fotografii nie były p o d d a n e powiedziałby żadnym zabiegom m a n i p u l a c y j n y m , w y k o n a n e zostały r u t y ­ z wdzięcznością ów fragment, nie t y l k o j a k o przykład m i r a k u - n o w o przez sklep K o d a k a na K r a k o w s k i m Przedmieściu. larnej wrażliwości i niezwykłej, zniewalającej nas j a k zawsze nasz u l u b i o n y A u t o r . Zachowujemy zatem [ T r u d n o pozostawić t e n f r a g m e n t bez komentarza. „Nie­ urody Jego pisarstwa, które obfitując w podobne fabulacje zwykłe p r o m i e n i o w a n i e zacnego Jubilata" - A l e k s a n d r a Jac­ i dygresje, odznacza się rzadką i, nie do p o d r o b i e n i a m o c ą kowskiego - i „niepromieniowanie" pozostałych osób u c h w y ­ twórczego k r e o w a n i a i n t e r p r e t o w a n e j przez a u t o r a rzeczywi­ cone na fotografii przez Jacka Olędzkiego, owe „zaskakujące stości, ale i przede wszystkim z y/dzięcznością, jako że w tej zjawisko" mogło n a j p r a w d o p o d o b n i e j , po prostu, być w y n i ­ dygresji zapisuje się choćby ślad ze w s p o m n i a n e j uroczystości, k i e m takiego a nie innego oświetlenia, panującego w przy­ n a której t o opis, ze względu n a ciasno wypełnione lamy c i e m n i o n e j sali C e n t r u m S z t u k i Współczesnej. W k o ń c u to i przekroczoną, j a k zwykle, objętość bieżącego n u m e r u , nie zrozumiałe, że wszystkie światła owego wieczoru, a p e w n i e starczyło n a m już miejsca. - przyp. Redakcji] 252 �lacek Olędzki • JEDNĄ KRESKĄ KREŚLONE ALBO DLACZEGO W KWIETNIU WRÓBLE KĄPIĄ SIĘ W PIASKU? Po lewej, i l . d o artykułu Siedzi baba..., str. 242-248: W i k t o r Gajda Dlaczego poranki warszawskie uwzięły się na nas, d r e w n o b u k o w e , żaba, r o k 2000 W i k t o r Gajda Pomnik 78 Międzynarodówki wg. Tadina, jeszcze bardziej modem, dedykowany prof. M. Porębskiemu, który, loco citato, ujął byl modernizm w punkty (!?) uwydatniając topos i logos, d r e w n o b u k o w e , żaby r o k 2001 Po prawej: M a t k a Boska i wyobrażenia żab spotykanych w petroglifach Kordyliery Wschodniej Andów. Nawiązanie do legendy o współczuciu udzielonym na Golgocie NajwiętszejMańi Panny przez żabę, akryl 1998, Fot. St. Stępniewski Ewa Z y d e k , maluje Jezusa i M a t k ę Boską z żabami. 6 ш ше 'п^,,,:,, R y / I M u r z y n o w o 1997. 253 �Jacek Olędzki * JEDNĄ KRESKĄ KREŚLONE ALBO DLACZEGO W KWIETNIU WRÓBLE KĄPIĄ SIĘ W PIASKU? Po l e w e j : U c z e s t n i k p l e n e r u Rafał Piekarski Po p r a w e j : Beata Jaszczak, Tak pracujemy (obecnie s t u d e n t I I I r. H i s t o r i i ) . jak odpoczywamy a k r y l , 1996. Beata Jaszczak w czasie гшкшатиа M a t k i Boskiej z żabami. U c z e s t n i k p l e n e r u ze s w o i m i p r a c a m i , f o t . Stępniewski A d a m Dębiński r y s u n k i , f o t . St. Stępniewski J ó z e f C h e ł m o w s k i Aniołowie, f o t . St. Stępniewski 254 �Jacek Olędzki • JEDNĄ KRESKĄ KREŚLONE ALBO DLACZEGO W KWIETNIU WRÓBLE KĄPIĄ SIĘ W PIASKU? O n nie wybiera, lecz tworzy świat „od zera". Swój. i okolice. To jest katalog, a zarazem o d początku do Po­ k o ń c a wizytówka Beaty Jaszczak. N i m ośmielę się mó­ trzebny mu. wić o tej niezwykłej Osobie, staje przede mną, zapo­ Postrzeganie znaku równości między t y m , co się l o ­ wiedziana, poważniejsza przeszkoda. Zofia Bisiak. kalizuje na szczytach i dołach k u l t u r y , j a k o potrzeby istnienia artystycznego, a ostatecznie osiąganie przez N i e byłoby w i e l u wspaniałych dokonań A l e k s a n ­ twórców o zasadniczo o d m i e n n y m przygotowaniu, dra Jackowskiego, gdyby nie ofiarna p o m o c