https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/070fc3c107085587dabf0d57acf4d313.pdf 76ebdafff44f080707f85ee1b37e33a0 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4461 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1975 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4150 Title A name given to the resource Kronika / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1975 t.29 z.1-2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1975 t.29 z.1-2 ; s.121-126 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text W S P O M N I E N I P E O Ś M I E R T N E JAN KURKIEWICZ (1915-1973) Jan Nepomucen Kurkiowicz — artysta, fotografik, zbieracz sztuki l u d o w e j — z m a r ł 26 gradnia 1973 r. Z m a r ł niespodziewanie, w y d a w a ł o się, że jest w pełni sił, g o t ó w w każdej chwili włożyć plecak i pójść w góry, w Beskidy. Wędrówki te zawsze k o ń c z y ł y się j a k i m i ś znaleziskami: to znakomitymi zdjęciami s t r a c h ó w na wróble, czyli ,,beboków", t o odkryciem ciekawego rzeźbiarza, jeszcze nie znanego kolekcjonerom i Cepelii. Z w ę d r ó w e k swych przy­ woził cze„sem r z e ź b y . Miał i c h niewiele, kilkadziesiąt sztuk, ale b y ł y t o r z e ź b y p i ę k n e . P u b l i k o w a ł notki i a r t y k u ł y o ludziach, k t ó r y c h poznał, k r ó t k i e t o b y ł y noty, zwarte, rzeczowe. Za t o zdjęcia u j a w n i a ł y wrażliwego obserwatora, artystę. W pisaniu b y ł powściągliwy, t r o c h ę suchy — w zdjęciach natomiast wręcz romantyczny. Dostrzegał t o , co stanowiło i s t o t ę plastycznego wyrazu pejzażu i t w o r ó w ludzkich r ą k . T o t e ż wystawa „ s t r a c h ó w " eksponowana b y ł a w wielu miastach Polski, trzykrotnie pokazana w Telewizji. 0 „ s t r a c h a c h " pisał w „Polskiej Sztuce L u d o w e j " (nr 1 z 1970 г.), mówił w radiu. Opracował t e ż w y s t a w ę „ L a s w Ochronie Przyrody", p o k a z y w a n ą w Domach T u r y s t y P T T K oraz w schroniskach górskich. N a zaproszenie Polonii australijskiej zrobił d u ż ą w y s t a w ę p t . „ P o d h a l e " , z k t ó r ą objechał ośrodki polonijne w Australii, Nowej Zelandii i Tasmanii. P r z y g o t o w y w a ł w y s t a w ę „Powsinogi Beskidz­ k i e " , do t e k s t ó w E m i l a Zegadłowicza. G ó r y s t a n o w i ł y d o m e n ę jego zainteresowań. W nich spędził dzieciństwo i lata młodości, do nich wracał przez całe życie. Urodził się 29 października 1915 r. w Krakowie, t a m t e ż u k o ń c z y ł studia na Wydziale Grafiki U ż y t k o w e j P a ń s t w o w e j Szkoły Sztuk Zdobniczych i P r z e m y s ł u Artys­ tycznego, specjalizując się w plakacie o tematyce turystycz­ nej i sportowej. Zajmował się t e ż drzeworytem i i n n y m i technikami graficznymi, p r o j e k t o w a ł o p r a w ę p l a s t y c z n ą jubileuszy i wystaw, w t y m pierwszego pokazu p a m i ą t k a r ­ stwa, stałego muzeum na terenie byłego obozu śmierci w Oświęcimiu. Prace plastyczne wielokrotnie wystawiał w k r a j u i za granicą, uzyskując za nie liczne nagrody. Najpełniej jednak w y p o w i a d a ł się w swych zdjęciach. B y ł w nich najbliżej tematu, k t ó r e m u pozostał wierny do k o ń c a — górskiemu krajobrazowi i sztuce Podhala. A.B.J. К R O N I К A V I I — X I I 1974 Imprezy folklorystyczne i regionalne 30. V I — 4 . V I I — w K r a k o w i e odbyły się I I Ogólnopolskie Targi Sztuki Ludowej. W imprezie a k t y w n y udział wzięło Stowarzyszenie T w ó r c ó w Ludowych, z ramienia k t ó r e g o wysta­ wiało swe prace kilkudziesięciu t w ó r ­ ców oraz „ C e p e l i a " , k t ó r a w specjalnie zbudowanych na R y n k u G ł ó w n y m pawilonach „ l u d o w y c h " i stoiskach zademonstrowała 84 t w ó r c ó w z 8 re­ gionów kraju. Pokazywali o n i r ó ż n e techniki artystyczne i sprzedawali swe wyroby. Niestety w y r o b ó w na d o b r y m poziomie starczyło jedynie na pierwszy dzień, a później poziom sprzedawa­ nych prac obniżył się, co o b s e r w o w a ć można b y ł o zwłaszcza w r z e ź b a c h przywiezionych z Kielc. Puste k r a m y zaanektowali różni amatorzy i w y ­ twórcy p a m i ą t e k , k t ó r e często b u d z i ł y zgrozę. P o d w a ż a ł o to sens imprezy, która w założeniu swym powinna b y ł a p r z y c z y n i ć się do wzrostu rangi ludo­ wej sztuki, a nie do jej obniżenia. N a d o b r y m natomiast poziomie b y ł y t o w a r z y s z ą c e Targom imprezy artystyczne, w y s t ę p y zespołów regio­ nalnych (m.in. „ H a l n y " i „ O p o c z n o " ) , widowisko „ B a r b a k a n " w wykonaniu zespołu „ S z m e l c p a k i " i zawodowych a k t o r ó w , „ W e s e l e K r a k o w s k i e " za­ demonstrowane j u ż po raz 9 przez Spółdzielnię P L i A i m . W y s p i a ń s k i e g o w Krakowie oraz Zespół Pieśni i T a ń c a „ K r a k o w i a c y " . Orszak weselny na wozach, poprzedzany b a n d e r i ą k o n n ą mieszkańców Luboczyc, wyruszył z Bronowickiej „ R y d l ó w k i " , prze­ jechał przez ulice K r a k o w a , objechał Rynek, po czym przy d u ż y m zain­ teresowaniu publiczności p o k a z a ł frag­ m e n t y tradycyjnego o b r z ę d u wesel­ nego. K i l k a k r o t n i e o d b y ł y się pokazy m o d y p n . „ M o t y w y ludowe w odzieży w s p ó ł c z e s n e j " przygotowane przez cepeliowskie Spółdzielnie R ę k o d z i e ł a Artystycznego w Warszawie: „ S z t u k a i M o d a " oraz „ M o d a D a m s k a " . Zorganizowano ponadto k a r c z m ę bes­ k i d z k ą , cztery wieczory literatury ludowej, pokaz filmów folklorystycz­ nych, kabaretu „ R z e p " , koncerty kapel i orkiestr, w y s t ę p y beskidzkich i n s t r u m e n t a l i s t ó w i gawędziarzy ludo­ w y c h (w dniu Beskidu Żywieckiego i Śląskiego). Z okazji T a r g ó w otwarto 11 wystaw. Niestety spiętrzenie ich w czasie, efektowne w zamierzeniu, uniemożliwiło publiczności spokojne obejrzenie interesujących ekspozycji, spowodowało, że wiele z nich znalazło się w lokalach absolutnie nie n a d a j ą ­ cych się na tego rodzaju imprezy, a pośpiech i t r u d n o ś c i organizacyjne obniżyły wartość niektórych pokazów (zwłaszcza wystawy plakatu folklory­ stycznego). Bardzo interesujące okazały s i ę : zorganizowana przez I n s t y t u t Wzor­ nictwa Przemysłowego i „ P o l s k i L e n " wystawa „ I n s p i r a c j e ludowe w prze­ m y ś l e lniarskim", wystawa fajansu włocławskiego przygotowana przez 121 �Muzeum Kujawskie, wystawa t k a n i n dwuosnowowych przedstawiona przez P a ń s t w o w e Muzeum Etnograficzne w Warszawie oraz w Muzeum Etno­ graficznym ekspozycja „70 lat twór­ czości Zalipia". Pokazano również obszerny w y b ó r prac z „ I Ogólno­ polskiego Triennale Plastyki Niepro­ fesjonalnej" w Szczecinie. „ D e s a " zorganizowała w y s t a w ę — sprzedaż rzeźb (stylizowanych na ludowe) Bro­ nisława Palki z Nowego Sącza. I n d