https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/25452a3132f868782b27ac45dad32153.pdf 0e3c14096fe2260c08937b994beda5ec Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3485 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1980 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3267 Title A name given to the resource Józef Słonina, rzeźbiarz ludowy z Bogdanówki / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1980 t.34 z.3-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1980 t.34 z.3-4, s.245-248 Creator An entity primarily responsible for making the resource Furdyna, Józef Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Józef Furdyna JÓZEF SŁONINA, RZEŹBIARZ LUDOWY Z BOGDANÓWKI Józef Słonina urodził się w 1925 r. w B o g d a n ó w c e (Myślenickie) i tamże zmarł w 1978 r. W B o g d a n ó w c e się wychował, chodził do szkoły i mieszkał, z w y j ą t ­ kiem okresów służby, odbywanej w młodości w L e ­ żajsku i w Jordanowie, gdzie go zatrudniano do pasie­ nia bydła. Przez kilkanaście lat p r a c o w a ł też jako robotnik leśny. W związku z wypadkiem przy pracy, w ostatnich latach p o b i e r a ł r e n t ę i n w a l i d z k ą , k t ó r a była podstawą jego utrzymania, p o z w a l a j ą c m u swo­ bodnie dysponować wolnym czasem. Rzeźbą, jak twierdził, z a i n t e r e s o w a ł się dopiero około 1956 roku „z n u d ó w przy pasieniu k r ó w " . Nie­ mniej, pewne upodobania w k i e r u n k u r y s u n k u i w y ­ robów z drewna w y k a z y w a ł podobno już w szkole (ukończył tylko trzy klasy). Rezultatem zainteresowań rzeźbiarskich Słoniny jest spora liczba prac, k t ó r e niezależnie od w a r t o ś c i plastycznych, pozwalają prześledzić całą d r o g ę jego rozwoju. Najpierw z a i n t e r e s o w a ł y go korzenie. W na­ turalnych formach drewna o d n a j d o w a ł k s z t a ł t y zna­ nych mu zwierząt. Nie z a d o w a l a ł a go przy t y m sama sugestia formy, dążył do konkretnego k s z t a ł t u , notu­ jącego wiernie szczegóły anatomiczne. O d c i n a ł więc niepotrzebne elementy, d o d a w a ł nowe, w y g ł a d z a ł po­ wierzchnię, o p r a c o w y w a ł f a k t u r ę , by p r z e d s t a w i ć sierść jeleni, saren czy k r ó w . I n t e r e s o w a ł go też aspekt praktyczny: chciał s t w o r z y ć rzeźbę, a zarazem w y k o ­ nać przedmiot u ż y t k o w y — l a s k ę . Do jej u c h w y t u w postaci zwierzęcia ( i l . 5) p r z y m o c o w y w a ł drzewce, .którego powierzchnię zdobił n a s t ę p n i e p ł a s k i m r y t e m przedstawiającym sylwetki jeleni, zajączków, lisów, w i l k ó w , j a s t r z ę b i itp. W sposobie traktowania zwie­ r z ą t p r z e j a w i a ł zdecydowane tendencje naturalistyczne. Po k r ó t k i e j serii lasek z a i n t e r e s o w a ł się głowami ludzi, chcąc w przyszłości zająć się „ w y c i n a n i e m " ca­ łych postaci: „ c h c i a ł e m się t r o c h ę na t y m wy treno­ w a ć , a do tej roboty p o d p o w i a d a ł m i tutejszy rzeź­ biarz, po szkole w Zakopanem, S t a n i s ł a w Rybała, i on m ó w i ł m i co i j a k się r o b i " . Pierwsze prace z tej dziedziny p o k a z y w a ł z pew­ n y m z a ż e n o w a n i e m , m i a ł je w osobnym schowku. Nie­ k t ó r e z nich, j a k np. drewniane głowy, nie dochowały się albo też r z e ź b i a r z nie chciał m i ich pokazać. Do zachowanych prac z wcześniejszego okresu należą: Upadek pod krzyżem (11. 