https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/98be7f8362994200e7504c6b89905403.pdf 66a30155f5a317eab07a706918965560 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4218 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1952 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3933 Title A name given to the resource Strony tytułowe, spisy treści i od redakcji / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1952 t.6 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1952 t.6 z.1:s.2-6 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A S Z T U K A LUDOWA NR I M SPIS A R T Y K U Ł Ó W U M I E S Z C Z O N Y C H W R O K U ARTYKUŁY Bojarska Cieśla-Reintussowa Kostysz Kotula Mii/Jer gliniane z Brzostka Zolia Eleonora Juliusz Franciszek Władysław Skrzynie Stare g o r s e t y krakowskie Konferencja w sprawie i twórczych polskiej zręby w Społeczne podłoże chałup Brzostek — z a p o m n i a n y ludowa i narodowa progu piątego nr 1—2, janosikowych nr 3, str. r o k u n r 1—2, w 6 str. 12 sztuce ludowej 70 str. 3 i przemysłu polskiej Polskich nr artystycznego w badaniach 1—2, str. 19 na s z t u k i l u d o w e j n r 4—5, wykopaliskowa n r 6, str. tle stosunku str. 99 polskiej sztuki ludowej 163 T w ó r c z o ś ć plastyczna Maria str. o ś r o d e k l u d o w e g o g a r n c a r s t w a n r 6, str. 167 rzemiosła dziedzictwa Metoda 67 1—2, ludowych u b i o r ó w w Karpatach Zagadnienie do naukowo-badawczych 119 Sztuka Wytwórcy nr Rzeszowskiem motywów 124 37 zagadnień Malowane Roman '/ywirska aktualnych str. garncarstwa Ksawery Andrzej 1—2, krakowskiego Piwocki 7.aki nr Z dziejów U 177 nr 4—5, str. p l a s t y k i l u d o w e j n r 3, str. Reinluss Aleksander nr 6, str. kurpiowskie z pow. ostrołęckiego nr 4—5, str. Wojciechowski nr 6, str. 171 W i e l k o p o l s k i e czepki oczepinowe Wiesława Janikowska O P R A C O W A N I A TEORETYCZNE Naczynia Irena Cichowicz I 1951 g ó r n i k ó w cz. I , n r str. 76, cz. I I I , n r 4—5, str. 1—2, str. 43, cz. I I , n r 3, 134 TŁUMACZENIA Z JĘZYKÓW OBCYCH Gorbnezewo N. O P. zagadnieniu 3/1950 — Niedosziwin O zagadnieniu G. pochodzenia Janikowska K. J a w o r s k a ) n r 3, str. S P R A W O Z D A N I A , DROBNE Etnografija 1—2, str. WIADOMOŚCI Blanka Wystawa Obrady etnografów sztuki nr 1—2, ludowej Zolia N. Pietkiewicz Kazimierz „ S z m a c i a k i " mazurskie Roman B. S a l k o : K o b i e r c e w str. 59 Kołbieli południowego nr 6, str. Dagestanu n r 4—5, str. 180 nr 6, str. Kursy malowania o b r a z ó w na szkle wystawy sztuki 191 131 I V K o n k u r s c e r a m i k i l u d o w e j w K i e l c a c h n r 4—5, str. Pokonkursowe 50 6/1950- 82 Z w y s t a w y s z t u k i l u d o w e j w L u b a r t o w i e n r 6, str. 183 Łaszczyńska Reinhiss Zofia) n r Eleonora A. Kaczorowska (Sowietskaja l u d o w o ś c i w sztuce r a d z i e c k i e j ( I s k u s t w o n r tłum. z rosyj. W ł a d y s ł a w a RECENZJE, odzieży tłum. z rosyj. Onyszkiewicz nr 1—2, ludowej w 154 str. 60 Augustowie i Kolnie nr 6, str. 186 Z w y s t a w y sztuki ludowej w Zakopanem n r 3, str. R u d o l f B e d n a r i k : L u d o v e n a h r o b n i k y na S l o v e n s k u R. R. Jadwiga Bohdan Muzeum C h o r o s i ń s k i Jan: Konferencja n r 4—5, str. Ryszkiewicz 1—2, str. 62 L u d o w e m o t y w y w w y r o b a c h d z i a n y c h n r 1—2, str. 64 Otwarcie Sohieska Urbanowicz 78 nr Andrzej Bibliografia Etnograficznego w Krakowie nr M e l o d i e taneczne P o w i ś l a n r 1—2, w Jadwisinie 4—5, (Aktualne zagadnienia p l a s t y k i 146 Rzemiosła Artystycznego cz. I — str. 159 str. 63 Tkaniny. ludowej) �POLSKA DWUMIESIĘCZNIK SZTUKA WYDAWANY T R Od redakcji. W PRZEZ PAŃSTWOWY E Ś INSTYTUT z u j i ą z k u z d y s k