https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/7722334f5599fd1380a2524423104602.pdf 33433d45d31e1b878f8320367b8519ff Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4198 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1959 Subject The topic of the resource Golis, Jan - rzeźbiarz ludowy Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3915 Title A name given to the resource Jan Golis, łowicki stolarz i rzeźbiarz/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1959 t.13 z.3 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1959 t.13 z.3 ;s.161-166 Creator An entity primarily responsible for making the resource Fryś, Ewa Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Ewa Fryś JAN GOLIS, Ł O W I C K I STOLARZ I R Z E Ź B I A R Z Ryc. 1. Jan Golis lińska. „Księżar.y Charakterystyczne do zdobnictwa tkaninie cyfiką i dla wycinance, wyróżniają kim domenę sce sztuki obróbką kobiet. Wśród do mężczyzn prawie czasem nawet Wyjątkowo Łaźniki rzezali dużo (powiat takich szewski, krzyże nie który i zmarł kapliczki. znaleziono. dobrych larką, w do okiennice, żyło we wsi o którym p a ­ cieśli 1949 r . mając żadnych również zajmujących znanych na Konstanty R a ­ całą w się 75 l a t , robił i c h wyrobów Łaźnikaeh okolicę, — Władysław dzisiaj Wojciech scowej architektury j a k bogate lowanie Gajek; elementów i czasach żyjący do o n i do m i e j ­ zdobionych, ganki, wiatrownice, czy dekoracyjne sza­ węgłów. Najsłynniejszym •/. m i e j s c o w y c h dzony Wojtysiak wprowadzili sporo sto­ j a k „Samowiak", działający jeszcze p r z e d I w o j n ą ś w i a t o w ą , w późniejszych w 1873 r o k u , rzeźbił i niewiele. Według słów Na zaczął większą skalę te zdo­ wtedy jego syna maglownioa — t o i czasu tworzyć dopiero przeznaczona „inte­ n i e miał''. po oże­ jego. dziełem n a podarunek d l a żony. N a s t ę p n i e w z i ą ł się d o upiększania miesz­ kania, drzwi, wykonując oraz księżackie" zdobione serie płaskorzeźbą kredensów, l u b „szafy nazywanych „półki z k o n e w n i k i e m " . W t y m cza­ sie p r a c o w a ł t y l k o d l a r o d z i n y i najbliższych mych. Nigdy nieważ, j a k twierdzi należycie pracę, n i e traktował roku niczego syn, nikt za w ł o ż o n ą gospodarz, W n i e sprzedawał 1923, k i e d y mianowicie: densów „całymi w mi nocami drzewie, pędzić, kilkoro i inne meble. tyle nijak której „odkryła" drzwi Mówił gotów mnie miałem w zresztą, jako Golisa rzeźbionych, j e j rzeźbiarz byłem ojciec głowie wycinać Aniela dorobek, G kre­ o upamiętnił"Zachwycona interesującym lentem ( r y c . 1), u r o ­ wystawie regionalnej pokazała 1943 r . B y ł s y n e m rzystując j e w urządzeniu d o s n u n i e mógł z a ­ pomysłów, że zasnąć abyś jego s a m o r o d n y m t a ­ wyroby w Łowiczu izby sobie: kozikiem n i e dawały, j a k b y wołały do m n i e : chcemy, Chmielińska po­ n i e zapłaciłby m u Chmielińska, m i a ł o n j u ż z a sobą p o w a ż n y a znajo­ na wsi, zarobkowo. najbardziej w małe ramiona Pasyjki 1900. P i e r w s z y m był J a nGolis zmarły pracy na zdobiąc snycerską. młodością, nas twórców