6), Matka Boska, Serce Patia Jezusa i Chrystus na krzyżu. Są to rzeźby polichro­ mowane i n a l e ż ą do najlepszych prac Słoniny. Późniejsze rzeźby m a j ą dość z r ó ż n i c o w a n ą tematy­ k ę i r ó ż n ą w a r t o ś ć a r t y s t y c z n ą . Obok rzeźb kultowych w y s t ę p u j ą świeckie, p r z e d s t a w i a j ą c e ludzi oraz nie­ wielkie f i g u r k i zwierzęce. Większość rzeźb liczy od 10 do 30 cm, najmniejsze są f i g u r k i z w i e r z ą t i głowy ludzkie wykonane w k a m i e n i u rzecznym. W ś r ó d r z e ź b i o n y d h t e m a t ó w znalazły się: Upadek pod k r z y ż e m , Chrystus przy słupie, św. A n t o n i Pa­ dewski, dwie postacie bliżej niezidentyfikowanych ś w i ę t y c h niewiast ( i l . 3), Serce Pana Jezusa, Matka z dzieckiem na plecach ( i l . 2), kobieta w gorsecie, kobieta w chustce na głowie, wspomniane w y ż e j gło^ w y ludzkie ( i l . 4), żołnierz, kobieta przy k o ł o w r o t k u I I . 1. Kobieta przy k o ł o w r o t k u , drewno. 245 �I I . 2. Kobieta z dzieckiem na plecach, drewno. I I . 3. Ś w i ę t a , drewno. I I . 4. G ł ó w k i r z e ź b i o n e w kamieniu. I I . 5. Laska rzeźbiona. I I . 6. Chrystus u p a d a j ą c y pod K r z y ż e m , drewno polichromowane. (il. 1), kobieta przy międlicy, c h ł o p w y r a b i a j ą c y gonty (il. 9), scena o r k i (il. 7), kobieta k o p i ą c a m o t y k ą ( i l . 8), oraz Chrystus Frasobliwy. Wymienione t u r z e ź b y znaj- 4 d u j ą się w Muzeum Regionalnym w M y ś l e n i c a c h oraz w zbiorach autora niniejszego opracowania. Jako t w o r z y w a u ż y w a ł S ł o n i n a z r e g u ł y drewna lipowego, k t ó r e w postaci k a w a ł k ó w o k r e ś l o n e j wiel­ kości p r z y g o t o w y w a ł sobie w c z e ś n i e j , by je mieć w k a ż d e j c h w i l i pod r ę k ą . P r z y s t ę p u j ą c do rzeźbienia, kiedy c h c i a ł zrobić coś „główniejszego", zaznaczał naj­ p i e r w o ł ó w k i e m na klocku podstawowe proporcje, u k ł a d r ą k i nóg, oraz k s z t a ł t głowy. N a s t ę p n i e ocios y w a ł klocek z grubsza s i e k i e r k ą , zbliżając się do za­ mierzonej formy, k t ó r ą p ó ź n i e j o p r a c o w y w a ł szczegó­ łowo przy pomocy kozika. N o ż e m w y d r a p y w a ł też r z e ź b y w kamieniu, gdy w y j ę t y z wody b y ł jeszcze mokry i miękki. Wzory do swych r z e ź b c z e r p a ł S ł o n i n a z rozmai­ tych źródeł. Raz b y ł a to z n a j d u j ą c a się w obrębie rodzinnej wsi kapliczka ze s c e n ą U p a d k u pod krzyżem i Chrystusem p r z y w i ą z a n y m do słupa, i n n y m razem przygodnie nabyte obrazki ś w i ę t y c h lub ich wizerun­ k i , widziane w kościele, czy wreszcie ilustracje książ­ kowe. Nie znaczy to, by nie m i a ł w ł a s n y c h pomysłów, ale „ p o m y s ł y z g ł o w y " w y d a w a ł y m u się mniej war­ tościowe niż oparte na gotowych wzorach: „nie mam takiego zaufania