y ­ w i d u a l n ą w y s t a w ę swego malarstwa na szkle przywiozła Ewelina P ę k s o w a z Zakopanego. „ C e p e l i a " p o k a z a ł a w zupełnie nieodpowiednim dla tego celu lokalu U r z ę d u m . K r a k o w a wystawy obejmujące m . i n . obrazy na szkle, k w i a t y i zabawki (Krakow­ ska Sp. „ M i l e n i u m " ) , rzeźbę oraz sztukę l u d o w ą białostocką i łowicką. W okresie T a r g ó w również .Veri­ tas" przedstawił swą p r o d u k c j ę na wystawie przygotowanej w lokalu swego biura, a „Cepelia" otworzyła w gmachu Sukiennic w niewielkim dwupokojowym lokalu ł a d n y sklep nazwany „Galerią Współczesnej Sztu­ k i Ludowej". (A.J.) 4 — 7 . V I I — w Bukowinie Ta­ trzańskiej odbył się doroczny V I I I Konkurs Ludowych Gawędziarzy i I n ­ s t r u m e n t a l i s t ó w — „ S a b a ł o w e Baja­ nia". Organizatorami imprezy b y l i : Wydział K u l t u r y i Sztuki Urz. W o j . w Krakowie, W y d z i a ł Oświaty i W y ­ chowania oraz K u l t u r y Urz. Pow. w N o w y m Targu, P D K , Komitet K u l t u r y Fizycznej i T u r y s t y k i w No­ w y m Targu, Gminny Ośrodek K u l t u r y oraz D o m Ludowy w Bukowinie Tatrzańskiej. W imprezie udział wzięło ponad 60 gawędziarzy i 40 i n s t r u m e n t a l i s t ó w oraz zespoły pieśni i t a ń c a . Nagrody I —• „ S p i n k i bacow­ skie" otrzymali: w grupie gawędziarzy Stanisław Chowaniec z Bukowiny Tatrzańskiej i W ł a d y s ł a w Gondek — w kategorii autentycznej, a w kate­ goriach ogólnych: Franciszek Bachle­ da z Zakopanego i Piotr K r z y k a l s k i z Nowego Sącza. W grupie instrumen­ talistów n a g r o d ę I o t r z y m a ł Marian Stryczula Maśniak. 16—19.VII — w Rzeszowie o d b y ł się I I Festiwal Polonijnych Zespołów Artystycznych. W tegorocznym Festi­ walu udział wzięło 28 zespołów, a więc dwukrotnie więcej niż w pierwszym, co świadczy o rosnącej popularności tej imprezy. Z okazji festiwalu zorganizowano w y s t a w ę i kiermasz w y r o b ó w ludo­ wych. 1 8 . V I I — w Toruniu odbyło się otwarcie parku regionalnego i skan­ senu. Uroczystości otwarcia towarzy­ szyły w y s t ę p y kapel ludowych i i n ­ strumentalistów. 2 0 — 2 4 . V I I — w Gdyni odbył się Jarmark Ludowy zorganizowany z okazji 25-lecia „Cepelii". Na otwarcie p r z y b y l i przedstawiciele władz miej­ skich, partyjnych i prasy. W programie J a r m a r k u w y s t ą p i ł y zespoły regionalne, o d b y ł się pokaz 122 mody inspirowanej s z t u k ą l u d o w ą oraz kiermasz w y r o b ó w ludowych. F r e k w e n c j ę oblicza się na ok. 40 tys. osób. 21. V I I — w skansenie W s i Opol­ skiej w Bierkowicach o d b y ł się „ K i e r ­ masz Śląski", impreza o charakterze folklorystycznym, w czasie k t ó r e j w y s t ą p i ł o 7 zespołów regionalnych, a t w ó r c y ludowi z terenu Opolszczyzny i w o j . wrocławskiego sprzedawali swe wyroby. D o d a t k o w ą a t r a k c j ą kier­ maszu b y ł y przejażdżki k a r e t ą muzeal­ n ą po terenie skansenu. 22. V I I — w Poznaniu, z okazji Święta Wyzwolenia o d b y ł o się na stadionie „ O l i m p i i " wielkie wido­ wisko, w k t ó r y m udział wzięło k i l k a ­ naście zespołów folklorystycznych z terenu Wielkopolski. 2 0 — 2 2 . V I I — w P a r k u Etnogra­ ficznym we Wdzydzach o d b y ł się „ J a r m a r k W d z y d z k i " , na którym w y s t ę p o w a ł y m . i n . zespoły ludowe i gawędziarze oraz zorganizowano pokazy ludowego rękodzieła. 4 . V I I I — w G d a ń s k u rozpoczął się I I I J a r m a r k D o m i n i k a ń s k i n a w i ą ­ zujący do t r a d y c j i X I I I wieku. I m ­ preza tegoroczna m i a ł a charakter w y r a ź n i e handlowy, m i a ł a na celu skonfrontowanie opinii p r o d u c e n t ó w , handlowców i konsumentów. W J a r m a r k u udział wzięło 96 za­ k ł a d ó w w y t w ó r c z y c h z całego kraju. Szczególnym zainteresowaniem cie­ szyło się tradycyjne rzemiosło i sztuka ludowa — w y r o b y z drewna i bur­ sztynu, rzeźba, t k a n i n y , hafty. 4 — 1 1 . V I I I — w Wiśle i Szczyrku o d b y w a ł się X I T y d z i e ń K u l t u r y Beskidzkiej — wielki festiwal folkloru góralskiego. W tegorocznej imprezie udział wzięły 42 zespoły ludowe z Beskidu Śląskiego, Żywieckiego, Sądecczyzny, Podhala, Kiolecczyzny, a t a k ż e goście z CSR i N R D . Z okazji festiwalu zorganizowano m . i n . kiermasz w y r o b ó w ludowych oraz wystawy m . i n . sztuki ludowej Podbeskidzia i „Cepelii". 3 . I X — w Zakopanem o d b y ł się V I I M i ę d z y n a r o d o w y Festiwal Ziem Górskich organizowany dorocznie w okresie „ J e s i e n i T a t r z a ń s k i e j " . W tegorocznym. Festiwalu u d z i a ł wzięło 19 regionalnych zespołów za­ granicznych z 14 k r a j ó w : Bułgarii, Czechosłowacji, Francji, J u g o s ł a w i i , N R D , R F N , Norwegii, Rumunii, Szkocji, T u r c j i , Węgier, Włoch i Z S R R oraz 6 zespołów polskich: „ J u r g o wianie", „Podegrodzie", „Jodły", „ H a l n y " , „ M a ś n i a k i " i zespół i m . Jana Malinowskiego. J u r y pod przewodnictwem prof, dr Romana Reinfussa p r z y z n a ł o „Zło­ te Ciupagi" — w kategorii zespołów autentycznie ludowych — „Maśniak o m " z Zakopanego, w kategorii zespołów artystycznie opracowa­ n y c h — zespołowi „ K a l o c s a " z W ę ­ gier, w kategorii zespołów stylizowa­ nych — zespołowi „Nartchasa" z ZSRR. Ponadto przyznano wiele „Srebr­ n y c h Ciupag". N a g r o d ę dziennikarzy, „ C i u p a g ę ze z b y r k a d ł a m i " otrzymał zespół turecki. Festiwal b y ł g ł ó w n ą imprezą „ J e s i e n i T a t r z a ń s k i e j " , w czasie której o d b y w a ł y się t a k ż e inne jeszcze im­ prezy, j a k : konkurs poetycki, kier­ masz sztuki ludowej i artystycznego rękodzieła p o d h a l a ń s k i e g o , wystawa pn. „Szkoła K e n a r a " oraz zwiedzanie pracowni z a k o p i a ń s k i c h artystów-pla­ styków. 8 . I X — w Poznaniu, z okazji Centralnych D o ż y n e k o d b y ł y się m.in. w y s t ę p y zespołów ludowych oraz kiermasz ludowych w y r o b ó w . 1 2 . I X — w Kielcach o d b y ł a się inauguracja X I Świętokrzyskich Dni K u l t u r y . W imprezie udział wzięło 14 zespołów folklorystycznych z ca­ łego kraju. 14—15.IX — w Nowej Słupi o d b y ł y się doroczne, t y m razem dwu­ dniowe „ D y m a r k i " . W dniu inaugu­ racji w y s t ą p i ł y zespoły folklorystycz­ ne: „ R u d k o w i a n i e " z Rudek, „Tkac­ t w o Ś w i ę t o k r z y s k i e " z Bodzentyna oraz kapela ludowa z Dębskiej Woli. N a G ł ó w n y m R y n k u o d b y w a ł się kiermasz t w ó r c ó w ludowych, w któ­ r y m udział wzięli m . i n . bracia Półtorakowie z Bodzentyna, J ó z e f Głuszek, F r y d e r y k B ą b e l , Helena Kaczmarska. 14—18.IX — w Sandomierzu o d b y ł o się „ Ś w i ę t o P l o n ó w Ogrodni­ czych" oraz „ J a r m a r k Sandomierski" zorganizowany przez r e d a k c j ę „Echa Dnia". 