https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/13c3931641738136fe926a60d8dcadf6.pdf aa938828408fad5204e11fbc99770bbd Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5169 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2006 Subject The topic of the resource etnologia ukraińska Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4794 Title A name given to the resource Etnologia ukraińska: od etnologii "etnicznej"do narodowej / LUD 2006 t.90 Description An account of the resource LUD 2006 t.90, s.169-176 Creator An entity primarily responsible for making the resource Jasiewicz, Zbigniew Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Lud, t. 90, 2006 II. POGLĄDY I OPINIE ETNOLOGIA UKRAIŃSKA: OD ETNOLOGII „ETNICZNEJ" DO NARODOWEJ W czasie krótkiego, na przełomie czerwca i lipca 2006 roku, pobytu we Lwo­ wie i Kijowie, interesowały mnie, poza głównym celem wyjazdu, jakim było gromadzenie materiałów do studiów nad historią polskiej etnologii, zmiany w etnologii ukraińskiej po uzyskaniu przez ten kraj niepodległości w roku 1991. Etnologia ukraińska sprzed roku 1991, mimo pewnych atrybutów państwa przy­ sługujących Ukrainie jako republice związkowej w ramach Związku Radzieckie­ go, nosiła charakter głównie nauki regionalnej lub etnicznej. Miała ograniczone możliwości decydowania o swoim rozwoju, była wmontowana w system nauki radzieckiej, koncentrowała się na kulturze ludowej najliczniejszej w republice grupy etnicznej. Przemiany polityczne stworzyły warunki przejmowania przez tę dyscyplinę cech etnologii narodowej. Oznaczało to powiązanie z potrzebami i aspiracjami narodu jako suwerennego podmiotu władzy w państwie, funkcjo¬ nowanie w ramach narodowych instytucji budowanych przez to państwo, posłu¬ giwanie się narodowym językiem, przejęcie odpowiedzialności za rozwój dy¬ scypliny, włącznie z kształceniem w jej zakresie i nawiązywanie bezpośrednich kontaktów z nauką światową. Odpowiedzi na pytanie o charakter i kierunek zmian poszukiwałem w trakcie spotkań z pracownikami odwiedzanych instytucji etnologicznych: instytutów Narodowej Akademii Nauk Ukrainy i katedr etnologii uniwersytetów we Lwo¬ wie i Kijowie. Prowadziłem rozmowy, zarówno indywidualne, jak i zbiorowe, z pracownikami i Dyrekcją Instytutu Ludoznawstwa (Institut Narodoznavstva) Narodowej Akademii Nauk Ukrainy we Lwowie (dyrektor: prof. S. Pavluk), Dyre­ kcją i Radą Naukową Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M.T. Rylskiego (Institut Mistectvoznavstva, Fol'kloristiki ta Etnologii) tejże Akademii w Kijowie (dyrektor: prof. G. Skripnik) oraz z zespołami Katedry Etnologii Uniwersyte­ tu im. I . Franko we Lwowie (kierownik: prof. R. Silecki) i Katedry Etnologii i Krajoznawstwa Uniwersytetu im. T. Szewczenki w Kijowie (kierownik prof. M . Grimicz). Ważnym źródłem mojej wiedzy były ponadto najnowsze publika­ cje. Wszystkim kolegom — etnologom ukraińskim, którzy informowali mnie o współczesnych pracach w ramach ukraińskiej etnologii i wskazali odpowied¬ nią literaturę — serdecznie dziękuję. �Zbigniew Jasiewicz 170 Wyraźny był po roku 1991 rozwój instytucjonalny etnologii na Ukrainie. Sprzyjała temu rozwojowi świadomość roli kultury ludowej w kształtowaniu ukraińskiej kultury narodowej, co pozwoliło np. na wprowadzenie programu „Ludoznawstwo" do szkół podstawowych i wydanie w nakładzie wieluset tysię­ cy egzemplarzy podręcznika Ukrains'ke narodoznavstvo , przygotowanego pod