gdy w y m y ś l a m co sam, bo jestem bez ż a d n y c h szkół i lepsi są ode mnie, co o tym myślą". Do w ł a s n y c h , oryginalnych rzeźb S ł o n i n y zaliczyć n a l e ż y większość jego figurek zwierzęcych, twarze ludzi wykonane w k a m i e n i u oraz r z e ź b y figuralne o tematyce ś w i e c k i e j . Wspomniano w y ż e j , że S ł o n i n a p r a c o w a ł często z o ł ó w k i e m w r ę k u , z a z n a c z a j ą c na k l o c k u podsta­ wowe proporcje i u k ł a d y kompozycji. Chodziło mu t a k ż e o sprecyzowanie czy opracowanie n a s u w a j ą c e g 9 się p o m y s ł u , o w ł a ś c i w e o k r e ś l e n i e a t r y b u t ó w ikono­ graficznych, rozmieszczenie e l e m e n t ó w dekoracyjnych itp. W dorobku r z e ź b i a r s k i m Józefa Słoniny najbar­ dziej p r z e k o n y w u j ą c e są prace o tematach świątkar- �skich, co można tłumaczyć z w i ą z k i e m tej t e m a t y k i z ludową tradycją rzeźbiarską, p r z e k a z u j ą c ą w y p r ó ­ bowane schematy formalne i ikonograficzne. U w i ę ­ kszości rzeźbiarzy ludowych z a j m u j ą c y c h się ś w i ą t karstwem, prace oparte na dawnych wzorach b y w a j ą zwykle lepsze, bardziej dojrzałe, bardziej logiczne niż ich prace pionierskie. Znajduje to r ó w n i e ż p o t w i e r ­ dzenie w twórczości Słoniny. Dwa wykonane przez niego przedstawienia Upadku pod k r z y ż e m r ó ż n i ą się od siebie w gruncie rzeczy tylko wielkością. Bardzo przekonywująca jest w nich z w a r t o ś ć kompozycji i l o ­ gika układów k i e r u n k ó w poziomych i pionowych, współzależności elementów bryły, akcenty zgeometryzowanego ażuru i oszczędność ś r o d k ó w r z e ź b i a r s k i c h w opracowaniu powierzchni, w k t ó r e j umownie za­ znaczone zostały fałdy szat Chrystusa. Rzeźby Słoniny są w gruncie rzeczy prostymi kloc­ kami drewna, zgiętymi na l i n i i k o l a n i u c i ę t y m i r ó w ­ no na wysokości stóp. Prostota ś r o d k ó w w y r a z u łączy się tu z ubóstwem u m i e j ę t n o ś c i warsztatowych, przy niesłychanie jednak szczerym stosunku t w ó r c y do te­ matu, który jest m u n i e w ą t p l i w i e w e w n ę t r z n i e bliski. Klimat ludzkich, szczególnie c h ł o p s k i c h u d r ę c z e ń i ra­ dości, czytelny jest niemal we wszystkich tematach — zarówno religijnych j a k i ś w i e c k i c h — z w i ą z a n y c h z człowiekiem. W tematach ś w i ą t k a r s k i c h dominuje ujęcie f r o n ­ talne, statyczność i schematyzm oraz symetria kompo­ zycji. W rzeźbach o świeckiej tematyce symetria u s t ę ­ puje miejsca asymetrii, kompozycja staje się swobod­ na, wyzwolona z ograniczeń, k t ó r e w n o s i ł y schema­ tyzm ujęcia i zasada frontalności, dzieje się to jednak kosztem zwartości b r y ł y i syntetycznego ujęcia przed­ stawianego tematu. Opracowanie powierzchni r z e ź b 5 jest u S ł o n i n y m i ę k k i e , modelowanie b r y ł y p ł y n n e , bez ś l a d ó w topornej geometryzacji, spotykanej często U r z e ź b i a r z y ludowych, W zdecydowanej większości 6 247 �I I . 7. Orka, drewno. I I . 