https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/9f8b20cf2f45f26c1595382f9cf687df.pdf fa5cb9fda63dc52cd659d411319f2215 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:905 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1977 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:833 Title A name given to the resource Kronika / ETNOGRAFIA POLSKA 1977 t.21 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1977 t.21 z.1, s.217-220 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text K R O N I K A „Etnografia Polska", t. X X I z. 1 ETNOGRAFIA PRAGI. KONFERENCJA INSTYTUTU ETNOGRAFII I F O L K L O ­ R Y S T Y K I ČSAV, 11-12 L I S T O P A D A 1975, R O Z T O K I P O D P R A G Ą Badania etnograficzne nad Pragą, prowadzone wycinkowo od dawna, zostały przed dwoma laty ujęte w jednolity program opracowany w Instytucie Etnografii i Folklorystyki Czechosłowackiej Akademii Nauk. Prowadzi je wieloosobowy zes­ pół praskich etnografów wspomagany przez licznych studentów etnografii, przy współpracy z historykami, demografami, socjologami i geografami. Badania te mają objąć wszelkie zjawiska wchodzące w zakres zainteresowań etnografii, a w y s t ę p u ­ jące w stolicy Czech od pierwszej połowy X I X wieku do naszych czasów. Inicjato­ rem i kierownikiem tej akcji badawczej jest dyrektor Instytutu E i F ČSAV, doc. Antonin Robek, który zainicjował równocześnie wydawanie serii szybko ukazują­ cych się (powielanych na rotaprincie) publikacji pod nazwą Etnografie dělnictva. Do końca 1975 r. ukazało się 5 zeszytów po ok. 200 stron druku *. Mają one po­ przedzić właściwe, wielotomowe wydawnictwo poświęcone Pradze i jej klasie ro­ botniczej, którego pierwszy tom znajduje s i ę już w opracowaniu. Druga z kolei konferencja na temat praskich badań miała ukazać i poddać pod dyskusję dotychczasowe wyniki prac badawczych, a także spopularyzować same badania przez zainteresowanie prasy, telewizji i radia, których przedstawiciele zo­ stali zaproszeni na obrady. Na miejscu urządzono niewielką w y s t a w ę kwestionariu­ szy, zebranych w czasie badań dokumentów, fotografii, przedmiotów itp. Uczestni­ czyli w konferencji także etnografowie z innych placówek naukowych i kultural­ nych w Czechosłowacji oraz kilka osób z zagranicy (NRD, Polska, Z S R R ) . W pro­ gramie znalazły się nie tylko referaty związane bezpośrednio z badaniami praski­ mi, lecz także wypowiedzi na temat bardziej ogólnych zagadnień etnografii klasy robotniczej i miast. Zostały one ujęte w 3 zespoły tematyczne: A. Badania etnogra­ ficzne nad ludnością robotniczą Pragi — sposoby życia i kultura w okresie rozwoju kapitalizmu (1848-1938); B . Etnografia miasta i jego zaplecza; A B . Zagadnienia folkloru miejskiego i robotniczego. W pierwszym zespole znalazło się 11 referatów, w drugim 8 oraz 7 w zespole trzecim. Cztery referaty w zespole В i 1 w zespole A B przedstawili uczestnicy zagraniczni. 1 W trzech ostatnich tomach tej serii znalazły się następujące prace. Tom 3: K . N o v o t n ý , Przejawy świadomości narodowej a współpraca międzynarodowa na­ szych robotników w pierwszej połowie XIX w.; S. B r o u č e k , Wystawy robotni­ cze a praska klasa robotnicza; J . V a ř e k a , L . Š t ě p á n e k , Robotnicze domy balkonowe w Libni; Z. V e n e č k o v á , Gminne kroniki na terenie Pragi. Tom 4: A. R o b e k , Zycie rodzinne i towarzyskie robotników Pragi w 1-ej połowie XIX w. Tom 5: A. R o b e k , Nieznany rękopis poezji i pieśni socjalistycznych; J. F l e g l o V á, Z przejawów życia towarzyskiego robotników praskich w końcu XIX i w pierw­ szych latach XX w.; P. H o r s k a , Wpływ fali urbanizacyjnej przełomu XIX i XX wieku na kształtowanie warunków życia praskiej klasy robotniczej; J . M a r k i , Śpiew w życiu robotników praskich. Wszystkie artykuły zostały zaopatrzone w streszczenia rosyjskie i niemieckie, niektóre także w ilustracje. �218 KRONIKA Z e s p ó ł A (11 X I ) : 1. Zagajenie i omówienie swoistości etnograficznej badań miasta i klasy robotniczej — A. R o b e k ; 2. Wprowadzenie do problematyki etno graficznych badań nad klasą robotniczą Pragi — M. M o r a v c o v á ; 3. Proleta­ riackie miasto Žižkov. Etnograficzna problematyka praskich peryferii — F . V a n •č i k; 4. Specyficzne cechy robotniczego życia towarzyskiego w Pradze — O. S k a l ­ n í k o v á ; 5. Dążenia zjednoczeniowe stowarzyszeń praskich drukarzy na płótnie w połowie ub. stulecia — K . N o v o t n ý ; 6. Rodzina robotnicza w mikrostrukturze jednostki osadniczej — J . S v o b o d o v