red. S. Pavluka. Kultura ludowa jest zresztą szeroko obecna w kulturze współ­ czesnej (popularność wzornictwa ludowego w architekturze, dekoracji miejsc publicznych, grafice, odzieży noszonej współcześnie), a jej kolekcjonowanie popularne (uznanym kolekcjonerem sztuki ludowej jest m.in. prezydent Wiktor Juszczenko). Pomocą była również aktywność etnologów w życiu publicznym: kulturalnym, społecznym i politycznym, mająca zresztą swoje wzory w działal¬ ności w przeszłości takich uczonych jak Paweł Czubiński, autor słów hymnu na­ rodowego, lub Iwan Franko, zaangażowany w pracach społecznych i w polityce. W roku 1992 dotychczasowy Oddział Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M . Rylskiego Akademii Nauk Ukrainy we Lwowie uzyskał status oddziel­ nego Instytutu Ludoznawstwa tejże Akademii, zachowując w swojej strukturze Muzeum Etnografii i Przemysłu Artystycznego. Instytut powołał w roku 1995 dwumiesięcznik „Narodoznavći zośiti" (ukazujące się pod red. S. Pavluka), jed¬ no z dwóch najważniejszych dzisiaj czasopism etnologicznych na Ukrainie. Roz¬ wija się Instytut Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M . Rylskiego Akademii Nauk Ukrainy w Kijowie, który swoją obecną nazwę przyjął w roku 1991, a swój początek wywodzi z powstałego w roku 1936 Instytutu Folkloru Ukraińskiego. Instytut mieści w sobie m.in. Zakład Etnologii, Zakład Folklorystyki Ukraiń­ skiej, Pracownię Sztuki i Folklorystyki Zagranicznej, a także bogatą bibliote¬ kę i archiwum. Wydaje, razem z Uniwersytetem w Kijowie i Międzynarodową Asocjacją Etnologów Ukraińskich, wychodzące od roku 1957 czasopismo „Narodna tvorcist' ta etnografia" (red. prof. G. Skripnik). Obydwa Instytuty pracują nad bibliografią etnologii ukraińskiej oraz nad niezwykle istotną w tamtejszych warunkach terminologią naukową w języku ukraińskim, szczególnie ważną w nauczaniu etnologii. Nowym zjawiskiem jest powołanie samodzielnych katedr uniwersyteckich: Katedry Etnologii na Uniwersytecie im. I . Franko we Lwowie, utworzonej w roku 1995 z podziału dotychczasowej Katedry Historii i Etnografii Ukrainy oraz Katedry Etnologii i Krajoznawstwa Uniwersytetu im. T. Szewczenki w Kijo­ wie, publikującej interesującą serię wydawniczą „Etnićna istoria narodiv Evropi" (wydanych już zostało 21 zeszytów). Jedynie te dwie katedry kształcą studentów etnologii, nadając im dyplomy magistra lub „specjalisty" z zakresu etnologii. Ka¬ tedry mające w swojej nazwie etnologię lub etnografię, o charakterze placówek usługowych, istnieją ponadto na uniwersytetach w Odessie (Katedra Archeol 1 W zapisie nazw instytucji, nazwisk autorów oraz tytułów prac w języku ukraińskim zastosowa­ łem system transliteracji zgodny z normą międzynarodową ISO 9:1995, przyjęty przez Polski Komitet Normalizacyjny. �Etnologia ukraińska: od etnologii „etnicznej" do narodowej 171 logii i Etnologii), Czerniowcach (Katedra Średniowiecza i Etnologii), Iwano-Frankowsku, Użgorodzie (tu prof. M . Tivodar). Niektóre z tych katedr stały się ośrodkami interesujących prac badawczych, kwestionując przyjętą i utrwaloną w Imperium Rosyjskim i później w ZSRR zasadę, że uczelnie wyższe są po­ wołane do uprawiania głównie dydaktyki. Narodowa Akademia Nauk Ukrainy, niezwykle tam rozbudowana, dysponująca ponad 200 instytutami, może stracić również pozycję autonomicznego „ministerstwa nauki". W czasie mojego poby­ tu w Kijowie, pod koniec czerwca 2006 roku, środowisko Akademii protesto­ wało przeciwko