https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/8bcf8d83e10bc24267c013ddff3bac09.pdf 056f02b3d56f7bc0273c707c4e6cf8f2 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3386 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1982 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3173 Title A name given to the resource Henryka Adamczewska / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1982 t.36 z.1-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1982 t.36 z.1-4, s.49-52 Creator An entity primarily responsible for making the resource Jackowski, Aleksander Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text A n a l i z u j ę z a w i ł o ś c i tego ś w i a t a Nieznane zjawiska b a d a m I l i t o ś ć s i ę b u d z i na l u d z k i e p o d ł o ś c i . M y ś l ą b ł a g a l n ą do niebios w z l a t a m P o n a d promienne, jasne zorze N i e n ę c ą m n i e uciechy tego ś w i a t a Chcę ci służyć w i e l k i Boże. Życie poświęcę dla j u t r a powszedniego N a t c h n i e ń przenika mnie drżenie Podam ludzkości środka zbawiennego N a w i e l k ą p r a w d ę — s k i o r u j ę i c h spojrzenie (1966 r . ) Aleksander Jackowski HENRYKA ADAMCZEWSKA U r o d z i ł a się 13 g r u d n i a 1897 r. w Warszawie. Jej ojciec b y ł ciach prace jej s k ł a d a ł razem z i n n y m i . „ P r z e c i e ż k a ż d y obraz mając m a ż y w o t n ą w i b r a c j ę , a po z e t k n i ę c i u z i n n y m i j u ż j ą t r a c i , 13 l a t m u s i a ł a z r e z y g n o w a ć z n a u k i (na pensji p . Szumowskiej) r o b i s i ę t a l i i g ł u c h y , bez ż y c i a " . M a r z y ł a o t y m , a b y „ n a m a l o w a ć i p ó j ś ć do f a b r y k i . W obraz i o e l ś p i e w a ć g o " . C h c i a ł a u e ł o w o d n i ć , że a r t y s t a m o ż e b y ć piekarzem, j e d n a k w a r u n k i w d o m u b y ł y c i ę ż k i e , t o t e ż 1914 r. w y j e c h a ł a do C h a r k o w a , gdzie kraju, i m u z y k i e m i p o e t ą , to samo w y r a z i ć w ś p i o w i o czy w m a l a r s t w i e . pakowaczka M ó w i ł a o sobie „ m a m glos j a k 20-letnia dziewozyna, a t o d z i ę k i w W a r s z a w s k i m L a b o r a t o r i u m Chemicznym. M i a ł a 24 l a t a g d y e n e r g i i psychicznej. Ale ż e b y m i ś p i e w w y s z e d ł m u s z ę nie j e ś ć n a u c z y ł a się rymarskiego fachu. Po 5 l a t a c h w r ó c i ł a do pracowała w spółce rymarskiej, a później jako p o ś l u b i ł a oficera rezerwy. Z tego z w i ą z k u u r o d z i ł się syn, w k t ó ­ d w a d n i , aby w y s u b t e l n i ć t ę e n e r g i ę . Z r e s z t ą i t a k j e m i a z na rym e l z i e ń " . Ś p i e w a ł a chętnie-, n a g r y w a ł a na t a ś m ę lokowała wszystkie swe nadzieje. Zginął w Powstaniu W a r s z a w s k i m m a j ą c 16 l a t . T o j ą z a ł a m a ł o , z m i e n i ł a s i ę , z a c z ę ł a magnetofonową, z a c h w y c a j ą c się s w y m g ł o s e m . „ J a m a m i n n ą m e t o d ę n i ż zawo­ s z u k a ć pocieszenia w r o z m y ś l a n i a c h o tajemnicach ż y c i a , wierze d o w i ś p i e w a c y —- t w i e r d z i ł a — p o n i e w a ż d z i ę k i energii psyohioz- w ś w i a t astralny, r e i n k a r n a c j ę . P r a c o w a ł o , j a k o r o b o t n i c a , sa­ nej ś p i e w a m z w i ę k s z ą e k s p r e s j ą , p r z y c z y m o n i zawsze j e d n a k o w o m o t n a , coraz w i ę c e j czasu p o ś w i ę c a j ą c c z y t a n i u o ji.dze. C h o d z i ł a ś p i e w a j ą t ę s a m ą p i e ś ń , a j a za k a