14—16. I X — w Tarnowskich Górach o d b y ł y się tradycyjne X V I I I Dni Gwarków. 18—22.IX — o d b y ł y się „Dni Zielonej G ó r y " , k t ó r y c h główną atrak­ cją b y ł V I M i ę d z y n a r o d o w y Festiwal Zespołów P i e ś n i i T a ń c a zorganizo­ w a n y przez M K i S , U r z ą d Wojewódzki i Miejski, W D K oraz Lubuskie Towa­ rzystwo Muzyczne i m . . H . Wieniaw­ skiego w Zielonej Górze. W Festiwalu u d z i a ł wzięły zespoły z A u s t r i i , Bułgarii, Czechosłowacji, Grecji, Hiszpanii,' Jugosławii, NRD, Rumunii, Szwecji, T u r c j i , Włoch i ZSRR oraz 3 zespoły polskie. W czasie „ D n i " czynna była w Muzeum O k r ę g o w y m wystawa pn. „ T r a d y c y j n a i współczesna kultura ludowa Ziemi Lubuskiej", wystawa polskiego stroju ludowego oraz wy­ stawa lubuskich wieńców dożynko­ w y c h . O d b y ł o się t e ż sympozjum poświęcone r o l i folkloru we współ­ czesnym świecie, na k t ó r y m referaty wygłosili prof, dr J ó z e f Burszta, dr G r a ż y n a D ą b r o w s k a i prof, dr Fran­ ciszek Bonus (Praga). Zorganizowano kiermasz w y r o b ó w ludowych, trady­ cyjny k o r o w ó d winobraniowy, kon­ certy i biesiady literackie. Impreza z a k o ń c z y ł a się t r a d y c y j n y m i Godami Winobrania. Wydano p i ę k n y , bogato ilustrowany program-album. �29.IX — na terenach Muzeum Wsi Opolskiej w Bierkowicach o d b y ł a się impreza folklorystyczna pn. „Opol­ ski Żniwniok". 2 9 . I X — w Bydgoszczy o d b y ł się „Jarmark K u j a w s k i " zorganizowany \ przez klub „ M e d y k " . Konkursy i wystawy 7 . V I I — w K l u b i e Morskim j w Gdyni otwarto w y s t a w ę I V Prze­ glądu Twórczości Amatorskiej L u d z i I Morza. Za najlepsze prace przyznano I nagrody. 1 9 . V I I — otwarto we W r o c ł a w i u wystawę plastyki amatorskiej okręgu Drezdeńskiego N R D . W y s t a w ę prze­ niesiono n a s t ę p n i e w sierpniu do Nowej R u d y , a we wrześniu kolejno do Lubina i Bolesławca. 2 0 . V I I — w salach Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu otwarta została wystawa malarstwa i_ rzeźby ludowej z terenu Dolnego Śląska. W dniu z a k o ń c z e n i a wystawy 22.IX o d b y ł się kiermasz, na k t ó r y m sprzedawano wystawione prace. 2 4 . V I I — w Muzeum O k r ę g o w y m w Rzeszowie otwarta została pokon­ kursowa wystawa p n . „ H a f t y i koron­ ki ludowe". W konkursie u d z i a ł wzięło ponad 40 osób. Nagrody otrzy­ mały : za hafty — S t a n i s ł a w a Materna z Siedlisk, pow. rzeszowski, Aniela Świder i Jadwiga J a k u b i ń s k a z Rze­ szowa; za koronki — A n n a Zięba ze S t r o ż n e j , Janina B a w o ł e k i K a t a ­ rzyna Bania z Siedlisk, pow. gorlicki. V I I — na Z a m k u w Lidzbarku czynna b y ł a wystawa w a r m i ń s k i e j sztuki ludowej. 2 . V I I I — w d n i u inauguracji Dni G d a ń s k a otwarta została w Ma­ łym Młynie wystawa sztuki ludowej i rękodzieła sopockiego Art-Regionu. Pokazano prace z 4 w o j e w ó d z t w północnych. V I I I — w Szczawnicy rozstrzyg­ nięto konkurs na rzeźbę regionu pienińskiego, zorganizowany przez Muzeum P i e n i ń s k i e oraz Uzdrowisko. Na konkurs n a d e s ł a n o ponad 50 prac. Nagrody I o t r z y m a l i : Stanisław Czaja ze Szczawnicy i Franciszek D z i u r n y z G r y w a ł d u . Odkryciem konkursu był 15-letni Piotr Pierwoł z Oskot, który o t r z y m a ł n a g r o d ę I I . 2 . I X — w P a ń s t w o w y m Muzeum Etnograficznym w Warszawie otwarta została wystawa zbiorów etnograficz­ nych z fundacji Jadwigi i Jana Michal­ skich. (Szersze omówienie kolekcji zamieszczamy w numerze). 4 . I X — w Poznaniu z okazji Centralnych D o ż y n e k zorganizowano w Muzeum N a r o d o w y m w y s t a w ę l a u r e a t ó w nagrody i m . Kolberga, uprzednio z o r g a n i z o w a n ą w P ł o c k u . Pokazano r z e ź b y A . Z e g a d ł y i W ł . Chajca, filigrany Fr. Horaka, t k a n i n y p o d w ó j n e Fr. R y b k o , wycinanki J . Grzegory. Zobrazowano działalność i r o l ę : koźlarza T . Śliwy (pokazując t e ż zrobione przez niego instrumenty), o r g a n i z a t o r ó w folkloru na B u k o w i ­ nie — Cwirzewiczów, etnografa mu­ zycznego, zbieraczki folkloru — J . Sobieskiej, długoletniej działaczki i or­ ganizatorki opieki nad s z t u k ą ludo­ w ą — J . O r y n ż y n y , nagrodzone zespo­ ły pieśni i t a ń c a : z Orawy, „ K u r p i a n k ę " oraz o d z n a c z o n ą za swą działal­ ność na polu sztuki ludowej „Cepelię". Rozstrzygnięto konkurs na wieńce d o ż y n k o w e ogłoszony przez M K i S oraz U r z ą d W o j . w Poznaniu. J u r y pod przewodnictwem dr St. B ł a s z c z y k a p r z y z n a ł o 3 nagrody ufun­ dowane przez M K i S . N a g r o d ę I (10.000 zł) o t r z y m a ł o Koło G o s p o d y ń Wiejskich w Miłowicach, pow. Syców, n a g r o d ę I I (6.000 zł) — K o ł o Go­ s p o d y ń Wiejskich w Wierzbowie, pow. Bolesławiec, nagrodę III (4.000 zł) — K ó ł k o Rolnicze w Sul­ mierzycach, pow. Krotoszyn. 7 . I X — w p r z e d d z i e ń Central­ nych D o ż y n e k otwarto w Muzeum N a r o d o w y m w Poznaniu w y s t a w ę wielkopolskiej sztuki ludowej, zorga­ n i z o w a n ą przez Oddział Etnograficzny ze zbiorów w ł a s n y c h . W ś r ó d ekspo­ natów dominowała monumentalna rzeźba p r z y d r o ż n a i biały haft. Z okazji wystawy M K i S przy­ znało nagrody dla najbardziej zasłu­ ż o n y c h a r t y s t ó w ludowych. Z hafciarek nagrody o t r z y m a ł y : Helena Bernasowska z Jarocina, Aleksandra Czelusta z Liskowa, Helena Grygiel z Goliny, E l ż b i e t a K u ź n i a k z Czeszew a ; z r z e ź b i a r z y : Tadeusz Koralewski z O w i ń s k a i Ignacy Strzeszyński z Miłosławia. Z okazji wystawy wydano prze­ wodnik ilustrowany z tekstem St. B ł a s z c z y k a i Z. Gródeckiej. 1 3 . I X — w K r y n i c y , z okazji „ F e s t y n u z Dziennikiem", otwarta została wystawa prac Nikifora. 1 4 . I X — w koszalińskim W D K otwarta została wystawa sztuki ludo­ wej okręgu Neubrandenburg ( N R D ) , zorganizowana z okazji D n i P r z y j a ź n i i Kultury NRD. 1 7 . I X — w Olsztynie otwarta została w o j e w ó d z k a wystawa w y ­ r o b ó w artystycznych i p a m i ą t k a r ­ skich, zorganizowana przez I z b ę Rze­ mieślniczą. Pokazano prace 30 rze­ mieślników oraz t w ó r c ó w ludowych. 1 7 . I X — w D o m u Chłopa w War­ szawie została otwarta wystawa sztuki ludowej i twórczości a m a t o r ó w w o j . koszalińskiego, zorganizowana w ra­ mach Panoramy X X X - l e c i a . 2 1 . I X — w B i a ł y m s t o k u , z Okazji centralnej inauguracji r o k u działal­ ności kulturalnej i sezonu artyst. 1974/1975 otwarto w y s t a w ę p n . „ S z t u ­ ka ludowa — sztuka narodowa" oraz w y s t a w ę „ W z o r y ludowe w prze­ m y ś l e " . O d b y ł o się t a k ż e sympozjum t w ó r c ó w ludowych. 