wprowadzeniu zasady finansowania badań za pośrednictwem Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy. Kształcenie kadry naukowej odbywa się poprzez studia „aspiranckie" (przygotowujące do napisania i obrony pracy „kandydackiej") oraz „doktorskie", mające na celu uzyskania stopnia naukowego doktora, porównywalnego z naszym stopniem doktora habilitowanego. Prowadzą je instytuty Akademii Nauk i uniwersytety. Prawo do nadawania stopni z zakresu etnologii posiada, obok Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii w Kijowie i Instytutu Ludoznawstwa we Lwowie, także Rada Naukowa Wydziału Histo¬ rycznego Uniwersytetu im. T. Szewczenki w Kijowie, w ramach którego pracuje wymieniona już Katedra Etnologii i Krajoznawstwa. Przed rokiem 1991 Instytut w Kijowie mógł nadawać stopnie naukowe jedynie z folklorystyki, etnologowie zdobywali te stopnie w Mińsku, Leningradzie i w Moskwie. W ramach demokratycznego państwa uzyskały możliwość działania również samorządowe organizacje etnologów, m.in. Miźnarodna Asociada Ukrains'kih Etnologiv; organizacje te jednak nie ustabilizowały się i dotąd nie uzyskały po¬ ważnego, ogólnoukraińskiego znaczenia. Na czoło zainteresowań naukowych etnologów ukraińskich wysunęły się dwa obszerne zagadnienia, a mianowicie problemy etnogenezy i konsolidacji naro¬ dowej Ukraińców oraz kultury Ukraińców i Ukrainy. Etnogenezie poświęco¬ nych zostało wiele książek i artykułów, z których najważniejszymi są Etnićna ta etnokulturna istoriá Ukraini, t. 1, red. G. Skripnik, Kiiv 2005, zaplanowana jako wydawnictwo trzytomowe oraz S. Pavluka Etnogeneza ukrainciv: sproba teoretićnoi kon'strukii, L'viv 2006. Pod redakcją tego ostatniego przygotowy­ wana jest także czterotomowa praca Etnogenez ta etnićna istoriá naselenná ukrains'kih Karpat, której tom 1 ukazał się we Lwowie w roku 1999. Powstanie demokratycznego państwa sprzyja nie tylko studiom nad kształtowaniem się etnonarodu, ale również narodu obywatelskiego (por. A. Kolodij, Do pitanná pro sutnist' sláhi i stadii formuvanná gromadáns'koi nacii v Ukraini, „Narodoznavći zośiti" nr 5/6, 2004). Duże zainteresowanie budzi także struktura etniczna Ukra­ iny (por. V. Naulko, Hto i vidkoli zive v Ukraini, Kiiv 1998). Podobnie, obok studiów nad kulturą Ukraińców (tu przede wszystkim trzytomowa monografia historyczno-etnograficzna Ukrainci, z której ukazał się t. 2, pod red. G. Skripnik, Kiiv 2005), wydano liczne opracowania dotyczące wszystkich mieszkań¬ ców Ukrainy, np. Kul 'tura i pobut naselenná Ukraini, red V. Naulko, Kiiv 1991, �172 Zbigniew Jasiewicz 1993 oraz Etnografia Ukraini, red. S. Marćuk, L'viv 2004. Liczne są obecnie prace poświęcone mniejszościom narodowym i etnicznym. W badaniach nad kulturą Polaków żyjących na Ukrainie szczególnie zasłużona jest L. Wahnina, która wydała Pieśni ludowe Polaków Ukrainy, Kiiv 2002, a ostatnio Bajki pol­ skie (patrz recenzja w tymże tomie „Ludu") oraz opublikowała wiele artykułów, m. in. „Sućasna folklorna kulturapolákiv Ukraini, „Vsi mi diti tvoi, Ukraino! Informacijno-metodićnij zbirnik" nr 6, Kiiv 2001. Polakami zajmują się tak­ że inni badacze, np. O. Kalakura w artykule Teoretiko-metodologićni zasadi istoriko-etnopolitologićnogo doslidzenná pol's'koi menśini v Ukraini XX st., w: „Etnićna istoriá narodiv Evropi" nr 21, 2006. Znaczenie problematyki etnicznej każe badaczom ukraińskim zwracać uwagę na mentalne aspekty przynależno­ ści do grupy etnicznej (np. M . Grimie, Tradicijnij svitoglád ta etnopsihologićni konstanti ukrainciv. Kognitivna antropologia, Kiiv 2000), prowadzić studia nad etniczną symboliką kultury materialnej (tu prace T. Kosminy nad symboliką stro­ j u i budownictwa), wyodrębniać i zajmować się etnopolitologią „etnokonfliktoznawstwem", a nawet trudno przetłumaczalnym etnoderzavoznavstvem. Nadal rozwijane są studia historyczno-etnograficzne nad tradycyjną kulturą wiejską. Do najważniejszych monografii z tego zakresu należą prace: M . Tivodar, Tradicijne skotarstvo ukrains'kih Karpat drugoipolovini XIX—persoipolovini XX st., Użgorod 1994 i M . Grimie, Zvicajeve civil'ne pravo ukrainciv XIX — poćatku XX stolittá, Kiiv 2006. Liczne są monografie regionów etnograficznych, m.in. Łemkowszczyzny, Polesia, Chełmskiego i Podlasia. Podejmuje się prace nad etnografią komunizmu, np. O Stasük, Etnografia golodomoru na Podili, w: „Etnićna istoriá narodiv Evropi" nr 19, 2005. Etnologowie ściśle współpra­ cują z folklorystami — folklor słowny ceniony jest jako podstawa i świadectwo żywotności języka ukraińskiego. Warta uwagi jest próba folklorystycznej regio¬ nalizacji Ukrainy R. Kireiva, 13 fol'klornih regioniv Ukraini, L'viv 2002. Jed¬ nym z przykładów interesującego podejścia do studiów nad folklorem, osadzo¬ nym w kontekście życia społecznego wsi i osobowości respondentów, jest praca O. Briciny i I . Golovahy Prozovij fol'klor sela Ploske na CernigivSini. Teksty ta rozvidki, Kiiv 2004. Pojawiają się próby objęcia badaniami etnologicznymi zjawisk współczesnego życia codziennego, choć w tym zakresie etnologia ustę¬ puje socjologii i kulturologii. Nie dostrzegłem jednak, w przejrzanej literaturze, studiów nad niezwykle interesującym poznawczo i ważnym dla ukraińskiej wsi procesem przechodzenia od systemu życia i gospodarki kołchozowej do indywi¬ dualnych gospodarstw rolnych, związanym z wieloma trudnościami tak natury technicznej, jak i psychicznej, odbywającym się w warunkach pauperyzacji lud¬ ności wiejskiej. Natomiast etnologowie i folkloryści ze Lwowa i Kijowa zajęli się badaniami nad dokumentacją kultury i zjawisk życia społecznego na terenach objętych skutkami katastrofy w Elektrowni Atomowej w Czarnobylu. Nadal tylko w bardzo skromnym zakresie podejmowane są prace nad społecznościa¬ mi pozaeuropejskimi i brakuje wykładowców z etnologii powszechnej. Nowe �Etnologia ukraińska: od etnologii „etnicznej" do narodowej 173 są także rozważania nad metodami i teorią etnologii, nie uprawiane w zasadzie przed rokiem 1991 na terenie Ukrainy, obecnie podejmowane przez nielicznych badaczy (np. M . Tiyodar, Etnologia, Użgorod 1998, 2004, oraz M . Grimie, Me­ tod, metodika ta metodologia v sućasnij etnologićnj nauci, w: „Etnićna istoria narodiv Evropi" nr 21, Kii'v 2006. Nie wydaje się tłumaczeń na język ukraiński, poza niektórymi pracami C. Levi-Straussa, klasycznych i współczesnych dzieł antropologii światowej; potrzeby z tego zakresu zaspokajają przekłady na język rosyjski. Sytuacja po roku 1991 sprzyjała rozwojowi studiów nad historią etnologii ukraińskiej, dostarczających przecież legitymizacji dyscypliny i wyznaczników jej tożsamości oraz podstaw integracji środowiska etnologicznego. Zwrócono się zarówno do dziejów etnologii w XIX, jak i X X wieku. Wiele publikacji poświę¬ cono początkom zainteresowań ludoznawczych i zasłużonym „założycielom" et¬ nologii, rozwijanej przecież w trudnych warunkach braku państwa i podziału oraz