https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/dfe070e84f0da4eea34e4b8de3af5c78.pdf e978f6410ab22df202bb5d7a058e7458 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4160 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3880 Title A name given to the resource Recenzje / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1958 t.12 z.3 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1958 t.12 z.3; s.180-183 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text miejscowe zespoły regionalne oraz urządzili w czasie wystawy zjazd odtworzono tradycyjne wesele ksdę- twórców, na którym mówcy n a ­ woływali do z b y t u rzeźb „wśród żackie. szerokich rzesz l u d z i miast i m i a ­ * steczek". W Poznaniu w czasie Międzyna­ rodowych Targów Poznańskich Stowarzyszenie „ P A X " j poznański oddział Redakcji „Słowa Powszech­ nego" zorganizowali wystawę w i e l ­ kopolskiej twórczości l u d o w e j i amatorskiej. Znalazły się na n i e j rzeźby w drzewie, rzeźby w g l i ­ nie oraz w y r o b y ze słomy. Prze­ ważała (tematyka r e l i g i j n a . Celem wystawy było zachęcenie twórców do dalszej pracy oraz zaintereso­ wanie właściwych i n s t y t u c j i p r o ­ blemem zbytu wyrobów l u d o w y c h . Zupełne nieporozumienie! Czy chodzi o rozwój twórczości ama­ torskiej, czy o warsztat p r o d u k c j i , dla której szuka się zbytu? W a ­ lor prac amatorskich leży w t y m , że r o d z i j e umiłowanie sztuka, p o ­ trzeba wypowiadania się w p l a ­ styce. A l e łączenie tego z hasłami handlowymi przekreśla przecież sens zjawiska twórczości amator­ skiej. Nie wprowadzajmy w błąd skromnych samouków nazywając ich artystami i roztaczając przed n i m i miraże stałego zarobku ze zbytu swych prac. Trzeba u t r z y ­ mać jakąś proporcję między „nie­ sieniem pomocy" amatorom a h a n ­ dlem i c h twórczością. N i e lękajmy się, że twórczość amatorska, nie poparta c z y n n i k i e m h a n d l o w y m , za­ ginie. N i c nie wskazuje na t o , aby miała w ludziach zaginąć chęć „wyżywania się" w twórczości wła­ snej i na pewno zawsze znajdą się tacy, którzy po pracy zawodowej chwytać będą za pędzel czy dłuto. Pomóżmy i m — ale n i e przez roz­ budzanie fałszywych ambicji i stwarzanie nierealnych nadziei na łatwy zarobek. Koncepcja w y s t a w y nasuwa j e d ­ nak sporo wątpliwości. Mieszanie sztuki l u d o w e j z twórczością ama­ torską jest w ogóle t r u d n e , n i e mówiąc już o t y m , że w zestawie­ niu t a k i m sztuka amatorów w y ­ gląda na ogół b. niekorzystnie. Cóż dopiero, gdy zestawia się n p . rzeź­ by zmarłych już artystów l u d o ­ wych t e j m i a r y co A . M a j c h r z a k — z m i e r n y m i pracami a m a t o r s k i m i wykonanymi ze słomka. Wystawa nie stała się więc a n i przeglądem rzeźby wielkopolskiej, zasługującej na pewno na to, żeby zaintereso­ wać j e j w a l o r a m i szeroką p u b l i c z ­ * ność, a n i też nie pokazała czystego obrazu współczesnej twórczości, W Puławach odbyła się lokalna ograniczając się t y l k o do rzeźb wystawa sztuki l u d o w e j oraz zjazd i wyrobów ze słomy. twórców l u d o w y c h z pow. puław­ A p r z y t y m t r u d n o dziś mówić skiego, zorganizowane przez W y ­ o współczesnej, żyjącej w i e l k o p o l ­ działy K u l t u r y Rad Narodowych w skiej rzeźbie l u d o w e j . To, co ist­ L u b l i n i e i Puławach. nieje, t o przeważnie prace amator­ skie, pozbawione l o k a l n y c h cech Różne etnicznych i ciągłości t r a d y c j i i n i ­ 18.1. w e w s i Widie (pow. Choj­ czym nie różniące się od rzeźb amatorów n p . z Kieleckiego czy nice) zmarł w w i e k u 85 l a t n a j ­ Rzeszowskiego. Co więcej, są to starszy pieśniarz i gawędziarz k a ­ zwany prace — i trzeba to wyraźnie p o ­ szubski W i n c e n t y Rogala, Znany z wiedzieć — artystycznie raczej m a ­ „kaszubskim Sabałą". ło ciekawe. Można więc zrozumieć działalności społecznej w okresie hasła do roztaczania opieki i n i e ­ zaboru pruskiego i dwudziestolecia sienia pomocy amatorom — ale międzywojennego, do ostatnich d n i budzi poważną wątpliwość nada­ brał czynny udział w życiu swej wanie całej imprezie sensu h a n d l o ­ wsi. wego. Tymczasem organizatorzy P R Z E G „Gazeta H a n d l o w a " n r 14 z dnia 18.11. w a r t y k u l e p t . „ W rzemiośle wiejskim nadal niewesoło" podaje ciekawą statystykę stanu rzemiosła na w s i . „Warsztaty wiejskie stanowią zaledwie niecałą 1/3 ogólnej liczby warsztatów rzemieślniczych w P o l sce [...], w w o j . zielonogórskim 400 tys. chłopów obsługuje 1 b e d narz, 4 zdunów, 6 r y m a r z y ; w w o j . szczecińsm pracuje 4 rymarzy, 2 zdunów, 1 koszykarz. [...] Poważ- L Ą D n y m i h a m u l c a m i rozwoju rzemiosła wiejskiego są: b r a k l o k a l i , n i e dostateczne zaopatrzenie w surowce i narzędzia oraz trudności k r e dytowe." * „Tygodnik Demokratyczny" n r 7 z d n i a 19—25.n. w a r t y k u l e p t . ,,Nie t y l k o węgiel i stal mogą być źródłem dolarów" podaje ciekawą wiadomość: „Sensacją Międzynarodowych Targów w Hanowerze b y - W dniach 10—11 maja Polskie Towarzystwo Historyczne, Oddział w Krakowie i Rzeszowie oraz P T T K , Okręg w K r a k o w i e i Rze­ szowie — zorganizowały w Bieczu i Gorlicach regionalną konferencją naukową poświęconą przeszłości i zabytkom Z i e m i Bieckiej. M . i n . prof. d r R. Reinfuss wygłosił r e ­ ferat p t . Zagadnienia etnografii Z i e m i Bieckiej. * W dniach 24—28 maja odbyła się w B r n i e M o r a w s k i m konferen­ cja etnograficzna na temat ekspo­ zycji w muzeach regionalnych. Ze strony polskiej udział wzięli: prof. dr M . Znamierowska-Priifferowa, kusztosz Działu Etnografii M u ­ zeum w T o r u n i u oraz doc. F r a n c i ­ szek K o t u l a — d y r e k t o r Muzeum Okręgowego w Rzeszowie. * W 1958 r . zakopiańska szkoła k o ­ ronkarska (obecnie znana pod naz­ wą Zasadniczej Szkoły Zawodowej) obchodzi 75-lecie istnienia. Jak wiadomo, powstała ona w 1883 r. z inicjatywy Heleny Modrzejew­ skiej, która ofiarowała na t e n cel znaczną kwotę. Historia szkoły jest bardzo interesująca ze względu na to, że j e j p r o g r a m dydaktyczny zawsze uwzględniał prądy artysty­ czne panujące w d a n y m okresie. Wyróżnić można n p . okres wzoro­ wania się na secesyjnych k o r o n ­ kach austriackich, francuskich i belgijskich — pod k o l e j n y m kierow­ n i c t w e m szkoły przez J . Neuziilową (1883—1905) i Leontynę Reihardt (1906—1913) oraz