2 1 . I X — w Muzeum Archeolo­ gicznym we W r o c ł a w i u otwarto wy­ s t a w ę prac p l a s t y k ó w a m a t o r ó w pol­ skich i czeskich p n . „ K o n f r o n t a c j e — 74". 2 9 . I X — w Muzeum w Chełmie L u b . otwarto w y s t a w ę p o k o n k u r s o w ą I I Ogólnopolskiego Konkursu Ama­ torskiej Fotografii Artystycznej. Te­ matem konkursu b y ł a : Sztuka ludowa i jej t w ó r c y . I X — w Zakładowym Domu K u l t u r y Kolejarzy w Krakowie otwar­ t a została czwarta z kolei ogólno­ polska wystawa amatorskiej twór­ czości kolejarzy, zorganizowana pod patronatem Zarz. Gł. Z Z K . Pokazano ok. 240 prac 58 ama­ t o r ó w , p r z y z n a j ą c za najlepsze prace nagrody i wyróżnienia. I X — w Muzeum Łowickiem otwarta została wystawa łowickiej sztuki ludowej, zorganizowana w ra­ mach o b c h o d ó w Х Х Х - l e c i a PRL, D n i Łowicza i Ziemi Łowickiej oraz d o ż y n e k m i ę d z y p o w i a t o w y c h (Łęczy­ ca, K u t n o , Łowicz). Na wystawie d o m i n o w a ł y wycinanki i bukiety z b i ­ b u ł y , p a j ą k i , tkanina, haft. 1.X •— w białostockiej galerii „ F o l k l o r " otwarta została wystawa rzeźb Sylwestra Boreckiego. 6. X — w Zielonej Górze otwarto zorganizowaną z okazji X X X - l e c i a P R L w y s t a w ę plastyki amatorskiej Ziemi Lubuskiej. 7. X — w P a ń s t w o w y m . Muzeum Etnograficznym w Warszawie otwarto w y s t a w ę „ I Triennale Plastyki Nie­ profesjonalnej". B y ł to w y b ó r ok. 200 prac z wystawy w Szczecinie. 12, 13.X — w Krakowie odbył się I M i ę d z y n a r o d o w y Konkurs Lalek Regionalnych, zorganizowany przez Spółdzielnię Przemysłu Ludowego i Artystycznego i m . St. Wyspiańskiego oraz „Cepelię". W konkursie udział wzięło 12 w y s t a w c ó w z 7 k r a j ó w : Belgii, Czechosłowacji, Hiszpanii, Jor­ danii, Kanady, Norwegii i Polski. N a d e s ł a n o 249 lalek, k t ó r e oceniało m i ę d z y n a r o d o w e j u r y , biorąc pod u w a g ę zachowanie autentycznych ele­ m e n t ó w stroju ludowego danego kraju, zastosowanie tradycyjnych materia­ łów, ornamentyki, kolorystyki oraz wierne odtworzenie scen rodzajowych, legend i o b r z ę d ó w . I miejsce — złote „ P a w i e p i ó r a ' ' za całość n a d e s ł a n y c h prac zyskały ex aequo: firma hiszpańska Jose Marin Verdugo oraz krakowska Spółdzielnia R ę k o d z i e ł a Ludowego i Artystycz­ nego i m . W y s p i a ń s k i e g o . Ponadto j u r y p r z y z n a ł o I miejsce i złote „ P a w i e p i ó r a " za walory artystyczne Mireille Simboteanu z R u m u n i i , I I •—• srebrne „ P a w i e p i ó r o " Cornelli Bartolomeu z R u m u n i i oraz Ronnaug Petterssen z Norwegii. Lalki zostały zaprezentowane publiczności na wystawie otwartej 14—30.X. 123 �X — w sali D o m u K u l t u r y w M y ­ ślenicach czynna b y ł a wystawa, na której pokazano dorobek I I powiato­ wego konkursu na ludowy haft. W konkursie udział wzięło 13 hafciarek. J u r y pod przewodnictwem prof, dr Romana Reinfussa p r z y z n a ł o na­ grody n a s t ę p u j ą c o : nagrody I (po 1.500 zł) — Eleonorze Jurczak z To­ karni i Agnieszce Urbaniak z Lipnika, k t ó r a zaprezentowała p i ę k n ą kolekcję gorsetów krakowskich zdobionych róż­ n y m i znanymi technikami h.",ftu, niciowego, koralikowego i cekinowego. Nagrody I I (po 1.000 zł) o t r z y m a ł y : Janina Drabik z Wiśniowej, Czesława Hanusiak z Tokarni, Maria J a m r ó z z Lipnika i Stanisława Książek z Bogdanówki. X •— w Muzeum Okręgowym w Zielonej Górze otwarta została wystawa pn. „ T r a d y c y j n a i współ­ czesna k u l t u r a ludowa Ziemi L u b u ­ skiej". Pokazano t u wyroby i na­ rzędzia tkackie, pleciónkarskie, to­ karskie, garncarskie, t k a n i n y i stroje ludowe oraz wieńce z tegorocznych dożynek. X — w Muzeum w BPgcraju otwarta, została pokonkursowa wystwa „ S z t u k a Ludowa Południowej Lubelszczyzny". K o n k u r s został zor­ ganizowany w ramach akcji pod hasłem „ K u l t u r a ludowa — dobrem narodu" przez W y d z i a ł Kultury i Sztuki Urz. W o j . , Muzeum Okręgo­ we, Zarz. Gł. STL oraz Związek Cepelia w Warszawie — i b y ł ogło­ szony dla p o w i a t ó w : janowskiego, biłgora j skiego, krasnostawskiego, kraśnickiego, hrubieszowskiego, toma­ szowskiego i zamojskiego. N a d e s ł a n o 730 prac 68 a u t o r ó w . X — w Warszawie w czasie Łódz­ kiej Panoramy Х Х Х - I e c i a otwarto w Domu K u l t u r y na R y n k u Starego Miasta w y s t a w ę działalności „Cepelii" na t y m terenie, p o k a z u j ą c w jednej sali s z t u k ę ludową, w drugiej — ręko­ dzieło artystyczne. X'—w galerii „Propozycje" w Krakowie otwarto w y s t a w ę rzeźb Antoniego Toborowicza, rolnika z W o l i Libertowskiej k. Olkusza. X — Politechnika Warszawska —• filia w P ł o c k u urządziła w swym Salonie Wystaw, przy w s p ó ł p r a c y Muzeum Mazowieckiego, wystawę sztuki ludowej tego regionu. 5.X •—• w Ostrowcu Świętokrzy­ skim r o z s t r z y g n i ę t y został konkurs rzeźby ludowej Kielecczyzny pn. „Wieś Kielecka w X X X - l e c i u P R L " ogłoszony przez W y d z i a ł Kultury i Sztuki Urz. W o j . w Kielcach i Muzeum Regionalne w Ostrowcu — wzięło udział 20 t w ó r c ó w ludowych, k t ó r z y nadesłali ok. 100 rzeźb. J u r y przyznało nagrody n a s t ę p u j ą c e : na­ grody I otrzymali — Zdzisław Purchała z Kossowa, pow. Włoszczowa i Grzegorz Szewczyk z Kozienic; nagrody I I —- Tadeusz Ż a k ze wsi Ł a z y , pow. Kielce i Józef Kaczmarek z Chyczy, pow. Włoszczowa; n a g r o d ę I I I — Marian Porada z Sędziszowa. 124 2 6 . X — 1 0 . X I — w Warszawie w czasie Katowickiej Panoramy Х Х Х - l e c i a czynna byłr, m . i n . w D o m u Chłopa wystawa: „Współczesna t w ó r ­ czość ludowa w o j . katowickiego", na k t ó r e j oprócz sztuki ludowej poka­ zano rzeźbę w węglu oraz prace w y b i t n y c h a r t y s t ó w nieprofesjonal­ nych, j a k Teofila Ociepki i P a w ł a W r ó b l a . B y ł a to największa i naj­ lepsza prezentacja sztuki ludowej i amatorskiej na „ P a n o r a m i e " , wy­ różniająca się poziomem świetni© dobranych prac, k o n c e p c j ą całości i wzorowym opracowaniem plastycz­ n y m . Niezaieżnio od tej wystawy pokazano na wystawie w Muzeum Narodowym 12 obrazów Pawła W r ó b l a , a w Starej Kordegardzie w Ł a z i e n k a c h o d r ę b n ą w y s t a w ę jogo prac. 2 8 . X — 1 0 . X I — we W r o c ł a w i u otwarto w salach Muzeum Archeolo­ gicznego i Etnograficznego ogólno­ polską w y s t a w ę plastyki amatorskiej p r a c o w n i k ó w Służby Zdrowia i Opieki Społecznej. Wystawa jest rezultatem konkursu, ogłoszonego przez Z a r z ą d Główny Zw. Z a w ó d . P r a c o w n i k ó w Służby Zdrowia. U d z i a ł wzięło 73 a u t o r ó w , n a d s y ł a j ą c 340 prac. 6 X 1 — w Mrągowie o d b y ł się V Wojewódzki Przegląd Plastyki Nieprofesjonalnej. N a wystawie za­ prezentowano prace 120 a u t o r ó w . 