tej prze­ u w a r u n k o w a n i a c h życiowych i t d . zbieżnych f o r m a l ­ uroczej p a n i - psycholoa, grafika, r e d a k t o r a , sceno­ nie i nie t y l k o rezultatatów, nie jest czymś n o w y m . grafa i niestrudzonej a n i m a t o r k i sztuki (zawsze do­ W i e m y o t y m o d czasów chociażby Jeana D u b u f f e t a - b r e j ) . Czuje się i t u niezawodną rękę Z o f i i Bisiak którego Jackowski przywołuje - oraz t a k i c h w i e l k i c h w karkołomnym zadaniu umieszczenia w n i e w i e l k i e j kontynuatorów, jak A n d r e M a l r a u x . Wszelako nasza sali prac aż pięciu artystów. Pełni w c h w i l i wchodze­ tutejszość to nie Francja i podanie przykładu z Kozą nia gości h o n o r y p a n i d o m u . N a j z n a k o m i t s z y c h gości Jerzego Panka w kontekście sposobu prowadzenia po­ coraz więcej. N a samym środku rozprawia sam R o c h dobnie kreski przez A d a m a Dębińskiego, to rodzaj Sulima. Postrzegłem, że z kąta za kotarą jakaś dłoń wytrwałej r o b o t y r e d a k t o r a „Kontekstów. Polskiej c i c h c e m podaje jakiemuś wybrańcowi katalogi. Zwró­ S z t u k i L u d o w e j " , który gnębił t a k i c h jak ja autorów, ciłem się więc d o Z o f i i Bisiak i również dostałem ka­ aby przy swej zawiłej charakterystyce artysty nie zapo­ talogi. W i ę c e j , obietnicę, że jakaś p a n i z Płocka, jeśli m i n a l i o F O R M I E D Z I E Ł A . O owej zbieżności for­ będę sobie życzył d o d a t k o w y c h i n f o r m a c j i , przyjdzie malnej zaświadczają prace i n n y c h jeszcze, najwięk­ i m i i c h udzieli. szych p o l s k i c h artystów, H e n r y k a Tomaszewski ego czy A n d r z e j a Strumiłły. T ł u m napierał, znalazłem się więc na klatce scho­ dowej. M i a ł e m już zaczerpnąć powietrza, kiedy stanę­ A l e k s a n d r o w i Jackowskiemu nauka i k u l t u r a Polski ła przede m n ą piękna jak wiosna, stonowana w guście zawdzięcza t e r m i n „inni". Wydaje się, że w stosunku dyskretnych b i e l i i żółtości z niewielką dozą czerni do art brut, t e r m i n t e n , zarazem (jak okładki Jej o b y d w u katalożków) Beata Jaszczak. niejednoznaczne określenie, to prawdziwa łaska pańska dla dojrzałej Z przyczyn o d nas niezależnych nie widziałem tej percepcji sztuki nieoficjalnej. Pamiętamy n i e p r a w d o ­ Beaty p o n a d 3 lata. A łączyła nas wcześniej przez k i l ­ podobny sukces ekspozycji I N N I stworzonej przez ka sezonów l e t n i c h i jesiennych niezwykła przygoda. A l e k s a n d r a Jackowskiego na początku lat sześćdziesią­ Plenery artystyczne z młodzieżą w M u r z y n o w i e , kie­ t y c h w „Zachęcie". rowane przez Jaszczak. 2'ałączam parę zdjęć z t y c h Po blisko półwieczu pojęcia inny, i n n i , inność zabar­ zdarzeń. Zdjęcia ukazują B e a t ę Jaszczak j a k o artyst­ wiły się n o w y m i znaczeniami i odczuciami. O s w o i l i ­ kę, a nie j a k o „znakomitą, twórczą instruktorkę pla­ śmy się z n i m i , a jednocześnie przyjęły one - styki." może słusznie - szersze skojarzenia, sensy. Bycie i n n y m stało się w a r u n k i e m dla w i e l u artystów oficjalnych, w a r u n ­ k i e m bycia sobą. Zarazem twórczym, niezależnym, Dlaczego magnolie zakwitają przed wypuszczeniem liści osobnym. Z n a k o m i t e wyczucie wartości przekazu artystyczne­ N a straszliwej pustyni i n t e l e k t u a l n e j i artystycznej go i towarzysząca tkliwość, rodzaj charakterystycznego uniwersyteckiego ośrodka w M u r z y n o w i e (po śmierci ciepła kieruje o d lat Jackowskim w poszerzaniu naszej mędrca i malarza, prześmiewcy Alojzego Piekarskie­ o r i e n t a c j i w bezkresnym