dekoracją r e s o w a ł się w i ę c e j kilku równocześnie się z Chmie­ b y ł y s o b i e duże u z n a n i e w e w s i , a l e w ó w c z a s jeszcze okiennice osóbki". podobnie Jednak Było bogatą z: A. Chłopak rzeźbił Chrystusa, była Najstarszy, „różne osoby"; postacią na roli drzwi mięć t r w a , n a z w i s k i e m P i e t r z a k , p r z e d o k o ł o 60 l a t y wykonywał krzyża z od pracy „syncerów" Łowicz). krzyżyki utrzymywał Już j a k o m ł o d y n i e n i u się, o k o ł o r o k u ozdabiali „święte wio­ s a m również samou­ — m i e s z k a n i a , r o b i l i m e b l e , c z y też m a l o w a l i a całej wszyst­ rolnika, gospodarstwie. o stolarze obrazów, spe­ zainteresowanie d r e w n a . W każdej chwilach wolnych ramy stroju, ludowej przede duże i w regionalną stanowią rzeźbiarze którzy w wycinali swoją natomiast opowiadają kach, które twórczości można dekoracyjną zamiłowanie się n a j s i l n i e j się n a t l e s z t u k i Polski. T e dziedziny zauważyć Księżaków przejawia w 1928 r. (repr. i ich strój). w Golisa na 1929 r . , w y k o ­ łowickiej. Były t a m 161 ��kołyska i szafa na szła n a własność pozostawała kupywała wiczu, tanta w stałym szereg uznając postacią. w na terenie w jubileuszowych, miasta Łowicza, plom za uznania działalność m. i n . muzea wicach. Otrzymywał prywatnych, (ryc. innych to artystyczną. W wyroby i ze nie o d osób żeber, natomiast skrzynię rzeźbioną. Około roku 1937 na analizować serię dzie­ W ujęciu postacie Matki przedstawiających Boskiej i między innymi Bezpośrednio p r z e d w y b u c h e m wojny wyrabiał Golis już t y l k o o z d o b n e „ ś c i a n k i d o k a l e n d a r z y " (ryc, 2), w p o s t a c i a ż u r o w y c h p r o s t o k ą t n y c h p l a k i e ­ tek o zaokrąglonych brzegach, b a r w n i e m a l o w a n y c h . Głównym a k c e n t e m w p l a k i e t k a c h jest orzeł h e r b o ­ w y , całą p o w i e r z c h n i ę zaś z a m y k a w i j ą c a się m i ę k ­ k o gałązka l a u r o w a . Z p o w o d u p o d e s z ł e g o w i e k u brakowało s n y c e r z o w i sił d o w y k o n y w a n i a więk­ szych p r a c , n i e w y k o ń c z y ł n a w e t s k r z y n i , z a m ó w i o ­ nej k i l k a l a t w c z e ś n i e j . Technika Rzeźbił w pracy wykonanego kosy. na którą liniował wał przeznaczonej do dokładnie powierzchnię farbami sosnowego których pracę olejnymi. i oklejał umieszczał się stwierdzić, czy w t y m celu tyl­ z zła­ ostrza od narysowania zdobienia i symetrii. Po płaszczyźnie, poziomo, wyrabiał lipowymi dekorację korzystał i z malo­ drewna okładzinami, snycerską. z co wyrzeźbieniu szklistym papierem Meble je skomplikowana. pionowo m u zachowanie wygładzał była własnoręcznie Rozpoczynał wzoru ułatwiało nie desce l i p o w e j , u ż y w a j ą c ko nożyka manej Golisa na Nie udało jakichkolwiek wzor­ ników. Pasyjki stwo. Można koracyjną, Przejawia ża. zasadniczo w która się z zauważyć widoczna jest to zwłaszcza Pierwszy podstawie nich wykazują krzyżyk, w pewne podobnie fałdami Różnice, zwalają s p o s o b i e ujęcia osadzony płaskorzeźbioną w postacią krzy­ z jakie zupełnie