https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/6873193e859b3ad78e9468d58db38632.pdf 6567cd48c324d6f0f025c53e70ed6001 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:2300 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1990 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:2134 Title A name given to the resource Bronisław Surowiak / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1990 t.44 z.4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1990 t.44 z.4, s.61 Creator An entity primarily responsible for making the resource Jackowski, Aleksander Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Polski Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Aleksander J a c k o w s k i BRONISŁAW S U R O W I A K Urodził się 2 0 października 1936 roku w Gdyni. Był czwartym Pracuje od wielu już lat jako technik przy reprodukowaniu dzieckiem w rodzinie. Ojciec pracował jako robotnik, pił, a matka planów architektonicznych w jednym z warszawskich przed­ nie zawsze mogła zarobić na najpilniejsze potrzeby. Leżał więc siębiorstw budowlanych. Lubi swoją pracę, kolegów, s a m też jest całymi dniami w łóżku, słaby, „nieudany". Bawił się palcami, przez nich lubiany, zaakceptowali go, ujęła ich jego życzliwość przybierał je papierkami i gałgankami. J e d e n palec przedstawiał i uczynność, brak wszelkiej zawiści, lojalność w o b e c każdego, Matkę Boską, inne aniołów. Układał modlitwy ze słów, które nie poczucie sprawiedliwości i umiejętność wybaczania. istniały. Szybko je zapominał. Dzieci się z nim nie bawiły, samotny Ważną rolę w życiu Surowiaka odgrywa pełna kwiatów dział­ chodził po ulicach. Zbierał pudełka zapałek, budował z nich ka, na której postawił domek, suto zdobiony rzeźbami i ornamen­ miasta. Marzył o nieznanym świecie, o niebie, gdzie jest sprawie­ tami. „Każdy pragnie mieć swój mały świat - napisał - ja go dliwość. „Kiedy chciałem być sobą, mówił, uciekałem od ludzi, odnalazłem na działce. Światło dało roślinom życie, ja im daję budowałem w polnym rowie ołtarz z gałązek, kamieni i przy nim wolność, one mnie piękno i o w o c e . " się modliłem. Modlitwa była wołaniem do otaczającego mnie M o ż e i pod w p ł y w e m uroku swojej działki Surowiak odchodzi krajobrazu." Szkołę podstawową ukończył z trudem, nie umiał się w koncentrować, każdy postrzeżony fakt uruchamiał jego wyobraź­ symboliczne sceny - jak zawsze - z dużą sprawnością. S a m nię, już wtedy - malarską. „ W klasie czytano Odprawę postów wypracował i doprowadził do mistrzostwa właściwe sobie środki a ja traciłem g ł o w ę , bo wciąż chodziły po niej myśli c o wypowiedzi. Szczególnie interesujące są rysunki tuszem. W osta­ greckich ostatnich latach od „czarnej" tematyki. Rysuje i maluje rysować. Nie tylko język polski dawał mi tematy, ale i chemia, tnim okresie powstały widoki matematyka, nie mówiąc już o historii." Kiedy miał 12 lat ulubioną czytelnym nawiązaniem do architektury Grobu Nieznanego Żoł­ jego zabawą było kreślenie planów wyimaginowanych miast na nierza, kościoła św. Anny czy Zamku, w y c z u w a się odwołanie do czystej stronie zerwanych z murów plakatów. „ M o j e życie było historii, do emocjonalnego klimatu, które mają te miejsca dla Warszawy, ale w nich poza trudne, przyjaciół nie miałem. Rozmawiałem z niebem, słońcem Polaków. „Każde pokolenie - pisze w komentarzu do jednego i roślinami, one były dla mnie człowiekiem. A kiedy bliżej z obrazów - poznałem człowieka i jego charakter, to w tej czułości odnalazłem zostawi człowiek naszego pokolenia?" pozostawia po sobie ślad s w e g o istnienia. C o siebie, wtedy powstała potrzeba rysowania życia. Rysowałem miasto pełne rajskich ogrodów. Ale człowiek w nim był smutny i nieszczęśliwy." Marzył o tym, żeby zostać architektem, ale oddano go do piekarza. Za pierwsze zarobione pieniądze kupił blok rysunkowy, ołówki, kredki. Chciał zapisać się na kurs kreślarski. Ale ojciec nie chciał się zgodzić, zniszczył mu skrypty, połamał ołówki. Konflikt narastał, chłopiec miał swoje marzenia, ambicje, których w domu nie mógł zrealizować. Wyjechał do Warszawy, wrażliwy, bezbronny, bez grosza, tylko z książkami Orzeszkowej i swoimi planami miast. Unikał ludzi, bał się ich, sypiał na ławkach w parku, za sprzedane puste butelki kupował chleb i kawę mleczną. Wszedł w środowisko włóczęgów, tam przyjęto go pierwszy raz w życiu serdecznie. Ale raził go brud, szybko więc odszedł i pracował przy czym się dało. Miał szczęście, spotkał znacznie od siebie starszego człowieka, kalekę, który go przygarnął, znalazł zajęcie na budowie. Po pracy Surowiak pomagał mu w domu, uprawiał działkę s w e g o dob­ roczyńcy - i rysował do późnej nocy. Na wielkich arkuszach wymalował kredkami s w o j e „muzeum wyobraźni", amfiladę sal obwieszonych obrazami. Podobne obrazy rzeczywiście później namalował. Przedstawiały ludzi starych, brzydkich, ułomnych. Ta tematyka fascynowała go, a przy tym wyrażała przepełniające go myśli o życiu. Wstrząsem była dla niego w o j n a , agresywność ludzi, okrucień­ stwo, niesprawiedliwość, której zdążył sam doświadczyć. „ W i ­ działem jak człowiek staje się ofiarą innych ludzi i sam jako ofiara szukałem prawdy życia (...) Moje malarstwo pełne jest smutku, krzyku ludzi skrzywdzonych, wyczerpanych życiem i wojnami (...) Nienawidzę niesprawiedliwości, poniżenia innych, boli mnie ciało na widok kalectwa ludzkiego (...) Jestem odmienny od wszystkich (...) nie potrafię żyć jak inni ludzie, przywykłem już do życia cierpiącego i pełnego refleksji. Muszę jednak powiedzieć prawdę, że nie potrafiłbym żyć w dobrobycie, w szczęściu i spokoju. Nienawidzę s w o i c h cierpień, mojego bólu a jednocześ­ nie kocham je." Zdaje sobie sprawę ze s w e g o skazania na samotność, ale nie widzi wyboru. Myślał o ożenku, ale szybko zdał sobie sprawę, że nie miałby wtedy czasu na rysowanie, malowanie, kucie w kamie­ niu i wyplatanie grubych, kudłatych gobelinów. 61 