przynależności terytorium etnicznego Ukraińców do różnych państw: Imperium Rosyjskiego, Imperium Habsburgów, Związku Radzieckiego i Polski, a także konfliktów etniczno-wyznaniowych. R. Kirćiv opublikował pracę Etnografićnofol'kloristićna didl'nist'„Rus'koi trijci", Kii'v 1990, zorganizowano wiele kon¬ ferencji i opublikowano wiele artykułów poświęconych wybitnym uczonym — prekursorom współczesnej etnologii ukraińskiej: P. Czubińskiemu, N . Sumcowowi, F. Wowkowi, I . France, W. Hnatiukowi i innym. O. Sapelak przedsta¬ wiła Etnografićni studii v Naukovomu Tovaristvi im. Sevćenka (1898-1939 r.), L'viv 2000, z jego Komisją Etnograficzną niezwykle ważną, w niektórych latach, jako ośrodek ogólnoukraińskich badań etnologicznych. Studia nad historią etno¬ logii ukraińskiej objęły także przeszłość w czasach radzieckich. Wymienić warto z tego zakresu prace: V. Borisenko, na temat tragicznych dla etnologii ukraiń­ skiej lat 20. i 30. X X wieku, Narisi z istorii ukrains'koi etnologii 1920-1930 rokiv, Kii'v 2002, oraz wpływu ideologii przyjmowanej w Związku Radzieckim na koncepcje etnologiczne i folklorystyczne R. Kirćiva „Raddnskij folklor" — real'nist'ćifikcia?, „Narodoznavći zośiti" nr 5/6, 2004. Ostatnio ukazało się po¬ nadto syntetyczne opracowanie historii etnologii ukraińskiej przygotowane przez R. Kirćiva i V. Gorlenko, do którego autorowi tego tekstu nie udało się j ednak dotąd dotrzeć. Znamienna jest pozytywna ocena, w ramach rozważań nad dziejami etno¬ logii ukraińskiej, wkładu ludoznawców i etnologów polskich w poznanie kul¬ tury Ukrainy. Zapoczątkowana ona została zresztą, już przed laty, książkami V. Uzvenko, Ukrains'ka narodnapoetićna tvorćist' u pol's'kij fol'kloristici, Kii'v 1961 i Z. Boltarović, Ukraina v doslidźenndh pol's'kih etnografiv XIX st., Kiiv 1976. Dostrzega się i docenia współdziałanie ukraińskich i polskich etnolo­ gów, czego świadectwem są choćby prace: Muzićnij folklor zPolissd u zapisah F. Kolecci ta K. Mosinskogo, red. S. Grica, Kii'v 1995; R. Kirczyw, Związek uczo­ nych ukraińskich z Polskim Towarzystwem Ludoznawczym, „Lud" t. 80, 1996, oraz �174 Zbigniew Jasiewicz V. Ûzvenko, I. Franko: ukraïnns'kopol's'kï fol'kloristicnïwzaêmini, w: Ukraïns'ko pol's'ki kul'turni vïdnosini XIX-XX stolïttâ, Kiïv 2003. Prace polskich dokumentalistów i badaczy kultury ukraińskiej są obecnie szeroko wykorzystywane, a działalność polskich instytucji etnologicznych, np. Zakładu Etnologii Uni­ wersytetu Jana Kazimierza, włączana jest do dziejów poznawania tej kultury i rozwoju etnologii na terenie Ukrainy (por. V. Bilous, Etnografïcnï doslïdzennâ na zahïdnoukraïnskih zemlïâh u tretïj cvertï XIX st., L'viv 2000 i S. Makarćuk, Etnologïâ u L'vïvs'komu universitetï, w: Etnïcna kul 'tura ukraïncïv, L'viv 2006). Ważna jest także współpraca z etnologami ukraińskimi nad odkrywaniem no­ wych źródeł do historii polskich zainteresowań etnograficznych, np. odnalezie­ nie zapomnianych rysunków strojów ludowych (Zapomniane skarby. Stroje ludo­ we Polski i Ukrainy w rysunkach J. Głogowskiego i K.W. Kielisińskiego, oprac. A. Błachowski, R. Czmełyk i L. Bułhakowa-Sytnyk, Lwów-Toruń 2002). Współczesna etnologia ukraińska realizuje jakże uzasadnioną tezę głoszącą ko¬ nieczność integralnego traktowania kultury i historii badań w ramach terytorium, obejmującego wszystkie grupy etniczne na nim zamieszkałe. Istotne zmiany, po przekształceniu się Ukrainy w niepodległe państwo, po¬ jawiły się w