https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/c4e7d376c440a3328e699876143b830b.pdf fa151a724b03e5bd82a3e5c57f88bedc Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4202 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1959 Subject The topic of the resource stolarstwo ludowe Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3919 Title A name given to the resource Z historycznego archiwum / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1959 t.13 z.3 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1959 t.13 z.3 ;s.177-179 Creator An entity primarily responsible for making the resource Seweryn, Tadeusz Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text tradycją obraźniczą. Tomaszek śliczny „Kościół" stawy) należy O świetlicy matu, (widziałem w Czechowicach, rzeczywistości. obecnie w kręgu jest t a k i c h malarzy. t o wyraźnie. w e zaginęło. Z m i e n i ł y świat, k t ó r y kiedyś lową, bliską e s t e t y c z n y m No „ludo­ C o r a z też ludowej. malarstwo zmienił Po­ ludo­ która wszelką n a j słuszniej nie tylko ludzi, p o ­ jest również jej b y mieć cenę zastrzeżenia „ludowości" kazało tytuł w y s t a w y Szukanie dość n a plakatach. ny dział i i innych różne pokazywała sztuki ją z ikonograficznych, sumie — wystawa była c i e k a w a , raczej n a pewno ce­ mierny. dzisiejszego ją o c e n i m y jeszcze ujawniła. Fotografował Z — St< O B Y C Z A J O W E Stolarze skawińscy, krakowskich ślusarzami magistrat nej skrzyń do wspólnego miasta organizacji, Księga Cechu a jest Zaczyna Pawła Żylińskiego, Tomasza cza, pierwszą 1799 r . , dopiero cechu, tylko podpisywane. odbytego Wojciecha' Paź- Józefa Jodłowskie­ Michała Czopkiewi- oraz „średnich i młodszych p o d t e n czas temuż c e c h o w i czy i Kazimierza się zaś t a księga 13 J u n i 1841 w Walentego Wierzbickiego, oraz Podane Karola Szymona Wojciecha tutaj składy 1799 i 1841 d o w o d z ą , był Skawinie w nach. z Szymona sesji jako Dzięki Jana Szymona Jana Jodłow­ Ciechanowskiego. zwierzchności że zawód tradycyjnie temu oraz Piątkowskiego, Żylińskiego, Koń­ odbytej starszego, Pachońskiego j a k o podstarszego Paździurkiewicza, skiego służących": Czopkiewicza. protokołem obecności braci w zrozumiałe cechowej stolarza tych staje z lat uprawiany samych rodzi­ się d z i e d z i c z e ­ z spod skawińskie przedstawicielką Maria Dawne ziarna mym W i nych jako przeznaczano twórców tych i o młodszych, i skłonności nak zatargów, było trudno, o kończyły sercem" i które między się z a w s z e ślubowaniem moda", usuwano przechowy­ tym sa­ s k r z y n i a r s t w a ska­ mistrzów malowa­ K s i ę g a zaś dostarczyć n a m m o ­ tych mistrzów oraz o i c h temperamentach, n i e o p a n o w a n i u w słowach wśród Z przebiegu braci się można, członkami poczuciem jed­ cechowej nie że nawet naj­ cechu i pojednaniem zgody, p o d y k t o w a n e j dobrym a także kredensów. do zwady. dowiedzieć zagorzalsze spory i życiu krewkości, zadzierzystości, zelżywych na nazwiska skrzyń, w Skawinie wiadomości średnich „stara przyśpieszając jedynie kołysek Stolarskiego nieco braci mogą ł a w , łóżek, Cechu gdyż i c hmalatury. wejść cechowych, wymy­ datowane, a n i za M a r y i Terezyji", tych warunkach do historii wińskiego że n i e były l u b żelaziwa, zniszczenie stolarza) historycznych, zaś o k a z y , „jak jest z Wierzbickich, u r . badań nigdy izb mieszkalnych wanie gi pokole­ skawiń­ doskonałą się j u ż t e r a z skrzynie cechmistrza jednego sławnych skrzyń r . 