u s j ą nad p r o j e k t e m K o n ­ Telakowsha Ludotuej. — Projektanckie kolektytuy cze, c h ł o p s k i e i m ł o d z i e ż o m e . Wojciech robotni­ Jastrzębowski — Geneza, p r o g r a m i u j y n i k i d z i a ł a l n o ś c i „ W a r s z t a t o m Kra- koujskich" i „Ładu". Blanka pasiak SYLWETKI Edyta Starek — Reinfuss Kaczorowska — Wełniany opoczyński. ARTYSTÓW LUDOWYCH Ttuórczość RECENZJE I Roman Heleny Roj-Kozłoujskiej. SPRAWOZDANIA — Badania t e r e n o m e ш r e g i o n i e k i e l e c - ko-sandomierskim. Andrzej Żaki — Pierujsze prace k o p a l i s k o t u e P a ń s t m o i r e g o I n s t y t u t u S z t u k i . Zofia Reinfussowa ladzu. — Z ujystaujy Roman ш Łukouńe. kodzieła kowa Olga Reinfuss Helena ludoiuego — VI — Blumówna ш tuycinanek ludoujych Z tuystaujy konkurs Zofia szopek шуCieśla- ш Sie- pokonkursoiuej — Wystaiua Krakoiuie. Poujojenny Gajekowa SZTUKI Ć stytucji Polskiej Rzeczpospolitej Wanda LUDOWA sztuki i rę­ Barbara Kur­ krakouiskich. — X X V I W a l n e Zgromadzenie Polskiego Totuarzystuia Ludoznaiuczego ш Łodzi. P A Ń S T W O W Y ROK VI I N S T Y T U T STYCZEŃ - L U T Y 1952 S Z T U K I NR 1 �... Wynikiem ustroju, opartego na p r z e c i w i e ń s t w a c h społecznych, b y ł sztuczny i nieosiągalny dla mas ludowych dystans m i ę d z y c z ł o w i e k i e m ciężkiej pracy fizycznej a c z ł o w i e k i e m nauki, kultury, sztuki. Radość życia na wysokim poziomie zdobyczy wiedzy, kultury, sztuki była dostępna dla niewielu wybranych. Inteligencja zawodowa, ludzie nauki, wychowawcy, artyści, pisarze, muzycy, poeci, malarze, utalentowani wykonawcy dzieł sztuki i różnorodni p o s ł a n n i c y kultury, o d d z i a ł y w u j ą c y na w y o b r a ź n i ę , uczucia, m y ś l i i wzruszenia ludzkie, byli oddzieleni nieprzebytym murem od wielkich mas narodu, t w o r z ą c y c h w pocie czoła materialne podstawy ich wiedzy, kultury i sztuki. Jeśli chodzi o dziedzinę p o g l ą d ó w na ś w i a t i s p o ł e c z e ń s t w o ludzkie, to ustrój oparty na p r z e c i w i e ń s t w a c h b y ł króle­ stwem przesądów i wzajemnych niechęci nie tylko u dołu, ale i u góry, z tym, ż e przesądy u góry b y ł y szkodliwsze i trwalsze mimo pokostu for­ malnej wiedzy i formalnej kultury. Znaczne pozostałości tych przesądów w u m y s ł a c h przedstawicieli nauki, kultury i sztuki trwają, niestety, do dziś dnia i w y m a g a j ą krytycznego przeciwdziałania. Wolny od przesądów dzia­ łacz naukowy i kulturalny, twórca czy wychowawca musi z d a w a ć sobie przede wszystkim sprawę, ż e podstawowym źródłem jego twórczości jest ciężka praca robotnika i chłopa, codzienny, mozolny w y s i ł e k ludu pracują­ cego, który go ż y w i i karmi, wobec którego jest on moralnie zobowiązany. O b o w i ą z k i e m twórcy, kształtującego d u c h o w ą dziedzinę życia narodu, jest w c z u ć się w tętno pracy mas ludowych, w ich tęsknotę i potrzeby, z ich w z r u s z e ń i przeżyć czerpać natchnienie t w ó r c z e do w ł a s n e g o w y s i ł k u , k t ó ­ rego celem g ł ó w n y m i podstawowym winno b y ć podniesienie i uszlachet­ nienie poziomu życia tych mas. Twórczość oderwana od tego celu, sztuka dla sztuki, w y n i k a z pobudek aspołecznych. Cechą z n a m i e n n ą p r z e ż y w a n e g o przez nas okresu jest to, że nie w y ­ brane tylko warstwy i nie w y j ą t k o w e tylko postacie, nie indywidualni bo­ haterowie, ani elita wytrawnych s m a k o s z ó w wiedzy, sztuki, czy kultury działają dziś na potężnej scenie dziejowych przemian w życiu narodów. Cechą z n a m i e n n ą tego okresu jest w ł a ś n i e to, że miliony najprost­ szych ludzi w e s z ł y na tę scenę życia publicznego, ż e pragną one stać s i ę �czynnymi, a nie biernymi tylko jej