okres nieskrystałizowanych poszukiwań i tworzenia za wszelką cenę wzorów „włas­ nych" — pod kolejnym kierownic­ t w e m Dudrewiczowej (1914—1920), J . Galletówny (1920—1931) i J . Gołdzińskiej (1931—1946). Od 1946 r . prowadzi szkołę aitt. piast. Maria Bujakowa i dzięki j e j świadomym poszukiwaniom szkoła Wkroczyła na nową drogę — oparcia się w m a k s y m a l n y m stopniu n a rodzi­ mej sztuce l u d o w e j . P R A S Y ły szeroko reklamowane l a l k i w polskich strojach ludowych, w y produkowane przez firmę A l t man Bruder. F i r m a ta prosperuje — i to dobrze — w N R F . Zainteresowanie Polską, szczególnie wśród ponad 10-milionowej rzeszy w y chodźstwa polskiego — emigrantów i i c h potomstwa — nieustannie wzrasta. K u p c y i przemysłowcy zachodnioeuropejscy zwietrzyli doskonały interes i przystąpili do p r o d u k c j i ludowych pasiaków ło- �wanych. Wydzielony dlań fundusz «rozpłyniie się» po b i u r a c h i n n y c h placówek. Grosz publiczny, który w rękach Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego mógłby przyspo­ rzyć polskiej nauce wiele znako­ m i t y c h dzieł — zastanie zwyczaj­ Sprawa ta m a nie t y l k o aspekt n i e «przejeżdżony»." gospodarczy. Możemy sobie w y o ­ brazić j a k wygląda „polska sztu­ ka l u d o w a " produkowana w N R F i Szwajcarii. Nie dziwmy się p o ­ „Trybuna L u d u " n r 164 z dnia tem, że n a Zachodzie rodzą się 13.VI. w korespondencji Z. P r z y najdziwniejsze pojęcia o naszej górskiego p t . „Pożyteczna współ­ kulturze narodowej. N i e w y s t a r ­ praca C P L i A ze szkołą K e n a r a " czy wysłanie za granicę k i l k u w y ­ podaje ciekawą wiadomość, że staw autentycznej sztuki ludowej, C P L i A w Zakopanem nawiązała „Mazowsze" ii „Śląsk" też t y l k o współpracę w zakresie pamiątkar­ rozbudzają ciekawość dla naszej stwa z Państw. L i c . Tecbn. Piast, k u l t u r y . W ślad za imprezami t y ­ prowadzonym przez prof. A. K e ­ pu propagandowego musi iść eks­ nara. Uczniowie w ramach zajęć port wyrobów ludowych, eksport lekcyjnych o t r z y m a l i zadanie opra­ sztuki, a nie tandety. Oo prawda, cowania w drzewie pamiątek r e ­ C P L i A poczyniła już pierwsze k r o ­ gionalnych. Po kilkumiesięcznej ki w rozsądnym organizowaniu pracy wykonano kilkaset wzorców eksportu naszej sztuki l u d o w e j , ale pamiątek — przedmiotów użytko­ są to t y l k o pierwsze k r o k i . . . wych, stojących na bardzo d o b r y m poziomie artystycznym. N a zakoń­ * czenie r o k u szkolnego urządzono konkursowy, na którym „Dziennik L u d o w y " n r 61 z dnia pokaz 12.111. w a r t y k u l e Jana Rzeckiego C P L i A zakupiła kilkadziesiąt eks­ (ps. A. Błachowskiego) p t . „Sztuka ponatów, przeznaczając je do swe­ Ciekawe, ludowa m u s i żyć" porusza sprawy go sklepu w B r u k s e l i . obecnego stanu opieki nad sztuką j a k rozwinie się t a współpraca da­ lej i kiedy pamiątki w g wzorców ludową Opolszczyzny. „Po przełomowej imprezie [ k o n ­ wykonanych przez uczniów prof. kurs .strojów i wystawa opolskiej Kenara znajdą się w sprzedaży w sztuki l u d o w e j w 1953 r . — Red.] Zakopanem. winna była nastąpić praca nad podtrzymaniem żywej sztuki. Nie­ Andrzej Cepiel w nrze 21 „Zie­ stety, niedołęstwo niektórych praco­ wników w radach narodowych, nie­ lonego Sztandaru" w a r t y k u l e p t . udolność Centrali Przemysłu L u ­ „Zmiany konieczne" porusza p r o ­ dowego i Artystycznego, b r a k k o n ­ b l e m rozwoju przemysłu l u d o w e ­ sekwencji w realizacji planów go. Uważa, że C P L i A niesłusznie opieki nad szituką ludową — przestała się zajmować produkcją wszystko to sprawiło, że m i m o zor­ nieartystyczną, że podział przemy­ na artystyczny i ganizowania do 1957 r o k u trzech słu ludowego konkursów oraz jednej wystawy, użytkowy jest sztuczny. W związ­ sprawa dalszego rozwoju t e j dzie­ k u z t y m postuluje utworzenie n o ­ dziny k u l t u r y na Opolszozyźnie wej centrali przemysłu ludowego i stworzenie muzeum przemysłu utknęła na m a r t w y m p u n k c i e . " ludowego. * w i c k i c h , latek — k r a k o w i a n e k , k o ­ ronek... cieszyńskich, góralskich rzeźbionych świątków i dziesiątków innych «pamiątek» i «podarunków» z Polski. Centrum p r o d u k c j i z n a j ­ duje się w N B F i Szwajcarii." Ten sam dziennik w n r 92 z dnia 17.IV. w a r t y k u l e Stanisława Z i e maka p t . „Rzecznicy k u l t u r y n a ­ szej w s i " porusza sprawy sejmowej subwencji dla prac ludoznawczych P T L . Mianowicie, Sejmowa K o m i ­ sja Oświaty i N a u k i przyznała pół miliona złotych na rozszerzenie ba­ dań ludoznawczych mając na myśli Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, ale... „Nie dość precyzyjne sformuło­ wanie uchwały stało się furtką do nazbyt dowolnej interpretacji po stanowień K o m i s j i : w półmiliono­ w y m funduszu na badania l u d o ­ znawcze chce partycypować k i l k a instytucji [...]. Nawet t a k i c h , które dopiero zamierzają rozpocząć ba­ dania n a d kulturą l u d u . Jakie będą s k u t k i podziału między k i l k u i n ­ stytucjami kredytów przeznaczo­ nych na badania ludoznawcze — nie trudno przewidzieć. P T L nie zdoła wydać p u b l i k a c j i przygoto­ 188 Z artykułem Cepieia polemizuje A. Błachowski n a łamach „Orki" (Rozważania o przemyśle l u d o ­ w y m — „Orka" n r 20). A u t o r pró­ buje wyjaśnić różnice między l u ­ dową wytwórczością artystyczną i nieartystyczną oraz określić pers­ pektywy ich r o z w o j u na p r z y ­ szłość. Pisze on: „Przemysł ludowy obejmuje te dziedziny p r o d u k c j i , rozpowszechnione szczególnie na w s i i w małych miasteczkach, któ­ re obejmują półfabrykaty, czy przedmioty o charakterze w yłącznie użytkowym, nawet jeśli mają one specjalnie estetycz­ ny wygląd... Są to więc rzemiosła, czy dziedziny produkcji, które częściowo stanowią pozostałość po feudalnych stosunkach, k i e d y wieś musiała być samowystarczalna. W dużej części istnieją one jesz­ cze dzisiaj z powodu wielkiego za­ cofania naszego przemysłu l e k k i e ­ go. Jednak żywot w i e l u dziedzin przemysłu ludowego, które mają potężnego k o n k u r e n t a w przemy­ śle maszynowym, jest skazany na rychły zanik. W i e m y bowiem, że produkcja przemysłu ludowego opiera się wyłącznie na pracy ręcznej i na tradycyjnych n a j ­ droższych surowcach, takich j a k drewno, wełna, len, żelazo. Opłacalność więc takiej produkcji jest 'możliwa jedynie w k r a j u tak