1883, żona J a n a W i t k o w s k i e g o , Kra­ przez artystycznego jedynie a więc m a l o w a n e podcechmistrza Jodłowskiego dorobku żyjących w posiedzenia braci: i (którego spośród ka z także 1795 s k i c h włas­ w Paździurkiewicza, Jana W i e r z b i c k i e g o r. znajdująca podpisanym S k a w i n i e z l a t 1799—1841) nia po drugim. Zdobnictwo j e j statut. tego w nie ze Skawinie, księgą Stolarskiego wraz w Etnograficznego Cechu S K A W I Ń S K I C H pięknych i końca. stołowych Kazimierza należeli księgi zatwierdził w Muzeum u początku dziurkiewicza, go, następnie się p r o t o k o ł e m lutym wyrobu i m n a zawiązanie Stolarskiego więc zdefektowaną z cechu, zezwolił się w A r c h i w u m kowie, sławni malowanych, jest ją t y l k o r a z A R C H I W U M S T O L A R Z Y (wedle wystawa I nie Taka Deptuszewski. H I S T O R Y C Z N E G O Ż Y C I E w m tematy istotne? prawda sztuki już ograniczona t u zaś różne Jej rezultat artystyczny dnia. A piękno dziś współczesnością. „z życia". A l e c z y t o jest w sztuce W przepaść tradycyjnej, — t a m była t e m a t y k a s a k r a l n a , ujęciach lowa. tylko Pokazywała m a r t w e j , zestawiając Prawda sztuki J . Śmieta­ czej twórczość a m a t o r s k a — n i e z a l e ż n i e o d t e g o , j a k walorów Doprowa­ tradycyjnej twórczości konwencje. doskonałość zupełnie dawnej, obok amatorów, te niemal w (12 o b r a z ó w ) Usytuowana o t o p r e t e n s j i d o organizatorów. widzenia za niezręcznie dziło t a k ż e k u t e m u , ż e n i w pięć n i w d z i e w i ę ć d o ­ miejmy punktu zasługą. c o do samej n a d rezultatem. u p o d o b a n i o m m a s . Dziś r a ­ z byłoby powszechnym. pokazała To zaciążyła sformułować się cały t ę sztukę, u c z y n i ł c e ­ bytomska problemy. dzielącą czy który popularnym, cóż, m o ż n a tezy, dano przykładem kultury, ekspozycja? religijnej. nafty n i e o n i są dziś się w a r u n k i , A i rafinerii niewiele. Tradycyjne Wystawa Tomaszek m a ­ sztuki wywołał ama­ sztuki. I wcale tradycyjnej inne najbardziej „naiwnego" się n a w y s t a w i e spadkobiercami wiedzmy jak J e s t o n dość t y p o w y m prac w e g o " znalazło tyle nurt ludowym, kazała ujęciem t e ­ o produkcją chęć prymitywno-amatorskiej widać, „Zabawa kilkanaście n i e są t y p o w ą dominuje odtworzenia naiwnym obserwacją, znam której pogranicza mniej nazwać do w y ­ Tomaszka cieszy o d 38 l a t . P r a c u j e Jak kontynuuje Karol półamatorskiej, p ó ł - np. u na konkurs) w wiernego luje które dopuszczony sztuki autentyczną jego prace, posłanych ile wiejskiej" jakąś torską, j a k 61-letni n i e został do kręgu prymitywnej. w Podobnie c z y U r s z u l a B a r d a c h ( u r . w 1942 r . — j e j i wzajemnym nietylko dowcipu zniewa­ „dobrym dostrzegane- 177 �go w poważnych wszystkim wom cechowym nego współżycia