1 1 . X I — w salach B W A w L u ­ blinie otwarta została z okazji D n i Debreczyna wystawa sztuki ludowej z terenu togo regionu i okręgu Hajdu-Bihar. Folklor węgierski p r e z e n t o w a ł zespół „ D e ł i b a b " , k t ó r y śpiewał pieśni ludowe i grał na oryginalnych ludo­ w y c h instrumentach muzycznych. 16—30X1 — w Warszawie z okazji krakowskiej Panoramy X X X -lecia otwarta została w Muzeum H i s t o r y c z n y m wystawa szopek kra­ kowskich i malarstwa Nikifora ze zbiorów Muzeum w N o w y m Sączu, a w galerii TPSP — doskonale przy­ gotowana wystawa „Współczesne pod­ h a l a ń s k i e malarstw-o na szkle". W y ­ s t ę p o w a ł y też zespoły ludowe i ama­ torskie z ' Ż y w c a , Nowego Sącza, D o l i n y Dunajca, o d b y ł y się „ S a b a ł o ­ we Bajania" i spotkanie z t w ó r c a m i l u d o w y m i Podhala. 2 4 X 1 — o d b y ł się w Mielcu V I W o j e w ó d z k i P r z e g l ą d Nauczycielskich Zespołów Artystycznych, w ramach k t ó r e g o otwarto również w y s t a w ę prac plastycznych 18 nauczycieli. 2 4 . X I — w Muzeum Rolnictwa i m . Krzysztofa K l u k a w Ciechanowcu, pow. Siemiatycze otwarta została wystawa p n . „ G a r n c a r s t w o i plecion­ karstwo na Podlasiu", przygotowana przez mgr G r a ż y n ę Czerwińską. 25.XI — w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warsza­ wie otwarta została wystawa pn. „Mongolia 1924—1974", zorganizo­ wana z okazji 50-lecia Republiki przez K o m i t e t Solidarności z Naro­ dami A z j i i A f r y k i , Tow. Przyjaźni Polsko-Mongolskiej oraz Muzoum. X I — w p o z n a ń s k i m P a ł a c u Kul­ t u r y czynna b y ł a wystawa bułgar­ skiego haftu ludowego z okręgu Płowdiw. XI czynna regionu gotował — w Muzeum Radomskim była wystawa sztuki ludowej radomskiego. W y s t a w ę przy­ mgr Stefan R o s i ń s k i . X I — w Lublinie otwarta zo­ s t a ł a V I Wystawa Plastyki Amator­ skiej Ziem N a d o d r z a ń s k i c h , na której zaprezentowano prace a u t o r ó w z woj. zielonogórskiego, wrocławskiego, opol­ skiego i szczecińskiego. X I — w Starej Kordegardzie w Ł a z i e n k a c h warszawskich czynna b y ł a V I I Ogólnopolska Wystawa Twórczości Płastyków-Amatorów Motalowców zorganizowana przez Za­ r z ą d Gł. Zw. Zaw. Motalowców i Tow. Przyjaciół Sztuk P i ę k n y c h . Pokazano 130 prac ponad 50 a u t o r ó w — malar­ stwo, rzeźbę, grafikę, ceramikę, me­ taloplastykę. 7, 8 . X I — w Muzeum Etno­ graficznym w Toruniu rozstrzygnięto ogólnopolski konkurs na rzeźbę ludo­ w ą pn. „ W i e l c y Polacy, ich żyeie i dzieło". W konkursie wzięło udział 143 rzeźbiarzy, k t ó r z y nadesłali 656 prac. J u r y pod przewodnictwem Alek­ sandra Jackowskiego p r z y z n a ł o na­ grody n a s t ę p u j ą c e : n a g r o d ę I •— Stanisławowi Zagajewskiemu z Włoc­ ł a w k a , nagrody I I o t r z y m a l i : Marian Brudek z Bogorii, Szczepan Mucha ze wsi Szalo, Kazimierz Makowski i J a r o s ł a w F u r g a ł a z Polwicy, Stefan Głowiak z Pogwizdowa, Władysława Prucnal z Medyni Głogowskiej, Stefan Fus z Sokołowa, S t a n i s ł a w Korpa z R u d y , J ó z e f Kaczmarek z Chyczy. Nagrody I I I - W ł a d y s ł a w Bąk z W o l i Cichej, Winconty Krajewski z Zawidza K o ś ć , Grzogorz Szewczyk z Kozienic, Tadeusz C ą k a ł a z Sobisk, Marian Adamski z Sobisk, Janina Gozdeoka z O d r o w ą ż a , Stanisław Bałoś z Grzechini. Nagrody ufundowali: M K i S , Wy­ dział K u l t u r y Urz. W o j . oraz „Ce­ pelia". 194 prace 74 a u t o r ó w wytypo­ wano na p o k o n k u r s o w ą wystawę, p l a n o w a n ą w styczniu 1975. 1 6 . X I — w Muzoum Ziemi Pod­ laskiej w Siedlcach otwarto wystawę p n . „ S t r ó j ludowy na Mazowszu" zorganizowaną ze zbiorów PME w Warszawie. 2 8 X 1 — w G d a ń s k u rozstrzy­ g n i ę t y został konkurs na hafty ka­ szubskie, powiślańskie i kociewskio, zorganizowany przez Ośrodek Kultury w G a ń s k u i Spółdzielnię Regionalną „ C e p e l i a " w K a r t u z a c h . Imprezę finansował Zw. Spółdzielni Rękodzioła Ludowego „ C e p e l i a " w Warszawie. �Na konkurs wpłynęło 440 prac 129 autorek. J u r y pod przewodnic­ twem mgr Barbary Tężyckiej (MKiS) przyznało 25 n a g r ó d i 19 w y r ó ż n i e ń . ííagrodj I o t r z y m a ł y : Zofia Kryszeweka i Ewa W e n d t z K a r t u z , Wanda Urych z G d a ń s k a , E l ż b i e t a Ebel z Wejherowa, Józefa Izdebska z Jegłownika, K r y s t y n a Bolek, Wanda Komorowska i Maria Obuchowska z Kwidzynia. Nagrody I I — W ł a d y ­ sława W i ś n i e w s k a , Helena i Urszula Grulkowskie z Wdzydz, Anna K o n k e l , Wanda B a r g a ń s k a i Zofia Okrój z Wejherowa, Monika H i l d e b r a n d z Żukowa i Józef Podolski z Olpucha oraz Maria Wespa z Morzeszczyna i Jadwiga Kazanecka z Gniewa. Po­ nadto przyznano nagrody I I I i w y ­ różnienia. 7 X I — X I I — Gdańsk. Na I V Wo­ jewódzką W y s t a w ę Plastyki Amator­ skiej n a d e s ł a n o 425 prac 110 a u t o r ó w . Jury pod przewodnictwem mgr Z o f i i Bisiak z Centr. O ś r o d k a M e t o d y k i Upowszechniania K u l t u r y p r z y z n a ł o nagrody i zakwalifikowało na w y ­ stawę 169 prac 82 a u t o r ó w . Prace wystawiono n a s t ę p n i e w P D K w Wej­ herowie. X I I — w K a t o w i c a c h zorganizo­ wano w y s t a w ę prac plastykow-amatorów po konkursie pn. ,,Od gminy do w o j e w ó d z t w a " . Pokazano ponad 200 prac 88 a u t o r ó w . Przyznano na­ grody. 2 . X I I — w Domu Woj. Rady Zw. Zaw. w K a t o w i c a c h otwarto po­ konkursową ogólnopolską wystawę twórczości górników, z o r g a n i z o w a n ą z okazji tradycyjnej B a r b ó r k i przez Żarz. Gł. Zw. Zaw. Górników. Na w y s t a w ę n a d e s ł a n o 361 prac, zakwalifikowano 109. Przyznano na­ grody 15-tu autorom. 3 . X I I — w Muzeum K u j a w s k i m wo W ł o c ł a w k u otwarta została wysta­ wa akwarel Nikifora Krynickiego zo zbiorów Muzeum w N o w y m Sączu. 5 . X I I — na R y n k u G ł ó w n y m w Krakowie o d b y ł się X X X I I K o n ­ kurs Szopek Krakowskich, a 7 . X I I ogłoszono w y n i k i i otwarto w y s t a w ę nagrodzonych prac w Muzeum Histo­ rycznym m . K r a k o w a . N a g r o d ę s p e c j a l n ą przyznano Ja­ nowi M a l i k o w i , nagrody I o t r z y m a l i : Tadeusz Gillert, W i t o l d Głuch i W ł o ­ dzimierz Ł e s y k , n a g r o d ę I I — Zdzi­ sław Dudzik, k t ó r y uczestniczył j u ż w 24 konkursach na szopki, zdoby­ wając 28 n a g r ó d i w y r ó ż n i e ń . 7 . X I I — w Muzeum Archeoloznym we W r o c ł a w i u otwarta zogieła wystawa I X W o j e w ó d z k i e g o Istazeglądu Plastyki Amatorskiej zor] Prnizowanego przez W D K . N a Prze'! gaąd n a d e s ł a n o 4307 prac 388 a u t o r ó w , ;gl czego zakwalifikowano na pokazy I zrodowiskowe 1400 prac. N a w y s t a w ę fśwojewódzką j u r y w y t y p o w a ł o 351 i prac 185 a u t o r ó w . 