uczestnikami, że stają się one stop­ niowo ś w i a d o m y m i t w ó r c z y m czynnikiem dziejów. Cóż warta b y ł a b y twórczość artystyczna, cóż warta b y ł a b y sztuka, wiedza czy literatura, która by nie dostrzegała, nie p o j m o w a ł a , nie czer­ pała natchnienia z tych głęboko rewolucyjnych przemian i zjawisk, które się d o k o n y w u j ą , które n u r t u j ą w u m y s ł a c h , które wstrząsają p o d ś w i a d o ­ mie p s y c h i k ą m i l i o n ó w prostych ludzi. Upowszechnienie i uwspółcześnienie twórczości kulturalnej we wszystkich jej różnorodnych przejawach i dziedzinach — oto zadanie, które wkłada na barki obecnego pokolenia twórców i na barki całego na­ rodu nowy okres historyczny, okres demokracji ludowej... 7. przemówienia Prezydenta Wrocławiu 16 l i s t o p a d a 3947. Bolesława Bieruta na otwarciu radiostacji we �W Z W I Ą Z K U Z DYSKUSJĄ NAD PROJEKTEM K O N S T Y T U C J I RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ LUDOWEJ W uchwalonym przez K o m i s j ę K o n s t y t u c y j n ą w dniu 13 stycznia 1952 r. Projekcie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej znajduje wyraz zdecydowana wola narodu umocnienia ustroju sprawiedliwości społecznej, urzeczywistnienia nadziei i pragnień p o s t ę p o w y c h bojowni­ k ó w o wolność Polski i szczęście jej obywateli. Projekt Konstytucji jest zarazem ś w i a d e c t w e m dążności narodu do konsekwentnej likwidacji zaco­ fania gospodarczego i kulturalnego szerokich mas ludu pracującego. N a ten temat czytamy w Rozdziale 1, art. 3, p. 2: Polska ustanny Rzeczpospolita wzrost przez sił likwidację Ludowa wytwórczych zacofania zapewnia kraju przez rozwój jego gospodarczego, i nie­ uprzemysłowienie, technicznego i kultural­ nego. Upośledzenie kulturalne klas wyzyskiwanych w p ł y n ę ł o w sposób d e c y d u j ą c y na treść i formę twórczości artystycznej c h ł o p s t w a i proleta­ riatu miejskiego. Stąd też sztuka plebejska miasta i wsi nawet w ó w ­ czas, gdy zawierała treści postępowe, elementy buntu i walki przeciwko wyzyskowi, w y r a ż a ł a je częstokroć w naiwnej, uproszczonej i prymitywnej formie. Owa ograniczoność środków wypowiedzi artystycznej uwarunko­ wana była ó w c z e s n y m upośledzeniem klasowym. Rozbicie społeczeństwa na antagonistyczne klasy powodowało wielotorowość rozwoju kultury, w której znajdowały wyraz sprzeczności między sztuką oficjalną, służącą klasie rządzącej, a twórczością klas uciskanych, wyzyskiwanych, upośle­ dzonych. Znosząc wyzysk człowieka przez człowieka i s t w a r z a j ą c podsta­ wę zaniku a n t a g o n i z m ó w klasowych — Polska Ludowa kładzie kres owe­ mu rozdwojeniu sztuki i kultury, które stanowiło c h a r a k t e r y s t y c z n ą ce­ chę społeczeństwa antagonistycznego. Mówi o tym Rozdz. 1, art. 3, p. 4 Projektu Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej: Polska duje klasy Rzeczpospolita społeczne, Ludowa żyjące z ogranicza, wyzysku wypiera robotników i i likwi­ chłopów. W walce o nową sztukę polską, socjalistyczną w treści i narodową w formie, w y r a ż a się ś w i a d o m a dążność do włączenia wszystkich zagad­ nień kultury i sztuki w całokształt prac narodu budującego socjalizm. P o j a w i a j ą się nowe formy organizacyjne życia artystycznego. Doniosłą rolę spełnia tu ruch spółdzielczy, zrzeszający kolektywy a r t y s t ó w ze śro­ dowisk robotniczych i wiejskich. W a ż n e to zjawisko naszego ż y c i a spo­ łecznego zyskuje w y r a ź n ą p e r s p e k t y w ę rozwoju w n a s t ę p u j ą c y c h słowach Projektu Konstytucji (Rozdz. 