8. Kobieta k o p i ą c a motyką, gonty, drewno. prac artysty nie ma e l e m e n t ó w dekoracyjnych, zdo­ biących p o w i e r z c h n i ę b r y ł y . Poczucie dekoracyjności widoczne jest przede wszystkim w przemyślanych u k ł a d a c h kompozycyjnych, głównie w u k ł a d a c h r ą k i" nóg, w kontrastowaniu k i e r u n k ó w l i n i i i płaszczyzn oraz f a k t u r g ł a d k i c h i nacinanych powierzchni ( i l . 2). P o d k r e ś l o n e p o w y ż e j cechy r z e ź b y o n i e t r a d y c y j nej tematyce widoczne s ą dobrze w t a k i c h p r z y k ł a ­ dach j a k : kobieta niosąca dziecko na plecach, kobieta kopiąca ziemię m o t y k ą , orka. W pierwszej rzeźbie p o s t a ć kobiety r o z w i ą z a n a jest symetrycznie lecz s y m e t r i ę kompozycji p r z e ł a m u j e w y ­ glądające spoza ramienia m a t k i dziecko ( i l . 2). L o ­ gika c i ę ż a r ó w i k i e r u n k ó w ś w i a d c z y z a r ó w n o o u m i e ­ jętności obserwacji natury j a k i zdolnościach kompo­ zycyjnych. Praca jest realistyczna z a r ó w n o w wyborze t e m a t y k i i w dbałości o szczegóły, jak też i w p r ó b i e psychologicznej charakterystyki przedstawianych posta­ drewno. I I . 9. C h ł o p strugający ci. Widoczne to jest zwłaszcza w wyrazie twarzy, ś w i a d o m i e zindywidualizowanych. Rzeźba kobiety k o p i ą c e j m o t y k ą ziemię ( i l . 8) jest kompozycją wielostronną, prostą i realistyczną. Domi­ n u j ą w tej rzeźbie trzy podstawowe elementy: mocny, k r ó t k i korpus kobiety wspartej na d u ż y c h , p ł a s k i c h stopach, n a k r y t a c h u s t ą głowa, usytuowana niemal prostopadle do t u ł o w i a oraz ręce, wyprowadzone od r a m i o n w l i n i i u k o ś n e j . Trzymają" one m o t y k ę przed­ ł u ż a j ą c t ę linię aż do ziemi. F a k t u r a b r y ł y , nosząca w y r a ź n e ś l a d y o b r ó b k i d ł u t e m czy n o ż e m , stanowi dodatkowy walor rzeźby, k t ó r a n a l e ż y do najlepszych w dorobku S ł o n i n y . Z kolei temat o r k i jest, w z a m y ś l e autora i w efekcie, nie tyle d z i e ł e m artystycznym, co i l u s t r a c j ą o k r e ś l o n e g o f a k t u , typowego dla dawnej w s i ( i l . 7). W r o z w i ą z a n i u k o m p o z y c y j n y m d o m i n u j ą trzy oddziel­ nie opracowane elementy, k t ó r e łączy ze sobą jedynie •- :• T • i 1 JM* 248 �wargami oraz w k l ę s ł e nosy. Rodzaj tworzywa zdecy­ d o w a ł o t y m , że c a ł y akcent skupia się na r y s u n k u ' i wyrazie samej t w a r z y z p o m i n i ę c i e m włosów (il. 4). O s t a t n i ą g r u p ę r z e ź b Słoniny t w o r z ą wykonane w drewnie f i g u r k i z w i e r z ą t , k t ó r e ze względu na bar­ dzo m a ł e w y m i a r y , p r z y p o m i n a j ą zabawki. W prze­ c i w i e ń s t w i e do i n n y c h p r z y k ł a d ó w twórczości artysty doszły t u w y r a ź n i e do głosu tendencje naturalistyczne, ujawnione g ł ó w n i e w daleko p o s u n i ę t e j trosce o szczegóły anatomiczne i fakturalne oraz w chęci p o d k r e ś l e n i a momentu ruchu. P o d s u m o w u j ą c dorobek r z e ź b i a r s k i Józefa Słoniny, należy p o d k r e ś l i ć , że reprezentuje on przeciętny po­ ziom, k t ó r y w n i e k t ó r y c h p r z y k ł a d a c h , j a k np. rzeź­ bie kobiety k o p i ą c e j m o t y k ą ziemię, z d a w a ł się zapo­ w i a d a ć r z e ź b i a r z a z d u ż y m i możliwościami. Intereso­ w a ł go przede wszystkim człowiek, jego praca i troski. Z tego w z g l ę d u ś w i ą t k a r s t w o o d g r y w a ł o u niego rolę d r u g o r z ę d n ą i wiązało się przede wszystkim z począt­ k o w y m okresem twórczości. W n i e k t ó r y c h tematach ś w i e c k i c h n a w i ą z u j e jednak do tradycji ś w i ą t k a r s k i c h (kobieta z dzieckiem na r ę k u , dziewczyna w gorsecie). Część jego prac ma Charakter ilustracyjny (zajęcia wiejskie), część zaś t r a k t o w a ł jako swoisty trening warsztatowy (główki kamienne). W a r t o ś ć plastyczną m a j ą jednak przede wszystkim rzeźby o tematyce świątkarskiej oraz ś w i e c k i e rzeźby jednofiguralne, mniej cenne są kompozycje wielofiguralne. wspólna funkcja: wół zaprzężony w jarzmo, chłop trzy­ mający pług oraz poganiająca wołu kobieta. Poszcze­ g ó l n e , bryły kompozycji, poprawnie ęzeźbione, są rea­ listycznie ujęte. Rzeźbiarsko najbardziej udany jest wół. Trafność ujęcia przejawia się w u k ł a d z i e takich elementów anatomicznych, jak mocno osadzona głowa, masa tułowia oraz ruch nóg. Jednolita faktura wszyst­ kich brył a także brak polichromii, p o d k r e ś l a j ą jed­ ność ideową całej kompozycji. Poza wspomnianymi już rzeźbami sakralnymi, po­ wstałymi w początkowym okresie twórczości, wszystkie inne pozbawione są polichromii: n i e k t ó r e t y l k o po­ krywa błyszcząca warstwa bezbarwnego lakieru. Poczucie dekoracyjności widoczne jest w pracach Słoniny w rozwiązaniach kompozycyjnych, kierunkach linii płaszczyzn, kontraście faktur itp., natomiast występuje ono tylko w n i e w i e l k i m stopniu w postaci dekoracji niezależnej, zdobiącej płaszczyznę (jak to ma miejsce np. w płaskorzeźbie M a t k i Boskiej z Dzie­ ciątkiem). Odrębną grupę rzeźb S ł o n i n y s t a n o w i ą ludzkie główki kamienne, wykonywane, jak o t y m mówił, dla nabrania wprawy w rzeźbieniu i dla w ł a s n e j przy­ jemności, zazwyczaj podczas pasienia k r ó w . Widoczne są w nich te same cechy, k t ó r e spotykamy w g ł o w a c h rzeźbionych w drewnie: zaznaczona p ł a s k o ś ć twarzy, migdałowato wycięte oczy, osadzone dość głęboko w stosunku do czoła, w ą s k i e usta ze słabo widocznymi Zdjęcia w y k o n a ł autor R K O N I K A IV-VI 1980 Imprezy regionalne i folklorystyczne 16 V — w Częstochowie Z w i ą ­ zek „Cepelia" z o r g a n i z o w a ł I Ogól­ nopolski Przegląd R z e ź b y L u d o ­ wej, z udziałem 6 Zrzeszeń Ce­ pelii. * 10,11 V — Busko (kieleckie), IV Spotkania z Folklorem. Przy­ znano nagrody kapelom, zespołom regionalnym, solistom, ś p i e w a k o m i instrumentalistom. V — Łomża, w ś r ó d imprez Święta Kultury Staropolskiej „Rajby K u r p i o w s k i e " — w i d o w i s ­ ko plenerowe w nowogrodzkim skansenie. * 30 V—2 V I — w Muzeum Etno­ graficznym w T o r u n i u w ramach „Dni Torunia" zorganizowano „Spotkania Kapel Ludowych z udziałem kapel zagranicznych", wystąpiły zespoły z Polski, W ę g i e r i Jugosławi. C y k l imprez, k t ó r e odbywały się