1 1 2 — 2 1 . X I I — w Warszawie z okazji Panoramy X X X - l e c i a W a r m i i i Mazur czynna b y ł a m . i n . wystawa p n . „ W s p ó ł c z e s n a Sztuka Ludowa Ziemi D o b r z y ń s k i e j " . Z okazji wy­ stawy wydano katalog ilustrowany, zawierający r z e ź b y E l ż b i e t y Bielec­ kiej i Leonarda Serbintowicza. W y ­ stawa połączona b y ł a z kiermaszem. F i n a ł o w ą i m p r e z ą olsztyńskiej Pano­ r a m y był „ J a r m a r k M y ś l i w s k i " na R y n k u Mariensztackim, w czasie k t ó ­ rego p r z y g r y w a ł y kapele ludowo. 1 5 . X I I — w Z a m k u K s i ą ż ą t Po­ morskich w Szczecinie otwarta została wystawa sztuki ludowej i amatorskiej. Pokazano ok. 500 prac blisko 100 a u t o r ó w . Otwarcie wystawy połączono zo Zjazdem t w ó r c ó w ludowych i pla­ s t y k ó w a m a t o r ó w z terenu woje­ wództwa. X I I — w Muzeum Górnośląskim w B y t o m i u otwarta została wystawa pn. „ L u d o w e maski Chorwacji", zor­ ganizowana ze zbiorów Etnografskogo Muzeja w Zagrzebiu i Muzeja Medjimurja w Czakowcu. Pokazano maski p r z e d s t a w i a j ą c e głównie głowy zwierząt hodowanych w gospodarstwie, a z w i ą z a n y c h z kar­ n a w a ł o w y m i zwyczajami l u d o w y m i . Z okazji wystawy wydano katalog zawierający w s t ę p dr Barbary Bazielich, kierownika Działu Etnografii Muzeum Górnośląskiego, tekst p t . „ T r a d y c j e k a r n a w a ł o w e w Chorwacji" oraz spis prac i ilustracje. X I I — w warszawskiej Galerii TPSP otwarto w y s t a w ę p n . „ R z e ź b a ludowa Bolesława Suski z Budziska, pow. Ł u k ó w " . Organizatorami b y l i „ C e p e l i a " i TPSP w Warszawie. W s t ę p do katalogu napisała mgr Bo­ żena Gołcz. X I I — w Lublinie r o z s t r z y g n i ę t y został konkurs na s z t u k ę l u d o w ą zorganizowany dla m ł o d y c h a r t y s t ó w ludowych w o j e w ó d z t w a przez Stowa­ rzyszenie Twórców Ludowych oraz Z a r z ą d W o j . Z S M W i Muzeum O k r ę ­ gowe w Lublinie. Nagrody o t r z y m a l i : w zakresie tkactwa — Leokadia Wiech, Suloszyn, pow. L u b a r t ó w (nagr. I ) , Waleria Zielińska, Mosty, pow. Włodawa (nagr. I I I ) ; w zakresie r z e ź b y — Tadeusz Szulc, Wola K o r y b u t o w a , pow. Chełm (nagr. I ) , Tadeusz Adam­ ski, Sobiska, pow. Ł u k ó w (nagr. I I ) , R o m a n Buczko, Czułczyce, pow. Chełm (nagr. I I I ) ; w zakresie pisankarstwa — R o m a n P r ó s z y ń s k i , Dzierz­ kowice, pow. K r a ś n i k (nagr. I I I ) ; w zakresie plecionkarstwa — Stani­ sław Kolbuch, Wiśniów, pow. Krasny­ staw (wyróżnienie); w zakresie wycinkarstwa — Krzysztof Pietrak, Gutan ó w , pow. P u ł a w y (nagr. I I I ) , R o m a n P r ó s z y ń s k i (wyróżnienie); w zakresie garncarstwa — Zygfryd Gajewski, U r z ę d ó w , pow. K r a ś n i k (nagr. I I ) . X I I — w starej Kordegardzie w Warszawie czynna b y ł a wystawa t k a n i n ludowych, na k t ó r e j zaprezen­ towano dorobek konkursu ogłoszo­ nego przez „Cepelię". W konkursie udział wzięło 21 spółdzielni oraz 2 zrzeszenia c h a ł u p n i k ó w i t w ó r c ó w ludowych — , , A r t - R e g i o n " w Sopocie i zrzeszenie w B i a ł y m s t o k u . Nagrody specjalne o t r z y m a ł y : spółdzielnie „ O p o c z n i a n k a " w Opocz­ nie, „ P o d l a s k a " w Węgrowie oraz P. Stasik z pow. piskiego. Nagr. I — „Sztuka Ludowa" w Olsztynie, „Augustowski Przemysł Ludowy", „ K u r p i a n k a " ; nagr. I I — „ T k a n i n a " w Mikołajkach, „ S z t u k a Beskidzka" w Czechowicach, „ Ś w i d r y Wielkie", „Twórczość L u d o w a " w P u ł t u s k u , „ W i e l k o p o l s k a " w Poznaniu, „Ziemia Piotrkowska" w Wolborzu i „ S t y l " ; nagr.' I I I — „ P o d h a l a ń s k a " w N . Targu, „ S z t u k a Ł o w i c k a " w Łowiczu, „Twórczość L u d o w a " w Frampolu. Inne 1 8 . V I I — przyznano doroczno nagrody Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi. J o d n ą z n a g r ó d o t r z y m a ł a za upowszechnianie twórczości ludo­ wej r z e ź b i a r k a Filomena Robakowska z W i t o n i , pow. Łęczyca. V I I I — dr Kazimierz Pietkiewicz został mianowany P e ł n o m o c n i k i e m Ministra do spraw realizacji programu „ K u l t u r a ludowa — dobrem narodu". Dyrektorem P a ń s t w o w e g o Muzeum Etnograficznego w Warszawie został dr Jan Krzysztof Makulski. I X — w Pszczynie o d b y ł y się zorganizowane przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Pszczyńskiej — I I Spotkania F o l k l o r y s t ó w . Referaty wygłosili: rod. Stanisław Jarecki z Pol­ skiego Radia (Kolędy i p a s t o r a ł k i Zielonego Śląska), mgr Marian Cieśla (Moje metody nagrywania pieśni l u ­ dowych) i mgr Aleksander Spyra (Ewolucja, s k ł a d u instrumentalnego kapeli ludowej regionu pszczyńskiego). Z okazji S p o t k a ń czynne b y ł y wy­ stawy: „ S k r z y n i e i szafy malowane regionu p s z c z y ń s k i e g o " oraz „ H a f t y śląskie w stroju kobiecym". 3 0 . I X — w Warszawie odbyło się posiedzenie K o m i s j i K u l t u r y N K ZSL na temat „ A k t u a l n y stan i perspekty­ w y twórczości ludowej". P o d s t a w ą dyskusji był referat dyr. P a ń s t w o w e g o Muzeum Etnograficznego w Warsza­ wie, dr Jana K . Makulskiego. W po­ siedzeniu wzięli udział m . i n . wice­ minister K u l t u r y i Sztuki Józef Fajkowski. Postulowano p o t r z e b ę oceny aktualnej sytuacji w sztuce ludowej przez I n s t y t u t Sztuki P A N i opraco­ wanie na tej podstawie programu działania instytucji zajmujących się opieką nad s z t u k ą l u d o w ą . 11, 12.X — w Poznaniu odbył się m i ę d z y n a r o d o w y zjazd etnografów i folklorystów poświęcony kulturze ludowej i kulturze narodowej. 16.X — odbyła się uroczystość 25-lecia działalności „Cepelii", połą­ czona z oddaniem do u ż y t k u pawi­ lonu handlowo-wystawienniczego w Częstochowie. W uroczystości udział wzięli m . i n . wiceminister K u l t u r y �i Sztuki Tadeusz Kaczmarek, przed­ stawiciel К С P Z P R T . Kielan, przed­ stawiciel NRS St. Szwalbe, przewod­ niczący ZG ZZPST T . Fabian, dyrek­ tor Coopeximu-Cepelii J . Kościński. Zasłużeni działacze i pracownicy „Cepelii" otrzymali odznaczenia p a ń ­ stwowe. 24, 25.X — w Warszawie odbyło się w lokalu P a ń s t w o w e g o Muzeum Etnograficznego sympozjum poświę­ cone problemom plastyki nieprofesjo­ nalnej, zorganizowane przez I n s t y t u t Sztuki P A N i Centralny Ośrodek Metodyki Upowszechniania K u l t u r y . Sympozjum t o w a r z y s z y ł a specjalnie zorganizowana wystawa problemowa. Referaty wygłosili: prof, dr Ksawery Piwocki, doc. dr Marian Czerwiński, mgr Aleksander Jackowski, doc. dr Włodzimierz Hodys, mgr K r y s t y n a Gerliczowa, dr Halina P i ą t k o w s k a wraz z dr J o l a n t ą W a l i c k ą , mgr Zofia Bisiak. 9, 1 0 . X I — w Krakowie o d b y ł o się Ogólnopolskie Seminarium poświę­ cone zagadnieniu stroju ludowego, zorganizowane przez Polskie Towa­ rzystwo Ludoznawcze, Oddział w K r a ­ kowie i Muzeum Etnograficzne w K r a ­ kowie. Wygłoszono 15 referatów. 