obszarze sztuki, którą nazy­ go), gdzie spędziłem 22 lata schyłkowego czasu mego wał również nieprofesjonalną. Określenie to, jak wie­ życia, pojawianie się Beaty Jaszczak z jej „dziećmi" my, nie jest adekwatne w stosunku do licznych przy­ (nazywała tak również pojedynczych ćpunów), stawa­ padków inności czy naiwności artystycznej. Niezlicze­ ło się prawdziwym Ś W I Ę T E M . n i artyści zwani n a i w n y m i bywają w kraju rzadziej, Ekspresyjna, żywiołowa, bezpośrednia, po prostu a na świecie częściej, zawodowcami. Nasz mistrz ujaw­ szalona. Umiejętnie panowała nad g r o m a d a m i liceali­ nia swoją wrażliwość i wiedzę w charakteryzowaniu stów, jak też artystów dorosłych z K u t n a , Płocka, twórczości Barbary C h ę c k i e j . Wyłowił z jej twórczości Sierpca, Łęczycy, Gostynina, K o n i n a i l i c h o wie skąd wzruszający tytuł dla tej ważnej wystawy: Snilo mi się, jeszcze. Wiedziałem co nieco, że równolegle prowadzi Że wychodzę warsztaty zwane Integracją, za mąż- Określenia sztuka naiwna Aleksander Jackowski a więc takie, w których inaczej sprawni ze sprawnymi malują, lepią, dłubią i t d . w swym wprowadzeniu do wystawy nie używa. N a t o ­ 1 zapewne z tej o r i e n t a c j i ukształtował się zdumiewają­ miast pojawia się to określenie w d r u g i m uroczym ze­ cy znaczeniem, a nawiązujący do Jungowskiej koncep­ szyciku, katalogu, już na okładce. N a tej okładce znaj­ cji Ego p r o g r a m O T O J A . W świetle założeń tego pro­ dują się obok, pośrodku, Sztuki zwanej naiwną na sa­ gramu i jego efektów, o d początku do k o ń c a autorstwa mej górze O T O J A (nazwa p r o g r a m u pracy z artysta­ Beaty Jaszczak, zaczęłem również przychylniej myśleć mi) o sobie, o robocie M u r r y n o w o . Znaki istnienia i tożsa- oraz napis najbardziej wyeksponowany: Płock 255 �Jacek Olędzki * JEDNĄ KRESKĄ KREŚLONE ALBO DLACZEGO W KWIETNIU WRÓBLE KĄPIĄ SIĘ W PIASKU? mości. Nastąpił b o w i e m m o m e n t refleksji, nakazujący t y w n y sens tego słowa, t a k j a k t o czują znawcy sztu­ oderwanie się całkowite o d tutejszości, o d t y c h nerwic k i , wciąż w niedokształconym społeczeństwie ocze­ naszych, cierpień i niepojętych aspiracji. kuje rodzaju o c h r o n y . Z a w a r t a w t y m słowie treść d o ­ Przy n i e p r a w d o p o d o b n i e w i e l u obciążeniach orga- maga się stałego p r z y p o m i n a n i a , że jest n i e w i n n a , z prowadze­ szczera, prawdziwa, wewnętrzna, refleksyjna, lirycz­ n i e m gromady plenerowiczów, włączała się radośnie na, tajemnicza, piękna i d o b r a . . . Bez t y c h ostrzeżeń do programów, prowadzonej przeze m n i e w M u r z y n o ­ rodzą się kretyńskie wpisy d o wyłożonych ksiąg pa­ wie Ekspozycji miątkowych na w y s t a w a c h (vide, wpis p o d datą 5 I V nizacyjno-dydaktycznych pod wiosłem związanych ziełonym. Miała swoje l u b p o d o p i e c z n y c h prace na w y s t a w a c h : Po tej stronie chmur, 1995; Plagi, żywioły, demony, Opatrzność, Świę­ ci Pańscy, 1996; Ranidae, Świat 1997; Ułotna sztuka niewinności, wspiera się na w Kordegardzie). N a prezentację Śniło mi się, że wychodzę za mąż nie żabie, przybył d y r e k t o r I n s t y t u t u E t n o l o g i i i A n t r o p o l o g i i 1998 (artystami g r u ­ K u l t u r o w e j W H U W prof. L e c h Mróz, a przecież d o u c z e s t n i k a m i tej wystawy, zaopiekowała zadań tejże placówki należy troska o najważniejszą się po m a t c z y n e m u , pokazując i c h d o r o b e k u siebie rzecz w życiu. A jak w i a d o m o , o d zarania ludzkości tą w P ł o c k u ) , Śuidae, rzeczą jest gest-słowo, malarstwo, rzeźba