á ; 7. Praska rodzina robotnicza na przeło­ mie stulecia z perspektywy demograficznej — J . H a v r a n e k. (12 X I ) ; 8. Klasa robotnicza a ludoznawstwo w końcu XIX i na początku XX wieku — S. B r o u ­ č e k ; 9. Specyficzne cechy mieszkań praskich robotników (1848-1938) — J . V a ­ r e t a ; 10. Badanie pożywienia praskiej ludności robotniczej — J . S t' a s n a ; 11. Odzież praskich robotników z punktu widzenia norm społecznych i obyczajowych z lat 1890-1938 — M. M o r a v c o v á . Zespół A B (12 X I ) : 1. Tradycja robotnicza z folklorystycznego punktu widze­ nia — D. K l í m o v á ; 2. Dwa autentyczne źródła do praskich gier dziecięcych (Gareis, Homolka) — V. S c h e u f l e r ; 3. Problematyka relacji między folklorem miejskim a wiejskim — B . B e n e š ; 4. Przeobrażenia folkloru w rejonie przemy­ słowym — A. S a t к e; 5. Udział robotników z okolic Pragi w przedstawieniu osią­ gnięć gospodarczych czeskich, stanów na uroczystościach, го 1836 r. — H . L a u d o V á; 6. Program „biografów" z przedmieść w latach 20-tych i 30-tych i jego oddzia­ ływanie na upodobania i wykształcenie praskich robotników — D. A d a m c o v á ; 7. Miejsce folkloru w kulturze duchowej ludzi pracy — N. S. P o l i s z c z u k {Moskwa). Zespół В (11 X I ) : 1. Zagadnienie etnograficznego badania mieszkańców miast środkowej Rosji w przeszłości i współcześnie — M. N. S z m i e l o w a (Moskwa); 2. Badania integracji przesiedlonych mieszkańców wsi do miejskich ośrodków prze­ mysłowych na Łużycach — B . N a w к a (Budziszyn); 3. Kulturowo-historyczne zna­ czenie stosunków między miastem i wsią w okresie kapitalistycznym; 4. Badania kultury klasy robotniczej i ludności miejskiej a przedmiot etnografii — E . P i e ­ t r a s z e k (Wrocław); 5. Funkcja tradycji w kształtowaniu się przedmieść Brna — K. F o j t í k (Brno); 6. Kolonie górnicze w rejonie ostrawsko-karwińskim — J . N o u š o v á (M. Ostrava); 7. Wnioski ze wstępnych badań terenowych nad spo­ sobami życia i ubiorem w uprzemysławianych okolicach Koszyc — M. D u b a y o V á (Koszyce). W pierwszym zespole tematycznym zostały omówione najobszerniej zagadnie­ nia życia społecznego i rodzinnego praskich robotników, pojedyncze zaś referaty dotyczyły mieszkalnictwa, odzieży i pożywienia. Wynikło to m. in. z faktu, iż sze­ roko rozumiana kultura społeczna stanowi bardzo istotny przedmiot zainteresowa­ nia w omawianych badaniach. W zespole A B omawiano konkretne zjawiska fol­ kloru praskiego oraz bardziej ogólne zagadnienia folkloru miejskiego. Do rzeczyw i t o ś c i polskiej nawiązał A. Satke omawiając m. in. humorystyczną postać „gali­ cyjskiego Antka" w folklorze ostrawskim. Najbardziej ogólne zagadnienia poru­ szano w zespole B, przeważnie jednak na podstawie danych z badań empirycznych. Pomimo obfitości referatów przy krótkim, 2-dniowym czasie trwania konferen­ cji, znalazło s i ę także miejsce na dyskusję dzięki sprawnej organizacji przebiegu obrad. Warto w s p o m n i e ć o wymianie uwag na temat metod prowadzenia badań w Pradze, które polegają na łączeniu klasycznych badań terenowych etnograficz­ nych, technik w ł a ś c i w y c h socjologii oraz poszukiwań archiwalnych, gromadzeniu -wypowiedzi pisanych (pamiętników, wspomnień), analizie materiałów muzealnych itd. Organizatorzy badań postanowili bardziej skutecznie gromadzić elementy ma­ terialne związane z dawnym życiem robotników. Badając dawny ubiór zastosowano g ł ó w n i e wywiady, a ponadto rozesłano 800 egzemplarzy obszernych ankiet do w y - �219 KRONIKA branych respondentów. Otrzymano ponad 400 odpowiedzi, co przy tego rodzaju technice badań należy uznać za cyfrą wysoką. Treść konferencji w Roztokach dostarcza m. in. jeszcze jednego, ważkiego do­ wodu dla wniosku, że w zakresie etnografii miasta, jak i etnografii klasy robotni­ czej, problem etnosu przesuwa się na dalekie miejsce, podstawowe zaś znaczenie zyskuje demos — lud jako kategoria społeczna, a nie etniczna. Ten m. in. fakt w y w o ł u j e z dawna zastrzeżenia tradycyjnych etnografów przeciw włączaniu proble­ matyki miejskiej i robotniczej do zakresu zainteresowań etnografii, wiążące się ze złudzeniem, że życie i kultura miejskiej ludności robotniczej w różnych krajach nie wykazuje różnic zdeterminowanych m. in. odrębnościami narodowymi. Prascy etnografowie udowadniają, że ani historycy, ani socjologowie nie są w stanie tak wnikliwie przedstawić wielostronnego obrazu życia i kultury robotników wielkiego miasta, czeskiej Pragi — jak właśnie etnografowie. Edward Pietraszek �