1 . X I — w Warszawie z o s t a ł y przyznane medale X X X - l e c i a zasłu­ ż o n y m t w ó r c o m ludowym. Medale otrzymali: Bronisław Cukier (kowal­ stwo) z Zakopanego, E d w a r d B y chawski (kowalstwo) z Borowa, w o j . lubelskie, Jan Głuszek (ceramika) ze wsi Chałupki, w o j . kieleckie, Olimpia Jaroszewicz (tkactwo) z Ja­ nowa, w o j . białostockie, Ignacy K a ­ miński (zmarły niedawno rzeźbiarz) z Oraczewa, w o j . łódzkie, W ł a d y s ł a w a Prucnal (ceramika) z Medyni Głogow­ skiej, w o j . rzeszowskie, Franciszka Rybko (tkactwo) z Lipska n / B i e b r z ą , woj. białostockie, Stefania Samsel (wycinanka) z Myszyńca, w o j . war­ szawskie, Jerzy W i t e k (ceramika) z Bęczyna, w o j . lubelskie, Maria Szewczyk (haft) ze Smiłowic, w o j . bydgoskie, W ł a d y s ł a w K u c h t a (sny­ cerka) z Nowego Targu, w o j . kra­ kowskie. 1 4 . X I — minister K u l t u r y i Sztu­ k i Tadeusz Kaczmarek wręczył od­ znaczenia z a s ł u ż o n y m t w ó r c o m ludo­ w y m . Z ł o t y K r z y ż Zasługi o t r z y m a ł Eugeniusz Piotrowski, garncarz z P u ł ­ tuska, Srebrne K r z y ż e Zasługi otrzy­ m a l i : Stanisław K o r p a z R u d y , Zofia Wiechno z Wierznowic i Maria W o j t y t o z Zalipia. 16, 1 7 X 1 — w Rzeszowie od­ b y ł a się konferencja folklorystyczna na temat roli pracy w k s z t a ł t o w a n i u tradycyjnej i współczesnej k u l t u r y . Referaty wygłosili: prof. J ó z e f Bursz­ t a — „ R o l a folkloru w kulturze współczesnej", prof. R o m a n Reinfuss — „ P r o b l e m y współczesnej sztuki ludowej", mgr Aurelia Mioduchowska — „Współdziałanie gospodarcze w tradycyjnej kulturze w s i " , G r a ż y n a 126 D ą b r o w s k a — „ O b r z ę d y i zwyczaje w tradycyjnej kulturze wsi oraz ich adaptacja do potrzeb scenicz­ nych". Z okazji konferencji o d b y ł się c y k l k o n c e r t ó w folklorystycznych p n . A t a chata r o z ś p i e w a n a " , w k t ó ­ r y c h w y s t ą p i ł y zespoły regionalne z całej Polski. Imprezie p a t r o n o w a ł y instancje rzeszowskie: W y d z i a ł K u l t u r y i Sztuki Urz. W o j . , W D K , W R Z Z , T K K S , ZSMW. 1 5 . X I I — w Starogardzie G d a ń ­ skim o d b y ł się zjazd t w ó r c ó w ludo­ wych Ziemi G d a ń s k i e j . Z okazji zjazdu otwarta została wystawa sztuki ludowej Ziemi Gdańskiej oraz przy­ znano nagrody z a s ł u ż o n y m artystom ludowym. Nagrody M i n . K . i S. otrzy­ m a l i : Apolinary Pastwa z Wąglikowic, pow. Kościerzyna, Izajasz Rzepa z Rody, pow. Wejherowo, S t a n i s ł a w Rekowski ze wsi W i ę c k o w y , pow. K o ś c i e r z y n a , W i l h e l m Kujawski z Ja­ snej, pow. Sztum, Augustyn Mielewczyk z K a r t u z . O d b y ł o się t a k ż e sympozjum, na k t ó r y m referaty wy­ głosili: mgr S. Liszkowska — o do­ robku Kaszub, Kociewia i Powiśla, oraz dr St. Błaszczyk — o współ­ czesnym rozwoju sztuki ludowej Ziemi Gdańskiej. X I I — ustanowiono doroczne nagrody Ludowej Spółdzielni W y d a w ­ niczej za dzieła z w i ą z a n e z życiem wsi i jej przemianami, w t y m za prace d o t y c z ą c e osiągnięć t w ó r c z y c h z dzie­ dziny k u l t u r y ludowej i przyswajania jej drogocennych w a r t o ś c i kulturze narodowej. Jedna z czterech r ó w n o ­ r z ę d n y c h n a g r ó d przyznana zostanie w dziale twórczości ludowej oraz prac poświęconych tej twórczości. Po raz pierwszy nagroda zostanie przyznana w t r z y d z i e s t ą rocznicę zwycięstwa — 9 maja 1975 r. 23.XII — minister Kultury i Sztuki p r z y z n a ł nagrody jubileuszo­ we oraz za c a ł o k s z t a ł t twórczości a r t y s t o m l u d o w y m : Wincentemu K i towskiemu (garncarstwo) z I ł ż y , Je­ rzemu W i t k o w i (ceramika) z U r z ę d o w a , Stanisławowi S k ł a d a n o w s k i e m u (tkac­ two) z Wyszkowa. X I I — przyznano doroczne na­ grody artystyczne i m . Jana Pocka ufundowane przez „ C h ł o p s k ą D r o g ę " . Otrzymali je za 1974 r.: S t a n i s ł a w B u c z y ń s k i , poeta z Kotorowa, pow. H r u b i e s z ó w ; E d w a r d Bychawski, ko­ w a l z Borowa, pow. Krasnystaw; Władysław Kamiński, rzeźbiarz z Brzezówki, pow. Ropczyce; Jerzy W i t e k , garnearz z U r z ę d o w a , pow. K r a ś n i k ; Wiejski Kabaret „ R z e p " z Kszezonowa, pow. Bychawa. Polska sztuka ludowa za granicą X — w hrabstwie Cleveland (Anglia) o d b y w a ł y się D n i Szczecina, w czasie k t ó r y c h zorganizowano m . i n . w y s t a w ę sztuki ludowej w Middlesborough. X — na wystawie „Poland T o d a y " otwartej w Muzeum Wiedzy i P r z e m y s ł u w Chicago szczególnym powodzeniem cieszyła się polska restauracja regionalna urządzona w stylu starej izby i wozowni góral­ skiej, a w y p o s a ż o n a w drewniane naczynia zdobione również motywami, snycerki p o d h a l a ń s k i e j . 17.X — w Warnie rozpoczęły się D n i G d a ń s k a , w czasie k t ó r y c h zorga­ nizowano m . i n . w y s t a w ę sztuki ludo­ wej (ok. 100 e k s p o n a t ó w ) oraz wy­ s t ę p y Zespołu Pieśni i T a ń c a „Ka­ szuby". X — w Muzeum Kulturhistoriska F ó r e n i n g e n For Sodra Sverige Kultúren w L u n d (Szwecja) czynna była wystawa indywidualna malarstwa Eweliny P ę k s o w e j , na k t ó r e j poka­ zano ok. 70 prac tej artystki, w tym: obrazy na szkle, m a l o w a n ą porcelanę i w i t r a ż e . Wystawa będzie następnie pokazana w innych miastach. W d n i u otwarcia wystawy dr Zo­ fia Reinfuss wygłosiła prelekcję o sztu­ ce ludowej w Polsce. X I — w pawilonie „Cepelii' w P a r y ż u o d b y ł a się wystawa prac S t a n i s ł a w a Zagajewskiego z Włoc­ ł a w k a , zorganizowana przez MKiS, „ C e l e p i ę " i Muzeum Kujawskie we W ł o c ł a w k u . Pokazano 16 rzeźb cera­ micznych tego artysty, pochodzących ze zbiorów Muzeum Kujawskiego. Z okazji wystawy wydano katalog zawierający wstęp Aleksandra Jackowskiego, n o t ę biograficzną oraz ilustracje. X I — w czasie trwających na K u b i e D n i K u l t u r y Polskiej czynna b y ł a m . i n . wystawa współczesnej sztuki ludowej, zorganizowana przez „ C e p e l i ę " na zlecenie M K i S . 