2, art. 11) : Polska ruchu stronnej czej, i Rzeczpospolita spółdzielczego pomocy jako w w własności Ludowa mieście wypełnianiu społecznej, i na jego popiera wsi oraz zadań, zapewnia rozwój różnych udziela a własności szczególną mu form wszech­ spółdziel­ opiekę ochronę. Produkcja rękodzielnicza miasta i wsi, prace a r t y s t ó w zrzeszonych w spółdzielniach z a j m u j ą c y c h się twórczością i w y t w ó r c z o ś c i ą artystycz­ ną — usiłują nawiązać do wielowiekowej tradycji folkloru wiejskiego i 5 �i sztuki plebejskiej miasta, w y k o r z y s t u j ą c te doświadczenia przy reali­ zacji zadań stawianych przed współczesną sztuką. W zakresie prac nasze­ go pisma leży p r z e w a r t o ś c i o w a n i e i naukowe badanie tradycji folkloru wiejskiego i plebejskiej sztuki miasta, z wydobyciem p o s t ę p o w e g o nurtu tych dziedzin naszej wytwórczości. Wzbogaci on kulturę narodową nowy­ mi zdobyczami, w y n i k a j ą c y m i również z emocjonalnego stosunku artysty do sztuki chłopskiej i proletariackiej, z której czerpać on będzie postępo­ we treści, unikając przy tym bezdusznego naśladownictwa form. Ten je­ dynie w ł a ś c i w y stosunek do tradycji ojczystych okroślił Prezydent Bole­ s ł a w Bierut w przemówieniu na otwarciu Roku Chopinowskiego: ...Genialność naprawdę wielka Chopina wyrasta jest wymownym z tego, świadectwem, co ludowe, i dzięki temu utaję że twórczość się dorobkiem ogólnoludzkim. Ale źródło i ludowe... pogłębiał jej tury naszego twórczych nowych niejszym, narodu jest uczuć, mistrza. to wybitnie charakter epoki pobudzić która narodowe, jego polskie, twórczości nasze nie — ojczyste umniejszał, lecz ogólnoludzkie. nowej Pragniemy życia a przez jest i znaczenie obecnej, potęgę form siły narodowy wielkość Zadaniem zmierzoną tej Swoisty, do w nim skierować społecznego, które wzbogacić kulturę kształtowania działania tkwi w masach i tę dalszego która potężną pozwolą uczynić była rozwoju ludowych tę źródłem siłę życie uczuć kul­ nie­ natchnień na lepszym budowę i pięk­ narodu. W e j ś c i e nowego i potężnego czynnika — masowego odbiorcy — k s z t a ł t u j e nowe oblicze sztuki polskiej. W związku z tym w y t w a r z a j ą się nowe formy organizacji twórczości i odbiorczości sztuki. Prace nad umasowieniem kultury polegają m.in. t a k ż e na wykrywaniu uzdolnio­ nych jednostek w środowisku robotniczo-chłopskim, k t ó r y m gwarantuje Konstytucja pomoc p a ń s t w a i społeczeństwa. O opiece nad w y r o s ł y m i z ludu talentami, o popieraniu wszelkich form w y ż y c i a się artystycznego szerokich rzesz społeczeństwa, a wreszcie o umasowieniu kultury i wy­ n i k a j ą c y c h s t ą d możliwościach pełnego rozwoju sztuki polskiej — powiada Rozdz. 7, art. 62 Projektu Konstytucji: 1. Obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej prawo do korzystania ze zdobyczy kultury i do twórczego łu w rozwoju kultury narodowej. mają udzia­ 2. Prawo to zapewniają coraz szerzej: rozwój i udostęp­ nienie ludowi p r a c u j ą c e m u miast i wsi wydawnictw książko­ wych i prasy, radia, kin, teatrów, muzeów i wystaw, domów kultury, klubów, świetlic, wszechstronne popieranie i pobudza­ nie twórczości kulturalnej mas ludowych i rozwój talentów twórczych. Projekt Konstytucji, będący wyrazem woli i dążeń narodu pol­ skiego^ określa p e r s p e k t y w ę rozwoju kultury i sztuki — wytycza również zasadnicze linie nauki w służbie s p o ł e c z e ń s t w a budującego socjalizm. Na­ kłada on na nas obowiązek gruntownego przemyślenia metod pracy, peł­ nej aktywizacji badań naukowych, ogarnięcia nimi całokształtu zjawisk artystycznych w powiązaniu z dorobkiem twórczości ludowej — a wresz­ cie obowiązek j a k n a j p e ł n i e j s z e g o wykorzystania naszej tradycji w pra­ cach nad stworzeniem nowej kultury i sztuki polskiej, socjalistycznej w treści, narodowej w formie. 6 