zacofanym pod względem technicz­ n y m , j a k nasz. Opłaca się n a m bo­ w i e m rozwijać niektóre dziedziny przemysłu ludowego t y l k o dlate­ go, że m a m y niezmiernie t a n i ą siłę roboczą. Płacimy grosze za pracę ręczną. Gdybyśmy chcieli płacić tyle, i l e jest w a r t czas chło­ pa stracony nad rękodzielniczą produkcją, t o automatycznie za­ częlibyśmy do tej p r o d u k c j i do­ płacać. O ile więc przemysł l u d o w y ma 'dla nas jedynie znaczenie e k o ­ n o m i c z n e , o tyle s z t u ­ k a l u d o w a obejmuje tylko te dziedziny pozarolniczej produk­ c j i w s i , które obecnie mają dla nas głównie w a r t o ś ć a r t y ­ s t y c z n ą . Oczywiście tradycje sztuki l u d o w e j pochodzą z tego sa­ mego okresu, co przemysł ludowy, a więc są w i e k o w e — ale w t y m właśnie t k w i ich wartość. To, co w tradycyjności sztuki ludowej jest najcenniejsze, wcale nie jest istotne w przemyśle ludowym. Sztuka ludowa dlatego, że jest s z t u k ą r ę k o d z i e l n i c z ą, ma wartości artystyczne, niepowtarzalne, jakich n i e zastąpi żadna, najpiękniejsza nawet pro­ dukcja maszynowa. M a więc w a r ­ tości cenione w każdej epoce, a najbardziej chyba w epoce zwy­ cięstwa maszyny n a d ręką ludzką. Dzięki więc swojej nowej funkcji społecznej sztuka ludowa ma przed sobą całą przyszłość." W nrze 70 „Trybuny L u d u " L e ­ szek Galiński w a r t y k u l e p t . „De­ w i z y leżą na u l i c y " t w i e r d z i , że sztukę ludową można podzielić „na twórczość ludową niepowtarzalną, ograniczającą się do unikatów i na twórczość masową, opartą wsze­ lako n a wzorach l u d o w y c h " . Na­ stępnie proponuje wzorowanie się na sposobie p r o d u k c j i sztuki ludo­ wej i j e j eksportu w i n n y c h k r a ­ jach. „Wszystkie k r a j e Europy szczy­ cące się posiadaniem sztuki ludo­ wej przeszły już na twórczość zmechanizowaną. Używane są sztuczne włókna, obmyślane tań­ sze środki p r o d u k c j i , stosowane przemyślne f o r m y łączenia stare­ go, ludowego w z o r u z nowoczes­ n y m kształtem. To w i e l k a odrębna dziedzina p r o d u k c j i piękna, naj­ pełniejsza chyba realizacja w y t a r ­ tego nieco n a łokciach hasła: na­ rodowa treść. �Można pogodzić jedno z d r u g i m . Można produkcji seryjnej n i e w i e l ­ kim wysiłkiem nadać wygląd u n i ­ katu. Jeden ruch pędzlem, jedno uderzenie dłutem — i już t o w a r staje się niepowtarzalnym dziełem, i już wartość jego idzie niepropor­ cjonalnie w górę." Z t y m i tezami Golińskiego pole­ mizuje A. Błachowski w „Trybu­ nie L i t e r a c k i e j " z dnia 15.VI. (Jeszcze o eksporcie kultury). Twierdzi on: „Sztuki l u d o w e j nie da się podzielić według i n d y w i ­ dualnego uznania. Jest t o z j a w i ­ sko wprawdzie złożone, lecz o k o n ­ kretnym obliczu. Możemy mieć bowiem do czynienia albo ze sztu­ ką ludową, 'której przedmioty, n i e ­ zależnie od ilości wytwarzanej czy powtarzanej przez jednego czy przez zespół twórców, mają wszystkie cechy sztuki a u t e n t y c z n e j , związanej z naturalną tradycją artystyczną wsi — albo z produkcją p s e u d o l u d o w ą , t y l k o opartą na wzorach ludowych, po prostu p r z e d r z e ź n i a j ą c ą prawdziwą twórczość