kształcił fazę ostatnią głowa rzeźbił w Druga podobnie bezpośrednio kiedy pełnej wzorowana na na po­ reprezentuje nie swojego stylu, okresie pasyjka pomocą węzłem pasyjkami, Golisa, pe- płytki za pierwsza pełni oraz płaskiej między bez wypadkach schematycznie twórczości mo­ pier­ schematycznie, charakterystycznym twórczej. ilustracji. staranniej gdy klatka została że został rzeźby n i e moż­ niewielkiej, o n jeszcze w granicę nie niewyraźnej bardziej zachodzą sztywne, i obu omawianych przypuszczać, wcześniejszą wy­ podczas dojrzałości była prawdo­ dewocjonaliach produkcji fabrycznej. Z d w ó c h f i g u r C h r y s t u s a stojącego — odkryta pewny, w Łaźnikach, Muzeum nie w Łowiczu, że przypisać twierdzać dzących figur jest t y l k o jedna, autoryzowana natomiast druga, przechowywana strzegającą, posiada autorstwo Golisowi. rrrimo między jest fałdów, tymi w wszystkim rzeźbom w y r a z sukni, wzdłuż które obu wydłużenie pionowym zaznaczonych hieratycznej zacho­ wspólną wybitne jeszcze się po*- różnic, Cechą za­ hipotetycz­ t a zdaje istotnych sposób zbiorach uwagę tylko Hipoteza pasie w w metryce rzeźbami. spotęgowane rytmicznie w można pewnych przede przewiązanej układem całej, nadaje nie obu p o w a g i . Fałdy t e j e d n a k r z e ź b i e z m u z e u m ł o w i c k i e g o ( r y c . 3) p o t r a k t o w a ­ zastały (ryc. 5) bardziej — dekoracyjny. dizwonowatej w Matki szaty Bo­ jest bo­ Postać identycznie. mostek podczas zaznaczonymi biodrze. ne de­ Golisa. nogi, W 4). dość ( r y c . 4) wykonana prawym gdy i formie rowków, pasję samą meblach w płytkich w tę jest zaznaczony postaci żeber. rizonium podobień­ w ciało podstawie kształtowana bardzo z na są r ę c e zaznaczenia postaci, Rzeźb w y k o n a n y c h przez J a n a Golisa z n a m y b a r ­ dzo n i e w i e l e . Z a c h o w a ł y się z a l e d w i e t r z y p a s y j k i i d w i e f i g u r k i C h r y s t u s a stojącego. (ryc. się krzyża, p o k r y t e są p o n a d t o kończynach ostatniej delowane siowa Chrystusa. w łączy Ramiona u w y d a t n i o n y u k ł a d mięśni. D r u g i e j powrócił d o r z e ź b y f i g u r a l n e j , , w y k o n u j ą c figurek, ma boga­ Natomiast potraktowana wypadku piersiowa kolekcjonerki więciu została pierwszym publikowanej dekoracji roślinnym od pasyjce, bardzo krzyż. meblową. j a k poprzednio, on drugiej oczy względem ornamentem nieznanej robił pod klatka ze się w prawie snycerką główkami krawędzie odbiega W ilustracji rzuca barokowy Kato­ w o n również zamówienia W za­ ornamentu nieostrej pasyjka Chrystusa drugiej Golisa zdobiony, gatym dy­ z 5 profilowane rocz­ z Golisowi szczegółach i profilowane snycerskich. Golisa. tylko całkowicie sław. N a gwiazdkami bogato Chmielińską , trzecia po­ W prac znanej małymi posiada 6). przez 1935 popularną związanych Warszawie za­ Ło­ reprezen­ drewnie otoczoną aniołków, dla Lwowa np. w w roku bardzo nadano okresu międzywojennego kupywały za i miejscowych nicą założenia połowie sensie t y m czasie w piersia czołowych polityków uroczystościach rzeźbiarzem, r e j o n u . Około powiatu skiej, prze­ Chmielińska do M u z e u m pewnym tego Wykonywał następnie muzeum. kontakcie z sztuki Golis która jego wyrobów go ludowej był już talerze, miejscowego swobodnie, schematycznie Biegną jednakowych układają one drugiej element t u równolegle odstępach, się a w jako a na symetrycznie dclnej na boki. rzeźbie wyłącznie do siebie, krawędzi Również Ryc. 2. „Ścianka" do kalendarza. Wyk J . Golis. Ryc. 3. Chrystus w cierniowej koronie. Wys. > 33 cm. Wyk. prawdopodobnie J . Golis. Ryc. 4. Fragment pasyjki J . Golisa. Wys. Chrystusa 16 cm. Muz. w Łowiczu. Ryc. 5. Chrystus. Wys. 45 cm Wyk. J . Golis ok. 1934 r. Ryc. 6. Pasyjka. Wyk. J . Golis. Wys. 62 cm. Muz. w Łowiczu. 163 �Ryc. 7. Kredens rzeźbiony i malowany. Wyk. J . Golis w 1928 r. Muz. w Łouiiczu. Ryc. 8. Skrzynia rzeź­ biona. Wyk. J . Golis w 1934 r. Ryc. 9. Fragment lawy zdobionej. Wyk. Franciszek Szymczak z Bąkowa ok. 1925 r. �Ryc. 10. Bok skrzyni (patrz ryc. 8). Wyk. w 1934 r. elementem jący z ornamentalnym szyi przechodzi równie Chrystusa, się uważany sukni. Pewne żyć w s p o s o b i e ujęcia Pomimo za podobieństwo sobą bem m o d e l o w a n i a . chuje z n a c z n a nie wykończenie i surowość jest rzeźby Różnica w pochodzą przypuszczenie, nym rzeźby opracowaniu sposób bardzo< wcześniejsza niu rodziny stały z że bardziej p r y m i t y w n a rzeźba od więcej w precyzyjny oby­ twórczości. wysunąć pod względem technicz­ w znajduje Łowiczu się traktować w czasie, jako jest zo­ rzeźbę niewykoń­ czoną. mebli kredensy, Golisa na które pierwszy zwracają plan uwagę wysuwają swoją nie­ rozetek, grzebieniu, którego> motywem ornamentem dobnie zakomponowanym. układa się o n w polach, zamkniętych mymi densie z wędzie nastawy bardzo Poza Łowicza kwiatową. od i 7) również motyw tylko metryczna tów dwuosiowa roślinnych. mimo-, iż wyrastają ' z splecionych czek w ósemkę natomiast girland. ozdobione nieregularnym motywem niką Dekoracja niejsza trzeciego i nieco kredensu bardziej podstawy drzwi­ snycerką — tech­ jest znacznie skrom­ Forma kwiato­ jest lek­ podobnych j a k poprzednio wygiętych chlarzy wrzecionowatych, listków, ułożonych w pąki. Również na podobne grzebieniu do wa­ wieńczącym nastawę k r e d e n s u w i ć roślinną zastępuje słabo woluta. Kredens Pracę nad ten, w y k o n a n y w ulist- 1910 r o k u , wielobarwnie. skrzynią rozpoczął Golis w 1934 r . ( r y c . 8). W d e k o r a c j i j e j podział n a p o l a n i e j e s t w y ­ gałązek; kwiatony środek pola stron szlakiem, złożonym kra­ z trójkątnych giem metrii ząbków tulipana, połówek przebiega w rozet. została i dolnej w rozmiesz­ układzie mniejsze otoczona partiach kompo­ z zaś w przez z pośrodku biegnących kompozycji środek trzech pionowych umieszczonego' Jedyna pionowo licowej swobodnym wypełniają kre­ kwiatu ścianie dość Całość s y m e t r y c z n y k w i a t o ń o l a n c e t o w a t y c h liściach i k w i a ­ Obramowania z kwiatowe. stanowi kształt n u z a n i k a zupełnie, p o m i m o że o r n a m e n t złożony zycje są po­ przybierają stylizowana. Na pokryte za­ sy­ elemen­ bocznych, łańcuszka w y k o n a n e g o o