opinii sytuacjach głębokim życiowych, poczuciem oraz i ale przede posłuszeństwa zwyczajowym nakazom odpowiedzialności przed pra­ społecznej. Ska­ także j a k o ' d o k u m e n t so­ cjologiczny. w na przykład y dzień Tomasz czaju w tej miesiąca Czopkiewicz, dawnego księdze r. Nayświętszej młodszy Maryi udry, Cecylii Swi- ką przy­ gdy wzięła strze Zastawszy w czas d o b r z e knąwszy mieszkaniu podpitego", mu „Józefa n a listwę gromnicę nie Markiela na ten go położył i wiadomo gdzie wet­ — od­ A do „ k i e d y 12 l u t e g o 1802 r o k u sławetni Cechu żalenie tutejszego Stolarskiego na Tomasza zszedłszy Czopkiewicza gali się k a r y n a w i n o w a j c ę , ko „przez zapomnienie Markielowie się y zaniósłszy" cech dał w i a r ę , że świeca za­ doma­ gromniczna tyl­ tamże się pozostała". Wobec czyście iako darują, też strony n i e zostawuiąc podpisanych kiewicza Swoją y żadnej urazy". drogą stolarze wyparzony. Zdarzyło Piątkowski, popadłszy mu „między t a k ze Młodszego urazę strony Cechu, Czop­ mieli się n p . , że niejaki w konflikt z do muru i zmusiła kazał co całować się podpisuię Podobnie innego rodzaju do Piątkow­ następującego „wnosi żałobę" wami w przeciw Że się Cechu zaś taka bratu 8 lipca 1806 r . brat cechu, stołowemu swemu, „co „o jednak osądził, „ b y Józef świadkowie „A swego trwał Jodłowski jak w uporze. w Jodłowskie­ młodszego najprzyzwoiciej więcej Zwiastowania takie c e c h u zdarzyło, n a ofiarę będzie J7S Boski się natychmiast Matki obligowany, w przy­ przeprosił", złotych l u b podobne cech Najświęt­ pol. 18. wołowanie B o s k i zł. p o l . 12 ile że to słowo poszła na brzyd­ cechowa „Nie y mogąc Młodsi po­ żając taką stwa Magistrów wziąść nadto głowy cechu y na rozkaz do cechowej y cechmistrza prawie tegoż Cechu plag ciemię publicznie przeto uwa­ by tenże J a n Jodłowski, i prawie nigdy tymże swoim Paweł zuchwal­ zu­ nieposłuszny, przez Zwierzchności młodszych przyprowadzo­ cechu N - 2 5 odebrał"... zupełnym o stryja Średniego cechmistrzów, natychmiast, w przestępstwa się do­ Brata nieprzytomny wzięty ny dekretuje, znieść i t d . , postanawia­ s t r y j a swego rodzonego K a ­ niegodziwość jego chwalec Cechmi- Bracia B r a t a stołowego i poważył; na „Datum Żyliński" i takowe u t supra inni w or­ dynku. Ale zuchwalec krety. Poszli ale Jodłowski po niego on wyśmiał wtóry za n i c m i a ł c e c h o w e de­ młodsi b r a c i a 8 l i p c a 1806 r., się z 26 l i s t o p a d a , nich; ale poszli Świętej Tedy w Cech powołał Pawła Suchońskiego, Feliksa cechu że i przybyli Prawa za ... S t o ł o w i , Boga do swoich tu pierwszego W nął. Na i t o sąd t a k p r z y s k r z y - jego, i o n s a m pokornie 1807 i zaś t o , że Tomasza superarbi- o komplanację postanowił, Stryia że y Średni swego za że się Młodzi mu gdyby postępków, włosy mianował dupę się c a ł o w a ć kazał i d l a miłości iego przestępstwa daruią cech Cecho­ Bracia się k i e d y k o l w i e k tedy „za Cechowe­ o z i e m i ę uderzyć, a córkę powrucił s t o l a r s k i d o dekre­ uda itd. Datum u t supra Paweł etc". ani razu piękne się Mszy obywatelski Monarchicznego dotychczasowych wych który Cech wszystko