ludową. Pseudoludowa nie będzie tylko ta t w ó r c z o ś ć , która, n i e p o d s z y w a j ą c się p o d m i a n o l u d o w e j , wyko­ rzystywać będzie ludowe osiągnię­ cia artystyczne dla budowania nowych wartości k u l t u ­ r a 1 n y c h." W obliczu żywej u nas wytwór­ czości ludowej, każda decyzja w takich sprawach musi być podjęta po rzetelnych rozważaniach, i to w kręgu fachowców. Istnieje b o ­ wiem zawsze niebezpieczeństwo z l i k w i d o w a n i a cennych artystycz­ nie ośrodków i przyśpieszenia p r o ­ cesu zaniku twórczości l u d o w e j . Nie zawsze argument ekonomicz­ ny jest dostatecznie ważki — cza­ sem po prostu może... nie opłacać się. A l e nie zmienia to f a k t u , że problem postawiony przez Goliń­ skiego przecież istnieje. „Dziennik L u d o w y " w nrze 34 donosi, że n a K u r p i a c h powstał komitet organizacyjny Towarzy­ stwa Rozwoju Sztuki i K u l t u r y . Wydaje się, że lepszego opiekuna dla k u r p i o w s k i e j sztuki nie po­ trzeba niż takie Towarzystwo zło­ żone z samych Kurpiów. Ale „Dziennik Ludowy" podaje, że sekcja twórczości ludowej „zorga­ nizować ma szkołę zawodową sztu­ k i kurpiowskiej". Nie wiadomo, czy to jest przysłowiowa „kaczka", czy takie p l a n y są naprawdę. Bo jeśli to jest wiadomość serio, to należy j a k najprędzej poprosić K o m i t e t Organizacyjny Towarzy­ stwa, aby skonsultował się ze znawcami zagadnienia i zrezygno­ wał z t y c h ze wszech m i a r n i e ­ słusznych planów. * Dalej Błachowski twierdzi: „Przyjmując propozycję uprze­ mysłowienia sztuki l u d o w e j , n a j ­ prawdopodobniej w krótkim cza­ sie zniszczylibyśmy tradycyjną sztukę (skutki takiego u p r z e m y ­ słowienia widoczne są w innych krajach), a artystów ludowych przekształcilibyśmy w jarmarcz­ nych tandeciarzy l u b w w y r o b n i ­ ków mechanicznie wykonujących jednostajne czynności. Wkrótce również cała atrakcyjność naszej autentycznej s z t u k i l u d o w e j , zwła­ szcza dla zagranicy, przestałaby istnieć i nasze w y r o b y stałyby się podobne i n n y m , co w konsekwen­ cji wpłynęłoby z k o l e i na z m n i e j ­ szenie korzyści gospodarczych." Oczywiście tezy Golińskiego są w pewnym stopniu słuszne. N a pewno są w twórczości l u d o w e j u n i k a t y , których powielanie byłoby n o n ­ sensem (np. rzeźba, malarstwo na szkle). Są jednak i takie dziedziny, w których przejęcie w z o r u l u d o ­ wego do p r o d u k c j i fabrycznej m o ­ że okazać się celowe. Niedaleko szukając, wspomnieć można ekspe­ rymenty Instytutu Wzornictwa Przemysłowego, zwłaszcza użycie ludowych desek drukarskich do produkcji t k a n i n dekoracyjnych i Ubraniowych i t p . „Nasza Ojczyzna" — miesięcz­ n i k przeznaczony dla Polaków za granicą — prowadzi dział popula­ ryzujący sztukę ludową. Piękne fotografie — nawet barwne, krót­ kie teksty zwięźle informujące o poszczególnych technikach ludowej twórczości plastycznej, słowem właściwa forma trafienia do p o l ­ skiego czytelnika spragnionego wiadomości o k r a j u , stęsknionego za w i d o k i e m przedmiotów przypo­ minających często lata dzieciń­ stwa. Niestety, to co ze sztuki l u ­ dowej pokazuje i co pisze „Na­ sza Ojczyzna" — (dalekie jest od