wszystkie kom­ mazerowania. zaakcentowany. szybek 1928. Muzeum podstawy; są — z a m i a s t dwa zwień­ roku z złożona z wazonów, czono ażurowe ten, sposobach ma p o l a c h raźnie zdobionej w kompozycja, Kwiatony prostokątnych pozio­ w kredens drzwiczkach polami polichromowanym obramowania Główny kredensu PrzecWwagę rozwinięte tym w (ryc. podstawie dwoma Po­ się na cen­ Kredens został jest układa m i a s t wyraźnego k w i a t o n u występuje t u b o w i e m roślinnym, p o ­ pionowych, góry kredensu). stanowi czenie n a s t a w y . wicią czterech (szuflady podstawy Na Łodzi. niego różni nie jest m a l o w a n y Łowiczu, trzeci w herbowy. wykonany ornamentu dują się w Muzeum w orzeł do niona są o n e w y p u k ł y m doniczki. gałązka z w y k l e bogatą dekoracją. Z e z n a n y c h n a m d w a z n a j ­ kryte z złożona malowany, który wyrastający elementów polski podobny Łodzi, ko Wśród się w na jest pozycji posiada­ wykonane t y m samym wypadałoby ce­ pozwala rzeźbiarza. Jeżeli zaś o b i e mniej muzeum róż­ sposo­ powierzchni, okresu z Muzeum t e j , która faliście barwnie głównie w jednego się Bardzo wyraźnie; wykonania kształcie samych zauwa­ jeszcze w z sposobie w tych tralnym i s t a r a n n i e w y g ł a d z o n a . T r u d n o - j e s t ustalić, c z y dwie być tach Z brzegów Podczas g d y pierwszą figurkę druga m o d e l o w a n a że stóp. podobieństw, o b i e dość zwisa­ fakt, dłoni, m ó g ł b y można dłoni wskazanych między łańcuch gdyby po w i e r z c h u złożonych dobrze nią się stal który, rzeźbionej J. Golis szere­ oś sy­ płaszczyzny 265 �zdobniczej. (ryc. Ornament 10), złożony na węższym z podobnych tów, j e s t b a r d z i e j s z t y w n y zuje t u do glownicy, dekoracji która boku skrzyni nych jak na licu elemen­ również i statyczny. Golis wspomnianej była jednym nawią­ poprzednio z jego ma- pierwszych Wykonując łóżko d l a córki ozdobił ' G o l i s płasko­ boków, j a k o najbar­ rzeźbą t y l k o j e d e n z dłuższych dziej widoczny. podobnie Wzór, zakomponowany j a k n a grzebieniach tu kredensów, bardzo przypomi­ n a też n i e c o ozdobę o k i e n k a n a d d r z w i a m i wymi do domu snycerza. Od akcentu wejścio­ centralnego, k t ó r y s t a n o w i u l u b i o n y p r z e z , n i e g o m o t y w orła, r o z ­ chodzą się s y m e t r y c z n i e przypominający Podobny wykonanej w na boki u l i s t n i o n e gałązki. wy. nieco zwieszony ornament przez dwie Występuje w na bo­ motyw, dół pąk kwiato­ znajdujemy Golisa esowate, t u nowy już na Wystawę kołysce Regionalną 3 najmniej udanych wyrobów zdobionych Jana G o l i s a należą d r z w i . J e d n e z n i c h , z n a n e t a k ż e z ł o ­ wickiej wystawy , ozdobione i zostały przez nałoże­ n i e t o c z o n y c h półkolurnienek, płaskich k r ą ż k ó w i m o ­ tywów w kształcie rzeźbiarz gicznego padku, soczewki; zakończył odstępnym orłem. typową wszystkie d l a niego założenia kompozycyjnego. na drzwiach zachowanych przez m e n t złożony ze elementy W d o dziś postaci bardzo w domu rodzinę Golisa, s p o t y k a m y o r n a ­ roślinnych, wydłużonego, s y m e t