kondycyą, Sąd cechmistrza Bartosiewicza 18 l u t e g o przewinienie ... n a y p r z ó d życia ojciec błagali. Żyliński do Zalajskiego, ugodę Pana stanąć, a n i d o Żylińskiego, Sebastiana nił w i n o w a j c ę , czyli p o raz wziąć Suchedniowej". osobach do po niego o n a n i przemocą n i e dał, a n i d o c e c h u n i e c h c e kórwą, n a o s t a t e k w Przeto Kazimierza lubo się wi się nie złotych cechowi zwierzchność włosy nie strony Cechu p o l s k i c h zło­ córkę małoletnią k u r w ą m i a n o w a ł . C e c h z tą rodzonego cechowej Matki gdyby uderzyć za szlachet­ ma postawił „do Jodłowskiego dawniejszego wziąść chciał y znaydować upoko­ Cechowi całowania" jako nawet go obiedwie się niegodziwca y powoła­ się d n i a c h 14 z ł o ż y ł " . Średni dupę wiarygodni patentami y na cech złożył 8 zł p o l s k i c h , a p r z e d o b r a z szej bratu publiczne nieprzyzwoitość żądał, „ a b y Winowajca tomności również stwierdzeniem pogodziły". brata Cech stołowy Najjaśniejszemi Magistratu wstępie go na dzień n i e d z i e l n y , t o i e s t 6 l i p c a " , sło­ a n i p o w i n n a " , Cech na aby tra Jodłowski, h y c l u i złodzieju, zeznali. nego w cechowi swoim, Piątkowski". zlikwidował Jodłowskiemu, zwołowanie szwagrom pyskówkę: Kazimierz Józefowi Benedykt kazał 1805 r . k w a r t a l n a go w..., t y l k o rychło Oto nie my, Benedykt Cechem, oświadczenia: „ o d p o w i a d a m , ż e m się całemu nie nie Jodłow­ „nieprzytomny prawie aby uchwałę: Bracia w bierającego, w język „konsztu s t o l a r s k i e g o " p r z y p a r ł a tegoż skiego wie­ Tomasza skawińscy się pocałować. W i ę c 27 l u t e g o sesja sobą nic kłótnik następującą bezprawia w tego obie chciał jest odpowiedzieć. S p r a w a Oburzona stołowi, zimierza szedł. ale w t ó r n i e tegoż d n i a 8 l i p c a zebrała się n a sesję i p o ­ dalej znaki". za inszych t j . zawzięty n i e chciał a n i złotych zaciekły propozycję. nie będąc, 12 n a t y c h m i a s t w Jodłowski szedł z gromnicą y tąż n a o d r z w i a c h , o k n a c h y t a m wyrażał i w iest". pochopień" m u , że świętej ale y stanowczo, i zwady, żyć, a n i p r z y z w o i c i e zwy­ skawińskich do zuchwałym Polskich Ale została przypomniał Mszy y cechu, poczytane „zmajca pochopny podczas iest Panny znany Cech podług Józefa y mieszczanów „Dnia 1802 t o cechowy, do Sławetnych Markielów czytamy: biegnącego Oczyszczenia dawskich rzyć. naszym za w i e l e postawiona jako maiąc roku tylko w Sprawa ski kłótnik w i n i e m a d l a n a s wartość Oto nie Zwierzchnościach zgod­ sądem Z t y c h w z g l ę d ó w księga C e c h u S t o l a r s k i e g o w 2 go Hyclu nie malowane sprawozdaniach zostały skrzynie, z posiedzeniach cechu pyskówkowe, protokołowano ce w o t y w n e w z sesji cecho­ wspomniane skrzynie, których t e n sły­ cech rozpatrywano sprawy k t o z ł o ż y ł d a r n a świe­ dzień p a t r o n a c e c h u św. Józefa, kogo �przyjęto do cechu, k t o w i n i e n , że k r o w a należąca d o iey cechu zostaia dług t u za śniadanie y o b i a d g r 24 zaspokoić ukradziona i t p . A l e o skrzyniach ma­ lowanych a n i słowa — m o ż e d l a t e g o , nie skrzyń i i c h z