ideału. N p . w m a r c o w y m numerze znalazł się artykuł p t . „Wyroby z drzewa ludowe i artystyczne". Tekst t r a k t u j e t y l k o o ludowej snycerce — o artystycznej nie ma w n i m mowy. Po co więc mylić czytelnika i dawać tytuł „ludowe i artystyczne"? Czyżby „ludowe" nie znaczyło „artystyczne"? Poza t y m tekst .napisany jest źle. N i e ­ wiele wyjaśniają tafcie zwroty j a k : „najpiękniejsze f o r m y " , „oryginal­ ne zdobiny" i t d . — bez podania charakterystycznych cech snycer­ k i polskiej. Choć tekst jest krót­ k i , nie uniknięto w n i m błędów, np.: „Zdobnictwo snycerskie roz­ winęło się również w północnej części, a zwłaszcza na K u r p i a c h , gdzie łączy się często z uprawianą tam infcrustacją, tworząc t a k t y ­ powe dla tego regionu motywy dekoracyjne". Jakie m o t y w y — autor nie podaje. Bo skąd ma je wziąć, skoro na K u r p i a c h infcru­ stacją wcale nie jest szczególnie rozwinięta. Fotografie i podpisy pod n i m i to cały kryminał. Stary, muzealny, podhalański czerpak ma podpis: „Oryginalny czerpak" — nie wiadomo skąd, a n i z jakiego czasu. Śląska stępa do soli podpi­ sana jest: „Kubek śląski z Istebn y " (po polsku mówi się: z Isteb­ nej). Wydziwiona forma odwróco­ nego do góry dnem czerpaka, nie mającego nic wspólnego ze sztu­ ką ludową, m a podpis: „Ludowa forma czerpaka, opracowana przez artystę plastyka"... Po co ta foto­ grafia? Od kiedy t o u nas plasty­ cy opracowują ludowe formy? M o ­ gą one być źródłem inspiracji, mogą je plastycy naśladować, ale ludowe f o r m y opracowują t y 1k o artyści l u d o w i . Niezła skąd­ inąd popielniczka p r o j e k t u plasty­ ka ma podpis: „Popielniczka w y ­ cinana w drzewie palonym"... Jak to, więc najpierw p a l i się drzewo, a potem wycina się coś z niego? Tyle na temat jednego artykułu, zobaczymy co będzie w następ­ nych numerach „Naszej Ojczyzny". * R. Kozłowska zachwyca się w „Chłopskiej Drodze", że rzeźby Józefa Grzegorego ze Złakowa Borowego są „jak żywe". Superla­ t y w y określające twórczość tego zdolnego rzeźbiarza, który niestety zszedł zdecydowanie na drogę na­ t u r a l i z m u i naśladowania sztuki uczonej — wpływają j a k najgorzej na jego rozwój twórczy. Bezsen­ sowne zachwyty laików d r u k o w a ­ ne na łamach prasy wciąż jeszcze przeszkadzają stojącym na rozdro­ żu twórcom l u d o w y m w odnale­ zieniu własnej drogi, w w y k r y s t a ­ lizowaniu własnej indywidualności artystycznej. W w y p a d k u Grzego­ rego sprawa jest poważna, gdyż nie t y l k o „Chłopska Droga", ale w s z y s t k i e p r a w i e dzienni­ k i i t y g o d n i k i w Polsce r e p r o d u ­ kowały w marcu i k w i e t n i u foto­ grafie tego rzeźbiarza, a podpisy pod n i m i zaczynały się z reguły: „Do najciekawszych artystów l u ­ dowych regionu łowickiego należy Józef Grzegory". Szkoda, że nie było przedstawiciela CAF i R. Kozłowskiej na rozstrzygnięciu konkursu sztuki ludowej w Łowi­ czu. T a m dowiedzieliby się, d l a ­ czego prace Grzegorego nie zosta­ ły nagrodzone, dlaczego trudno dziś mówić o n i m jako o rzeźbiarzu l u d o w y m . O t y m , czy ktoś jest „ludowy", czy nie, decyduje bo­ w i e m nie pochodzenie twórcy czy miejsce zamieszkania. 189 