ż e ł y m i a z e m inaczej. T a k samo na o d c z y t y do T o w a r z y s t w a P r z y j a ź n i P o l s k o - I n d y j s k i e j . Dosta­ n i g d y d w a r a z y tego samego obrazu nie n a m a l u j ę , t y l k o zawsze ł a w ó w c z a s k s i ą ż k ę A g n i Joga. „ O n a n a u c z y ł a m n i e w z b u d z a ć inny". w sobie e n e r g i ę p s y c h i c z n ą . Wszystko jej z a w d z i ę c z a m " — m ó w i ł a . W latach 1950—58 p r a c o w a ł a w S p ó ł d z i e l n i Inwalidzkiej T r z y m a ł a t ę k s i ą ż k ę pod p o d u s z k ą . P r z e s t a ł a jeść m i ę s o , p a l i ć , i m . Rutkowskiego malując zabawki. N a b r a ł a wówczas „ t e c h n i k i " u ż y w a ć a l k o h o l u . Z a c z ę ł a ś p i e w a ć i m a l o w a ć , b y s t a ć się m e d i u m , — „ b o t a k i e Gospodarstwo czy ZOO trzeba b y ł o przez k t ó r e p r z e m ó w i ą inno siły. W i e r z y ł a i c h c i a ł a t o s p r a w d z i ć i na własnym przykładzie, „że 1 za ре.пдосг й tej samej energii d e l i k a t n i e w y k o ń c z y ć , ale sama nie m o g ł a m jednego obrazka drobiazgowo wtedy nawet zrobić". psychicznej m o ż n a p i s a ć 2'oezje i nawet r o z p r a w y n a u k o w e , za P o w r ó t do w ł a s n e j t w ó r c z o ś c i w i ą ż e się z p r z e j ś c i e m n a r e n t ę . k t ó r e m o ż n a d o s t a ć Ne»bla. W przestrzeni jest kosmiczne a i e h i - Z n ó w zapisuje s i ę do Ogniska Plastycznego (na u l . N o w o l i p i e 4 ) , w u m , odpowieelnia energia psychiczna pomaga z niego c z e r p a ć , w y k o n u j e s e r i ę o b r a z ó w p r z e d s t a w i a j ą c y c h Sprzedawcę trzeba Kwiaciarkę, tylko wzbudzić w sobie ewiorgię". Odczuwała jednak t r u d n e t ś c i w r y s o w a n i u , z a p i s a ł a się w i ę c w 1949 r . do Ogniska Plastycznego (na u l . M y ś l i w i o c k i e j ) . M a l o w a ł a jednak to, co Modelkę. Próbuje oddać s t a n y psychiczne s y t u a c j ę , gest, w y r a z oczu (Pierwszy bal). M a l u j o n p . garnków, przez Judasza, jego t w a r z m a w y r a ż a ć rozpaoz, ż a l , żo z d r a d z i ł , straoh, s t a n c h c i a ł a i j a k chcinla, „ z a d a n y t e m a t to ella m n i e z a b ó j s t w o " — k r a ń c o w e g o n a p i ę c i a psychicznego. m ó w i ł a . M i a ł a ż a l do profesora ( A d a m a N i e m c z y c a ) , żo po z a j ę ­ tego okresu Mój W najważniejszym obrazie synek (1968 r . ) przodstawia go j a k o m a ł e g o , 49 �nagiego c h ł o p c a w y c h o d z ą c e g o ze s t a w u , na k t ó r y m pływają t a m i — na istnienio c i a ł a mentalnego, podobnie j a k r y s u n k i białe k w i a t y , s y m b o l n i e w i n n o ś c i . N a d n i m wysoko na niebie Rabindranatha anioł wyciąga k u chłopcu ręce, jakby mówił „ c h o d ź " . W t y m b y ł y d l a niej samoj z a g a d k ą . C z u ł a i c h p r o f e t y c z n y charakter, Tagoro p o k a z u j ą c i a ł a astralne. Czasem praco obrazie s i ę g a do s y m b o l i , a b y w y r a z i ć t r e ś c i , k t ó r y c h nie c z u ł a ale nie u m i a ł a ioh r o z s z y f r o w a ć . Z a p y t a n a , co oznacza jodon z jej się na siłaoh p r z e d s t a w i ć b e z p o ś r e d n i o . M a l u j ą c p o s ł u g i w a ł a się o b r a z ó w o d p o w i e d z i a ł a — to P a n p o w i n i e n w i e d z i e ć , P a n p r z e c i e ż k o l o r o w ą f o t o g r a f i ą s y n k a , w c h o d z ą c e g o do w o d y . więcej się na t y m zna. „ M n i e nie c h o d z i o sukcesy m a l a r s k i e , O k o ł o 