d o b i e n i e że nien, nadto należało d o t a k p o d s t a w o ­ wego Posłańcom było wspo­ minać. złożoney 1826 r. p o j a w i a się w tokołach cechu p o r a z p i e r w s z y — skrzynia. Z przyczyny? że Po prostu się s k a n d a l , rzecz dlatego, niesłychana. w Skawinie Oto majster sław Paździurkiewicz pobrał z a d a t e k żącej, Magdaleny z K r a k o w a , dobrą niegodziwiec, Zakrzówka, monetą 3 zł i ani zadatku pro­ jakiej stał Stani­ od biednej słu­ podmiejskiej 15 g r o s z y , zwrócić nie a wsi potem, chciał, ani samorzutna obrona społeczna. r o z s t a w i l i straże n a d r o d z e przejeżdżających celną w przez Zakrzówku stanęła j a k Zakrzowianie do K r a k o w a i w s z y s t k i c h cesarsko-królewską zatrzymywali, komorę wypytując skąd monetą Sł-go będzie Żyliński, p o d s t a r z y Stanisław Kajetan Po stolarskiego skawiniaków i p o m s t o w a l i n a n i c h , co o c z y w i ś c i e u w ł a c z a ł o rowi całej Skawiny. Tym ważnym p r o b l e m e m zajęła się s p e c j a l n i e o której pod datą 7 dla hono­ Skawiny z w o ł a n a sesja listopada 1826 r. Cechu, zapisano w aktach: extra naumyślnie ordynaryjney złożoney Schadzce skiego wnieśli żałobę o t o , iż podczas przez Zakrzówek kumorę a prawie sześcią wi aresztowani miesiącami kazawszy Sł-mu Maystrowie gr 15, a o tę może, po zawsze dwa razy z ces.-król. napastowani, która już Cechowemu dała na się stolar­ Professyi na przed Maystro- nią Paździurkiewiczowi doprosić Maystrów tey są służącą, zrobić, dotąd którą kunsztu tuteyszemu Stanisławowi i tegoż ich przeiazdu za skrzynię sessyi cechu zadatku zł pol. a n i doczekać ukrzywdzeniem y n i e d b a n i e m s w e y służby t u d o m i a s t a S k a w i n y dziła, aż z o k a z y i Posławszy C e c h tey t u do Cechu niniejszy Paździurkiewicza niezrobienie zaniosła p o tegoż względem przyrzeczonej Sław. nie za­ cho­ skargę. Stanisława odpowiedzialności s k r z y n i , za 3 którą za zł p o l . 3 gr 15 dobrą monetą w z i ą ł z a d a t k u , tenże n i e t y l k o stanąć nie chciał, zniewolony do ale posłańców stawienia się, zelżał, przed na koniec zgromadzonemi M a y s t r a m i h a r d o y k r n ą b r n i e stawioł się y z kłótnią obiecaney robocie y wziętemu za­ d a t k o w i półroka minęło, dłuższy z w ł o k i dopuścić n i e można wey bie — Magdalena długiey z w ł o k i robić kazała, taż służąca inszemu na którey z wobec udowodnionemi, Maystrowie, ale z tey o k a z y i żalili. byli Ninieyszym nisław naszego nawet zapłacenie iey nie kilkunastu takową decyduye: żałobę Obywatel służący Cechu obywateli y o t o się Mayster 1-mo so­ racya- tylko y Magdalenie takozadatek słusznemi gdzie napastowanemi Paździurkiewicz teyże przyczyny M a y s t r o w i skrzynię powrócić należy, t y m s p o w o d o w a n y mi dniu Średnich Pan o to bardzo Iż Sta­ Cechu zadatek zł pol. 3 g r 15 srebrną monetą p o w r ó c i ć , 2-do za d r o g ę i Czopkiewicz, młodsi Skawinie cechowa, innego ro­ średni 22.III.1832 za przy plicy przy który zupełnym się południowej o t y m a k t nastę­ zgromadzeniu Cechowi dla służących nie, na Kaplicę byleby umysłu Kościele farby ponosił wspaniałą Sław. Cech chęć