na placach i u l i ­ cach miasta o b e j m o w a ł koncerty, spotkania, pokazy instrumentów, występy zespołu dziecięcego z Koniakowa, stylizowanego zes­ połu t a ń c a z B r a t y s ł a w y oraz j u ­ gosłowiańskiego zespołu pieśni i t a ń c a „żeńcy". Jako pomostu j ę ­ zykowego u ż y t o esperanto, a W ę ­ gierski Związek Esperantystów przysłał t o w a r z y s z ą c ą m u z y k o w a ­ niu w y s t a w ę haftu ludowego. Or- ganizatorami imprezy było Muze­ um, Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Miejskiego w Toruniu oraz Zarząd Główny Polskiego Związku Esperantystów. 7 8 V I — O s t r o ł ę k a , 25-te D n i F o l k l o r u Kurpiowskiego, z udzia­ ł e m kapel, zespołów i t w ó r c ó w l u d o w y c h kurpiowszczyzny. f 19—22 V I — Przytoczna, I I I Ogólnopolski Przegląd Dorobku Kulturalnego Wsi. J u r y (przew. prof. dr Józef Burszta) oceniło widowiska zespołowe ( I nagr. ot r z y m a ł W D K w Kielcach) oraz w y s t a w y konkursowe (przew. j u ­ r y ant pL P r z e m y s ł a w B r y k a l s k i ) : I nagr. p r z y p a d ł a ekspozycji W D K z Piły, pokazującej dysonanse m i ę d z y d a w n ą a w s p ó ł c z e s n ą ar­ c h i t e k t u r ą wsi, z a s t ę p o w a n i e p i ę k ­ nych starych f o r m współczesną produkcją masową. 20—22 V I — Płock, X I V Ogól­ nopolski Festiwal F o l k l o r u i Sztu­ k i L u d o w e j pod h a s ł e m „Z bie­ giem Wisły", odbyło się seminar­ i u m folklorystyczne, otwarto w y ­ stawy, m.in. „Diabły polskie w rzeźbie i legendzie" (z kolekcji Wiktoryna Grąbczewskiego). Kon­ certom zespołów towarzyszyły kiermasze sztuki ludowej: kwia­ tów, w y p i e k ó w , w y r o b ó w ze sło­ my, przysmaków regionalnych. Przywrócono Radę Programowo-Artystyczną (przewodniczący dr. B o g u s ł a w Linette), k t ó r a przyzna­ ła w y r ó ż n i e n i a : g ó r n i c z e m u zespo­ łowi pieśni i t a ń c a „ S i e m i a n o w i ­ ce" za t a ń c e mieszczan żywiec­ kich, zespołowi „ R r o m n i " z War­ szawy za ludowe t a ń c e i stroje, zespołowi z Brzeźnicy za stroje kobiece, zespołowi „ Ż e r d z i e " z Pu­ ł a w za a u t e n t y c z n o ś ć widowiska — w y r o b u lnu, zespołowi „ J a w o r z n i k " z B ę d z i n a za autentyczne ele­ menty w obrzędzie weselnym i stroje, zespołowi z Grodziska Dolnego za a u t e n t y c z n o ś ć stroju, m u z y k i i pieśni, Zespołowi pieśni i tańca „Wisła" za różnorodne t a ń c e w i ś l a ń s k i e , zespołowi „Podwiślanka" z Sieciechowa za wido­ wisko pieczenia chleba, kapeli ze Zdunkowa i kapeli braci R ó ż a ń ­ skich z Zabierzowa Bocheńskiego za tradycyjny sposób gry, oraz kapeli braci T r z p i l ó w z Garwoli­ na za zachowanie autentycznego stylu muzykowania. 14,15 V I — Przysucha, I V Wo­ j e w ó d z k i P r z e g l ą d Folkloru i Sztu­ k i Ludowej w o j . radomskiego. 20—22 V I — Łowicz, „ J a r m a r k ł o w i c k i " z u d z i a ł e m kapel, zespo­ łów, g a w ę d z i a r z y ; wystawa sztuki ludowej regionu w Muzeum Na­ rodowym, oddział w Łowiczu. 26—29 V I — Kazimierz n.Wisłą, X I V Festiwal Kapel i Śpiewa­ k ó w Ludowych. I nagrody otrzy­ m a l i : Kapela „Dolina Dunajca" z 249 