1.XI—12.1.75 — w monachijskim Haus der K u n s t otwarto największą i najbardziej reprezentatywną ze wszystkich dotychczasowych wy­ staw sztuki naiwnej. W y s t a w ę pn. „ D i e K u n s t der Naiven. Thomen und Beziehungen" p r z y g o t o w a ł koncopcyjnie Oto Bihalji-Merin. On też opra­ cował obszerny katalog zawierający reprodukcje większości z 491 prezen­ towanych dzieł oraz obszerny wstęp, rozwijający koncepcję wystawy. D z i a ł polski przygotowany w In­ stytucie Sztuki P A N przez Alek­ sandra Jackowskiego reprezentowało 29 akwarel Nikifora (ze zbiorów Muzeum w N o w y m Sączu), 5 obrazów Rybkowskiego i 2 Ociepki (ze zbiorów PMEtn. w Warszawie). Wystawę zwiedziło 120.000 widzów. Sprzedano 29.000 k a t a l o g ó w . X I I — na wystawie sztuki ludo­ wej i rękodzieła artystycznego w La­ t i n o к . R z y m u zaprezentowano ponad 30 lalek krakowskich, nagrodzonych na międzynarodowym konkursie w Krakowie. Po z a k o ń c z e n i u wystawy kolekcja przekazana zostanie do Mu­ zeum w Rzymie. �Działalność zagraniczna muzeów w 1974 r. 1 — w y s t a w ę p n . „ P o l s k a sztuka l u ­ dowa, w z ó r - m o t y w - z n a k " , zor­ g a n i z o w a n ą przez Muz. Etno­ graficzne w Krakowie, ekspono­ w a n ą przez 68 d n i w Lozannie i W i n t e r t h u r (Szwajcaria) obej­ rzało 14.500 osób. W y s t a w ę t ę w T i l b u r g (Holandia) zwie­ dziło w ciągu 71 d n i — 4.250 w i ­ dzów, w Essen w ciągu 41 d n i — 15.000 osób, a w A n t w e r p i i w c i ą g u 21 d n i — 6.239 osób. 2 — w Warnie pokazano w y s t a w ę „ W s p ó ł c z e s n a sztuka ludowa woj. gdańskiego", przygotowaną przez Muz. Narodowe w G d a ń ­ sku. W ciągu 7 d n i zwiedziło j ą 15.500 osób. 3 — w Glasgow podczas d n i k u l t u r y polskiej pokazano polskie stroje ludowe ze zbiorów PMEtnograficznego w Warszawie. Obejrzało j ą 250 osób w ciągu 13 d n i . 4 — w Opawie (CSRS) w y s t a w ę „ T r a ­ dycje k u l t u r y ludowej w Polsce" z o r g a n i z o w a n ą przez Muz. Gór­ nośląskie w B y t o m i u zwiedziło w ciągu 46 d n i — 4.500 osób. 5 — w N R D pokazano w y s t a w ę „ O p o l s k a sztuka l u d o w a " przy­ g o t o w a n ą przez Muzeum Śląska Opolskiego (14 d n i — 4.000 osób) oraz „ S z t u k a ludowa Mazowsza" p r z y g o t o w a n ą przez Muzeum w P ł o c k u (32 d n i — 4.000 osób). (dane z B i u l e t y n u CZM) Wystawy i pokazy zagraniczne Cepelii w 1974 r. 1 •— U d z i a ł w wystawie gospodarczej w Moskwie (zestaw t k a n i n , cera­ m i k i ) z okazji 30-lecia P R L . S U M M A 2 —• W y s ł a n i e e k s p o n a t ó w „Opoczn i a n k i " i Sp. Rękodzieła A r t y ­ stycznego z Tomaszowa Maz. do Nowosybirska na w y s t a w ę . 3 — Zorganizowanie z e s t a w ó w dla wystaw objazdowych w B r a z y l i i (ok. 600 e k s p o n a t ó w ) , Francji, A n g l i i , Szwecji, R F N , Stanach Zjednoczonych, Meksyku. W y ­ stawami d y s p o n u j ą polskie kon­ sulaty w wymienionych krajach. 4 — Wystawa rzeźb St. Zagajew­ skiego w P a r y ż u . 5 — Zorganizowanie w Brukseli „Ce­ peliady", na k t ó r ą m . i n . w y ­ słano t w ó r c ó w ludowych — d e m o n s t r u j ą c y c h różne techniki i zespoły folklorystyczne. 6 — Wysłanie twórców-demonstra­ t o r ó w r ó ż n y c h technik i zespołów folklorystycznych na Święto P i ­ wa w Viese (Holandia). 7 — W y s ł a n i e do K o l d i n g (Dania) wystawy sztuki ludowej i ręko­ dzieła artystycznego z okazji „ D n i polskich". Norwegia Oslo, udział w wystawio P I H Z „ M a d e i n Poland". I V — V — obrazy 13 a u t o r ó w i rzeźby 8 autorów. RFN. Bonn, Gal. Bleidorn. W okresie od I — I X — trzytygodniowe indyw. wystawy Mickiewicz, Walickiej, Lesińskiego, Korsak, Warczygłowy, Ignarskiej. Regensburg. K u l t u r a m t . I V — obrazy i rzeźby. Krefeld. Gal. Króli. i rzeźby. I — obrazy Szwajcaria Morges. Gal. Pro A r t e Kaspar. I I — I V — wystawa indywidualna Płaskoemskiego. V — wystawa indywidualna Ociepki. Zurich. Gal. Strassberg — s t a ł a ekspo­ zycja i sprzedaż obrazów i rzeźb. Włochy Wystawy zagraniczne B H Z „ D E S A " w 1974 r. Australia Perth. U n i v . of Western. I — r z e ź b y . Glen Waverley. Jacaranda A r t Centre. X I I — obrazy, r z e ź b y . Austria W i e d e ń . Gal. Chr. Brandtstatter, I V — V — obrazy „ n a i w n e " 17 auto­ rów. Berlin Zachodni Ladengalerie. V I — V I I — wystawa indywidualna D ą b r o w s k i e j . V I I I — I X — wystawa indywidualna Denkiewicza. Weinachtsmarkt a m F u n k t u r m . X I I — r z e ź b y 35 t w ó r c ó w ludowych i naiwnych. R I E S « P W s p ó ł p r a c u j ą c a z B H Z „ D e s ą " Gal. L a Feluca w Rzymie zorganizowała wystawy w wielu galeriach włoskich p o k a z u j ą c m . i n . obrazy i rzeźby t w ó r c ó w ludowych i naiwnych z Pol­ ski. W y s t a w y o d b y ł y się: w Mediola­ nie, Pordenone, San Felice, Reggio Emilia, Erba, Padwa, Riccione. W Rzymie L a Feluca p o k a z a ł a indy­ w i d u a l n ą w y s t a w ę obrazów Adamca. * Ponadto dostarczono eksponaty do sklepów „Cepelii" w N o w y m J o r k u , Brukseli, na zlecenie „Cepelii" do Driebergen (Holandia), do galerii Elke Zimmer w Dusseldorfie, do gal. R u n h o f w K o l o n i i oraz dla kolekcjo­ nera Hansa Joachima Ortha z Dussel­ dorfu, k t ó r y w 1974 r. urządził w róż­ nych miastach R i ^ N — 29 wystaw polskiej sztuki ludowej i naiwnej. E 3 ł O M E SUMMARY OF ARTICLES This double issue of our periodical is devoted to collec­ tions and collectors of folk art i n Poland. The issue discusses the most important or particularly interesting private collections i n this country and brings an introductory article b y A . Jackowski " I n Praise of Collecting" (Po­ chwała zbieractwa). I t analyses the reasons w h y people make collections and the place of this phenomenon i n contemporary culture. The author regards private collec­ ting, among others, as a w a y o f enriching the collections made b y museums, because private collectors concentrate — often w i t h expert knowledge and great enthusiasm — on certain fields or subjects o f folk art, creating collections that are often of great value and anticipate, as i t were, the programme of subjects of interest t o museums. The private collector is not obliged to submit t o the opinions of commissions w h i c h as a rule evaluate works of art accord­ ing t o established values. Thus he sometimes includes in his collection new subjects and new phenomena that cannot be evaluated b y the criteria applied so far. The private collector is not afraid of taking risks or of subjective interests. I t often happens t h a t a private collection becomes the nucleus or an addition enriching museum collections. N . L i p p ó c z y , a Hungarian who settled i n Poland, presented his very large collection of paintings o f glase i n deposit to the Diocesan Museum i n T a r n ó w . Also, the collections M i c h a l s k i and the S z y m a ń s k i family, which are discussed i n this issue, have enriched museum collections. Others too, intend to hand over their collections t o the public i n the future, realising their value for the culture of our country and the fact t h a t they are i n many cases the only trace of the old culture of a given region. I n Poland, collection of objects of folk art is mainly due to fascination w i t h folk culture and desire to preserve examples of this art, b o t h old and contemporary. I n the latter case the interest of the collector often extends to 127 