członki stanie (!) Ka­ Skawińskim, wymalowaniem tylko JW natchnie­ przyozdobienia i e s t ołtarz N P M a r y i i Ś w i ę t e g o Józefa takową Ce­ Stołowych osobliwym czerstwości w Sław. Starszych, za dobrowolnie majstra u z n a w a l i , że j e s t t o Maystrach temu wpro­ malarza, zaszczyt. M ó w i Piernikarski Jan bracia: bracia Stolarskiego Młodszych Henryk zło­ Paweł Piątkowski. głosowali dzisiejszym ofiarował gdzie Wyobrażenie, przyozdobić bezpłat­ Stolarski potrzebne wydatki swoim kosztem, wspomnianego tak chwalebny widząc P. czyn zatym Piernikarskiego całą siłą swoią upierać u s i l n i e starać się będą, a chcąc się za tę d o ­ broczynność Pana temu Henryka Fundatorowi iednozgodnie wywdzięczyć, za Maystra tego uznaią, zwłaszcza g d y s z t u k a i e g o s t o l a r s k i e j P r o f e s s y i ce potrzebna podpisami iest, sy: tę obydwie podpisuią. W Michał zaś Michał czynność strony Skawinie przytomnych starszy, ski, J a n W i e r z b i c k i , Szymon kowski oraz Świadkach 1832". P o d p i ­ Tomasz Czopkiewicz, wiel­ własnoręcznymi d n i a 22 M a r c a Wierzbicki podstarszy, Pachoński Benedykt Piątkow­ Wierzbicki, Karol Piąt­ H e n r y k P i e r n i k a r s k i „ i a k o członek tego Zgromadzenia". odszedł, ż a d n e g o n i e słuchaiąc n a k a z u a n i n a p o m n i e ­ nia, ale g d y iuż który cechmistrz oraz otrzymał. W i d o c z n i e Stolarskiego, niem „Podczas w „W chu kon­ zelżenie ogóle n i e b y ł s t o l a r z e m , a l e j e d n a k tytuł pujący: ogóle Jan Cechu stolarzy w i młodsi j e d n o m y ś l n i e w za został k a r ę zł p o l . Michał Starszyzna do y 20, o d 30 n a światło ofiarowaną Wierzbicki Czopkiewicz wadzeniem gr gr T o m a s z Pachoński, średni b r a c i a : Michał sensacja. powi­ Cecho­ Piątkowskiego, sześciu l a t a c h stała się w dzaju i powinien Podpisali: Paździurkiewicz, Wierzbicki, wysłanym znieważony powinien." dla malarza w i e l k i ale płacić pozostały Prawa Pisarzowi Benedykta pochodzą. P r z y t e j sposobności n a p a s t o w a l i n i e t y l k o skawińskich, d w a razy 2 do s k a r b u przez niego żyć przepisów zł. p o l . 1, a ności W s p ó ł m a y s t r ó w skrzyń wykonać. A l e za biedną służącą ujęła się c a ­ la ludność Zakrzówka. Z a p o k r z y w d z o n ą po Sessyi Maystra zł p o l . 1, 3 - t i o jeszcze podług cesjonowaną Wreszcie 7 l i s t o p a d a do S k a w i n y wykonywa­ wych prac s t o l a r z y , że o t y m n i e w a r t o mur po 2 razy Na posiedzeniach sprawy chu jako cechu W bractwa poświęcano t y m względzie tokół z p o s i e d z e n i a „Wojciech szedł cechu rzadko omawiane z a w o d o w e , gdyż n a d n i m i kościelnego. wyłącznie bardzo były g ó r o w a ł y cele ce­ Bardzo sprawom wymowny często sesje dewocyjnym. j e s t krótki pro­ zwierzchności c e c h u 13 J u n i 1 8 4 1 : Witkowski z dobrowolny wraz swoią żoną Marcyanną Stolarskiego Cechu Skawińskiego, w chęci do Bractwo N a y ś w i ę t s z e y w p i s a ł się i o f i a r o w a ł M a t c e srebra w przy­ Sławetnego Matki Nayświęt- szy 3 Reńskie raz n a zawsze'? — c z y l i , że n i e miał p r a w a Konwencjonalney Monecie odebrać tego zapisu. Tadeusz Seweryn �