r y c z n e g o składającego nych szczegółów. dekoracji wy­ się z m a ł o wyrobów czytelnej stolarskich kwia­ masy drob­ wykonanych p r z e z G o l i s a w y r ó ż n i ć można s z e r e g c e c h , które skła­ się n a p e w i e n twórcy. Motywem specyficzny najbardziej styl dla właściwy Golisa temu charakte­ r y s t y c z n y m j e s t w i ć złożona z gęsto- o s a d z o n y c h siebie wrzecionowatych listków, z bardzo znaczoną l u b w o g ó l e n i e w i d o c z n ą łodygą. Występuje on w k i l k u postaciach: j a k o t y p o w y , osadzony z o n i k u kwiatoń, j a k o esowata ściankach sające do kalendarzy) pnącze o bardzo w gałązka l a u r u l u b też wa­ (np. n a jako- luźno drobnych listkach. rzeźbione p r z e z G o l i s a są z a z w y c z a j zwi­ Kwiaty promieniste, wie- lopłatkowe, r a z t y l k o występuje k i e l i c h t u l i p a n u . bionym motywem chętnie umieszczał (np. do na kredensach, kalendarzy) swoisty. tywów Pod Golisa tym nie orzeł polski, centralny drzwiach, interpretując Poza i łóżku, go w stosował Ulu­ który kompozycji na ściankach sposób bardzo żadnych względem od formy mebli meble rozpowszechnionych Księstwa Łowickiego, snycerką i malaturami. sach — poza dekoracją dodał tylko do n i e różnią zostały Na one t y l k o przykład rzeźbioną ogólnie na na sposobie densu oraz ment jest formy dziej w y d a t n e zwieńczenie szczytu. K o m p o z y c j a przez w spotęgowałaby tu wejściowych Andrzeja Golisa, znamy drewnianą pewne Golisa tylko kapliczkę. podobieństwo zdobienia, m . in. ornamentu n a podstawie jednak znacznie wprowadza poza motywy nowością tym zwierzęce, jest laskowa- umieszczone przypominające ozdoby n a t e r e n i e Łaanik ganków p r z y d r z w i a c h Gajek, syn agronomię chłopiec cieśli Wojciecha pracuje obecnie bardzo Gajka, poza Łażni- się snycer­ interesował ką. N a u c z y ł s i ę rzeźbić o d o j c a , a l e p o d o b n o też chowane wa jedna ustalonych kompozycja W całości, upierzenia ptaka wykazują Rzeźbione jedynymi na w tej pracy oraz d w i e p l a k i e t k i , z któ­ orła polskiego, wzorów, druga ostatniej zwraca bardzo wykonanego — dekoracyjne i ciekawe ujęcie biegłość techniczną wykonane pelikana uwagę dużą sprzęty obser­ J a n a G o l i s a . Za­ t o m i s t e r n i e w y c i n a n a , ażuro­ przedstawia gnieździe. te technikę jego w y r o b y według w chętnie r a m k a n a fotografie rych piskląt. przez ładna rozwiązanie Wyroby autora. Golisa n i e są t e g o r o d z a j u m e b l a m i , j a k i e spotkać izbach Księżaków ma rozpo­ d o domów. Jako wował kre­ S a m orna­ prostszy, nowe pseudogotyckim, szyby, jego Golisa 62 l a t a , widać Jana w Andrzeja p o t r a k t o w a n i u grzebienia. wszechnionych kami. podkreślone snycerzy wyrobów ozdobną rozłożenia obramowaniu łowickich. m e b l i , które Pośród w moż­ używanych większości są przez pochodze­ n i a j a r m a r c z n e g o , zdarzają się dość często- p r z e d m i o t y ozdobione przez j a k i e g o ś s a m o u k a snycerką czy m a ­ l o w a n i e m . P r z y k ł a d o w o w y m i e n i ć t u m o ż n a łóżko ze