i pieśń, a na­ py Pinokio, 1999. Z n a k o m i t e szkice prosiąt z c h l e w u Barbary i Cezarego Rudzińskich, które sta­ stępnie pochodne rodzaje sztuk z - f i l m e m na końcu. nowiły część owej ostatniej ekspozycji, przedstawiam U d a ł o się jednak nakłonić uczonego antropologa, za­ w niniejszym szkicu. Każdy w i d z i , że Jaszczak to razem wybitnego ornitologa Lecha Mroza, aby zaist­ prawdziwy w i r t u o z kreski, czarnej i „tak sobie", dla niał, chociażby w t y m tekście. Otóż, uczony potwier­ okraszenia, czerwonej. dził, że z nastaniem wiosny - kiedy odmarznie g l e b a - N i e zdążyłem się nacieszyć nieziemskim zjawiskiem wróble kąpią się w piasku. Potwierdził też, że wróble Beaty Jaszczak w ponurej scenerii k l a t k i schodowej wyróżniają się spośród naszych p a r k o w y c h przyjaciół, w pobliżu wejścia do ostatniej łaźni miejskiej w naszym sikorek, szpaków, kosów, kowalików. Dodał, że kąpią mieście, kiedy z b u k i e t a m i tulipanów wszedł sam Zbi­ się w piachu również kuropatwy i przepiórki. N a ko­ gniew Benedyktowicz. N i e było już możliwości k o n t y ­ niec ujawnił, że w t y c h zachowaniach u t r w a l o n y jest ZWA­ k o d genetyczny t y c h ptaków. A zatem, każdy k t o są­ okolicach. dzi, że wróble to najbardziej rodzime nasze ptaszki, jest Nazajutrz dowiedziałem się o d Jackowskiego (dzięko­ w w i e l k i m błędzie. Wróble to przybysze z Bliskiego wałem za zaproszenie), że nasz wróbelek po kąpieli Wschodu, z terenów p u s t y n n y c h . . . Nasz wróbelek Be­ n u o w a n i a dyskursu o O T O JA oraz o S Z T U C E NE] NAIWNĄ, a t y m bardziej o Płocku i ata Jaszczak odleciała do Płocka, ale pozostawiła t u wernisażowej wrócił do siebie, d o Płocka. Znakomicie się stało, że wystawa w Pokazie zbiegła się z prezentacją w Kordegardzie dzieł Zbigniewa M a ­ część siebie w pracach artystów z Jej prywatnej kolek­ cji O T O J A . kowskiego. A r t y s t y „listy", „księgi", pisane jak dziennik W trzecim haśle okładki, Płock i okolice, zawarta jest przez lata do siebie, to zapewne ogólnoludzka potrzeba słuszna sugestia, że o w y c h o k o l i c nie stanowi B r w i l n o , wewnętrzna poznawania siebie samego i otaczającego Zakrzewo czy Miszewo M u r o w a n e (miejscowości D o ­ świata. Dlaczego kwitną magnolie nim..., to jedno z wie­ mów O p i e k i Społecznej), ale również, jak powiada i n ­ lu pytań-spostrzeżeń, jakie widz odczytuje na tej przej­ na a n i m a t o r k a ważnych dla k u l t u r y wydarzeń, ongiś mującej prezentacji swego ja w kosmicznym uniwer- ściśle związana z Płockiem Ewa Baczyńska, „najdłuższa sum. U Makowskiego, jak u artystów, których n a m wieś w k r a j u " , czyli dzisiejsza Warszawa. Płock to w y ­ udostępniła Jaszczak, pojawia się najszczersze wyzna­ lęgarnia niezwykłych ludzi, ongiś L u d w i k a Krzywickie­ nie, bez j a k i c h k o l w i e k osłon, O T O JA. go, a dziś chociażby Zbigniewa Zbycha Chlewińskiego Próba nazywania t y c h zbieżnych zjawisk artystycz­ (w tekście Jackowskiego obecnego jako Z y g m u n t ) , f i ­ n y c h sztuką naiwną wydaje się dziś już niezasadna. lozofa, który poświęcając się poznaniu twórczości t y l ­ Dlaczego? Powodów jest krocie, szczególnie w ojczyź­ k o jednego artysty, E d m u n d a Monsiela, zorganizował nie, w której słowo „naiwny" ma najczęściej k o n o t a ­ własne badania na Zamojszczyźnie, a najważniejsze c j ę u j e m n ą , w najlepszym razie kojarzy się z t o l e r o w a ­ - ną niedojrzałością, a w najgorszym z dewiacją. Pozy­ próbę rozumienia sztuki... 256 zgromadził pokaźny t o m tekstów podejmujących �