kontaktach etnologii ukraińskiej z nauką światową. Były one ogra¬ niczane uprzednio głównie do slawistyki, a w jej ramach także folklorystyki, dla której Kijów od dawna był ważnym ośrodkiem badawczym. To ukraińskie instytucje naukowe i uczeni ukraińscy stali się obecnie organizatorami i realiza¬ torami tych kontaktów. Podjęto współpracę z ukraińskimi instytucjami za gra¬ nicą i badania nad Ukraińcami w diasporze. Na Ukrainie zwoływane są liczne konferencje naukowe z udziałem uczestników z zagranicy, a uczeni ukraińscy wyjeżdżają na takież konferencje poza krajem. Publikują oni w zagranicznych wydawnictwach, w tym rosyjskich (m.in. przygotowanie monograficznego tomu Ukraińcy, red. N.S. Polisćuk i A.P. Ponomarev, Moskva 2000, wydanego w serii „Narody i kul'tury" Instytutu Etnologii Rosyjskiej Akademii Nauk), a tak­ że polskich (choćby w „Ludzie"). Przyjmują do druku w swoich czasopismach artykuły zagranicznych kolegów, m.in. z Polski (np. E. Pietraszka, Z marsrutnoï ekspediciï po ukraïns'nskomu Polissi, „Narodoznavći zośiti" nr 1/2, 2004; kil­ ka artykułów L. Mroza i innych polskich etnologów w nr. 3/4 z 2005 roku te­ goż czasopisma poświęconym Romom oraz Z. Jasiewicza, Rozvitok sucasnoï etnologïï v Pol'Sï, „Narodna tvorcist' ta etnografia" nr 4, 2002. Przygotowywane są obecnie trzy zeszyty czasopisma „Narodna tvorcist' ta etnografia", które będą prezentować dorobek etnologii francuskiej, węgierskiej i polskiej. Etnologowie ukraińscy uczestniczą w wielu międzynarodowych organizacjach naukowych, w tym w Międzynarodowej Komisji do Badania Kultury Ludowej w Karpatach (od roku 1993 funkcję Sekretarza Generalnego Komisji pełni prof. S. Pavluk) oraz w Société Internationale d'Ethnologie et de Folklore, zapewne ze względu na ważną rolę w nim folklorystyki; dotąd jednakże nie ma Narodowej Delegacji Ukrainy w Radzie Stałej International Union of Anthropological and Ethnologi- �Etnologia ukraińska: od etnologii „etnicznej" do narodowej 175 cal Sciences. Zawiązywana jest coraz ściślejsza współpraca z nauką polską, która uzyska lepsze warunki rozwoju po podpisaniu przygotowywanych umów między Instytutem Sztuki, Folklorystyki i Etnologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy w Kijowie a Instytutem Archeologii i Etnologii PAN oraz między Instytutem Ludoznawstwa Narodowej Akademii Nauk Ukrainy we Lwowie a Instytutem Etno¬ logii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Zdaję sobie sprawę z ograniczonego zasobu materiałów, którymi dysponowa¬ łem oraz skrótowości w przedstawieniu problematyki etnologii ukraińskiej. Obraz jest jednakże wyrazisty, etnologia ta jest ważna i interesująca na mapie naukowej Europy. Jest dyscypliną o bogatej tradycji narodowej i dobrze w tej tradycji osa¬ dzoną, dysponuje rozbudowaną strukturą instytucjonalną i wieloma ośrodkami oraz licznymi i dobrze przygotowanymi badaczami, realizuje docenianą funk¬ cję edukacyjną, prowadzi wielokierunkowe badania na terenach podlegających istotnym i interesującym poznawczo procesom społeczno-kulturowym, wydaje wiele prac, coraz aktywniej uczestniczy w międzynarodowym życiu naukowym oraz uzyskuje status etnologii narodowej. Współdziałanie ukraińskiej i polskiej etnologii, poprzez wymianę badaczy i publikacji, a przede wszystkim wspólne programy badawcze, mające uzasadnienie tak w przeszłości, jak i wielu wspól¬ nych problemach teraźniejszości, będzie korzystne dla obu tych etnologii. Zbigniew Jasiewicz ��