1966 r o k u dostrzega m o ż l i w o ś ć jeszcze innego przed­ stawienia c z ł o w i e k a —• przez jego p o r t r e t „ m e n t a l n y " . „Każdy m ó w i ł a , t y l k o o pokazanie, co ludzie p o s i a d a j ą . J a k się n a u c z ę , to b ę d ę m a l o w a ł a t a k ż e c i a ł a astralne. T a k i z a b ó j c a m a n p . c z ł o w i e k m a 7 ciał a s t r a l n y c h w sobie. Jeden m a n p . więcej czarno-czerwone k r ę g i i s z t y l e t y . A l e j a tego jeszcze nie u m i e m n i e n a w i ś c i , d r u g i d o b r o c i . W s z y s t k o co człowiek m y ś l i u t r w a l a się m a l o w a ć " . S ą d z ę , że t e n stosunek do t r e ś c i t ł u m a c z y w n i m j a k b y stenograficznie. B a d a m więc c z ł o w i e k a , r o b i ę jego kolorowość horoskop i w i e m j a k się te c i a ł a w n i m u k ł a d a j ą . W t e d y je ma­ okresu. D z i a ł a l n o ś ć s w o j ą t r a k t o w a ł a bardzo p o w a ż n i e , w i e r z ą c , l u j ę " . C z ł o w i e k nio m u s i a ł w i ę c niczego w y r a ż a ć , a n i t w a r z ą a n i iż przez badanie c i a ł a mentalnego z b l i ż a m y ' się do wyjaśnienia, gestem. S t a ł , a za n i m j a k w i e l k i e owalne tremo — z n a j d o w a ł o się p r z y c z y n m i a ż d ż y c y , zagadek b y t u , p o d s t a w o w y c h p r a w p -y- ( b y nie p o w i e d z i e ć kolorkowość) poniekąd obrazów z togo przechodziły chicznych zaszyfrowanych w postaci w z o r ó w alchemicznych, za­ jedna w d r u g ą , zgodnie z p r o p o r c j a m i u s t a l o n y m i uprzednio p i s a n y c h w M e m p h i s , a d o t ą d przez n i k o g o nie o d c z y t a n y c h . (Mó­ tło w k t ó r y m b a r w y ( r ó ż o w a , ż ó ł t a , niebieska) w i ą c o „ n a u c e " , „ b a d a n i a c h " — nie m u s i a ł a s t u d i o w a ć a n i a r m e ń ­ w analizie c z ł o w i e k a . Adamczewskiej, podobnie j a k i n n y m m a l a r z o m „ n a i w n y m " (np. Ociepce, N i k i f o r o w i ) w y d a w a ł o s i ę , że rzecz namalowana skiego, ani staro-koptyjskiego skoro w i e r z y ł a , iż stan psychicz­ nego n a p i ę c i a m o ż o z b l i ż y ć j ą do poznania p r a w d y ) . staje się r o a l n o ś c i ą , m o ż e w i ę c s ł u ż y ć za ś w i a d e c t w o , iż t a k Malowała r z e c z y w i ś c i e jest. T o jest d o w ó d — p o k a z y w a ł a obrazy z p o ś w i a ­ l u b gwaszem 50 codziennie po k i l k a g o d z i n , p r z e w a ż n i e olejem na k a r t o n i e , b r y s t o l u . T w a r z —• t w i e r d z i ł a — �I �zrobić ł a t w o ale trudno ręce i nogi. Czasem z a c z y n a ł a od plamy w a ł a twarze — j a k je n a z y w a ł a — asyryjskie i egipskie. M i a ł y n a pustym papierze. R o z m a z y w a ł a j ą , doszukując s i ę k s z t a ł t ó w , „mistyczny z a l ą ż k u tematu. G d y go dostrzegła, s z ł a ś l a d e m tej inspiracji, m a l o w a ł a (np. Boginię jeśli nie — p o r z u c a ł a karton, lub w y m y ś l a ł a takie sytuacje, w które plama m o g ł a się w t o p i ć . T a k np. w Judaszu — tło „zro­ biło się same, a j a b a ł a m się p o p r a w i ć " . u ś m i e c h " . G d y glina b y ł a sucha niektóre Adamczewska z m a r ł a w Warszawie, w 1976 r. Praco jej znaj­ dują s i ę w zbiorach: P a ń s t w o w e g o Muzeum Fot.: S. Deptuszewski, i). 7; A. Jackowski, il. 1; J . Świderski, il. 2—6, 8 I Etnograficznego w Warszawie i w kolekcji L u d w i k a Zimmerera. P r ó b o w a ł a t a k ż e w y p o w i a d a ć się w rzeźbie z gliny. Modelo­ 52 rzeźby Kali). �