Strugienic, zdobione przez miejscowego- majsterka Białasa, c z y ł a w k ę w y k o n a n ą p r z e z F r a n c i s z k a Szym­ czaka z Bąkowa Górnego. Łóżko ze Strugienic ma n a dłuższym b o k u t a k s a m o j a k łóżko Golisa r a c j ę rzeźbioną listej wgłębnie, symetryczną, w gałązki, j e d n a k środkowa, znacznie skromniejszą podokiennej wyższa część z Bąkowa oparcia, rowaniem motyw nikłym bar­ kopytnika. niż pła­ (ryc. i płaską, kwiatonem Większość polichromowaną snycerski stanowi tych i malowanych tylko na j e s t ażu­ rzeźbą. t u doniczka dużymi 9) przypadająca przestrzeń ściany m i ę d z y o k n a m i , o z d o b i o n a ny deko­ f o r m i e fa­ Golisa. ławie lico­ orna­ i charakterze się kreden­ ścianach przyjętej o skorzeźby wzbogacone w Z j a k n p . sylwetkę psa. Drugą nie po­ twórczości J a n a Go­ mianowicie kredensu Golis mo­ terenie licowej innych 1945 r . mając kredens dekoracji W Golisa w do stosowanego w a Gajka. zmarł rzeźbiony W dwóch wiosce, Franciszka który zoo- i a n t r o p o m o r f i c z n y c h . zasadniczo wych był jako punkt za­ ściany między bukiet kwia­ Możliwe, że p o l i c h r o m i a n a działalność rodzinnej obok słabo bogaty Należy wspomnieć o w p ł y w i e lisa Franciszek drugim dodatkowy, boczne -na u b r a n i e , pośrodku, t o podobieństwo. skończywszy znanych już elementów tami, dają jeszcze gdzie zębatą linią. S k r z y n i a G o l i s a n i e została nie­ z się tów, a krawędzie są w y r a ź n ą jakiegoś l o ­ wicią B r a k u j e t u wyraźnie zamieszkałym W znajduje Andrzej Łowiczu . Do w lami, skrzyniach malowanych dwupolowych, wykończona. dzieł. gato łowickich Głów­ z bardzo nerkowatymi liśćmi i mebli rzeźbionych m e n t u n a s k r z y n i n a s u w a p e w n e , dość o d l e g ł e zresz­ ł o w i c k i c h powstała p r z e d I w o j n ą ś w i a t o w ą i w okre­ tą, p o r ó w n a n i e sie 166 z kompozycją malatur na tradycyj­ międzywojennym. Były to czasy największego, �wręcz żywiołowego rozkwitu w i c k i e j p o w i n n y iść r ó w n i e e f e k t o w n e ją wypełniają. dukujące metale lowanymi kajały Tymczasem bardziej konawstwem ośrodki d l a użytku skrzyniami, w niejszego Podczas sprzęty, które stolarskie pro­ w s i , poza niewielkim wyszukane wnętrza izby ło­ zdobnictwa w Ł o w i c k i e m . W p a r z e z bogatą dekoracją barwnie m a ­ stopniu potrzeby zaspo­ w wpływu Łowickiem sunkowo meble n a obraz gdy masowo określony, dużego cechuje widualnych wypuszczający artystycznej z warsztatu działalności Tego rodzaju sadzie produkcja „krótkich serii", snycerką różnorodność f o r m , t y p o w a d l a indy­ poczynań artystycznych. PRZYPISY w ciągu całej niż kilka Muzeum w 2 J w . , r y c . n a s. 101. oparta n a za­ 3 J w . , r y c . n a s. 103. n i e mogła wywrzeć znacz­ 4 J w . , r y c . n a s. 104. kraju. OBRZĘDÓW i N a koncie stałą o r a z nych zmiennych, osiągnięcie t u przypomnieć skiej, na której czynnych pokazano niemal lutym dużej na całą Lublinie nowa skalę było 100% (!) wystawa jakie została zmienna, treścią stanowiła korzystania nowych pomysłów cji, j a k również zastosowania ośrodków ludowych, w gdzie dzie­ występowały. otwarta pracownikowi naukowej. ceramiki lubel­ odmian, interesującą starcza niejedna Lubelszezyźnie n a t y m terenie 1959 r . przygotowa­ wartości ubiorów do­ wystawę których wystawę czy wystawę stroju sumiennie reprezentowanych wówczas garncarskich, dzinie o posiada urządzoną spośród Wystarczy muzealnych osiągnięć szereg n i e z w y k l e wystaw najbardziej placówek swych stanowiła w Muzeum która poza swą Ciekawą w próbę w y ­ zakresie ekspozy­ możliwości, j a k i c h d o ­ muzeum nowoczesna tech­ nika. Wystawa ne ilustrowała Lubelszczyzny, nym zwyczaje pokazane doroczne w wyborze zarówno w a r u n k a m i l o k a l o w y m i , badań mogli Świderski. LUDOWYCH do grupy ambitnych skonale opracowaną i estetycznie w Jan Warszawa i ich strój. 1 mebli. meblarska, L u b l i n i e należy dynamicznych W A . Chmielińska, Księżacy 1930, s. 100. Reinfuss WYSTAWA w styl, d l a sto­ zdobione pra­ Fotografował Roman stworzyły plastycznej n i e więcej czy kilkanaście s z t u k z d o b i o n y c h łowickiej. charakterystyczny obszaru cujący — j a k G o l i s — w sposób p ó ł a m a t o r s k i , półzaswej izby skrzynie łowiczan. W y ­ m e b l i o bogatszej d e k o r a c j i z a j m o w a l i się w i ę c różni u t a l e n t o w a n i s a m o u c y , wodowy, wnętrza wyrabiane z tego zakresu. organizatorzy magazynowych statecznie musiało W wystawy Muzeum, penetracją konieczności terenową, podyktowa­ jak i i na poprzedzone prowadzoną stanem przez stopniu zasobach zatrudnionych w Muzeum, i obszerną opis dokumentację oraz zapis gnetofonowe stów. czy t e n został następnie korzystany przy muje obrzędów niektóre Z urządzeniu obrzędy świąt zimowych dów, serię turoni, oraz odkryte przy styki Ludowej kiełek. szafka ku wraz współudziale z grupę obej­ oraz Sekcji z trójkątnym ligawek Badania Instytutu Janowa interesujących k u ­ związanych szczytem, otwarta umieszczona kolędnicza. W e w n ą t r z z Bożym z przodu n a drąż­ niej znajdują się w d w ó c h k o n d y g n a c j a c h figurki krążące w cu, ubiory wiejskie. odziane Zwyczaje sikawek w e współczesne wielkanocne, śmigusowych, techniką rozległą rządzona z prócz palm, drewnianych pisanki w y ­ u i skrobaną wyróżniała nawleczonych poprzegradzanych tań­ reprezentowały woskową których Pla­ Sztuki maski a także szopkę z kompletem przedmiotów j a k gwiazda tzw. Hero­ kolędniczych, zasługuje n a u w a g ę wśród etno­ gwiazd Państwowego Wśród Narodzeniem która dorocznych związanych z o k r e ­ wystawiono z a p u s t n y c h przebierańców, Lubelskiego tek­ umiejętnie w y ­ wystawy, zwyczajów c y k l u obrzędów i zwyczajów sem nagrania m a ­ śpiewanych rodzinne. kołatek, zespół i rezul­ obiektów, a l e obejmującą i c h względnie wygłaszanych Materiał cykl obrzędów ołówkowy konane niedo­ co dało w t a c i e n i e t y l k o znaczną liczbę n o w y c h wystawy często Przygotowanie zostać rodzin­ bowiem bazować szczupłych metrykowanych. z małym i grafów NA LU B E LS ZCZ Y Ź N I E oraz się kołatka na d w a sznurki nasady krótkimi seria spo­ deseczek kołeczkami 167 