https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/517c858099cd4aaa51e8d2a9a4e257b8.pdf 36a0f43878a7fe2a1286a633530576fa Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4425 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1976 Subject The topic of the resource garncarstwo - ośrodki Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4117 Title A name given to the resource Ośrodek garncarski w Miedzyrzecu Podlaskim w XVI-XVII wieku / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1976 t.30 z.2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1976 t.30 z.2; s.121-122 Creator An entity primarily responsible for making the resource Gajerski, Stanisław Franciszek Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Stanisław Franciszek OŚRODEK Gajerski GARNCARSKI W MIĘDZYRZECU PODLASKIM W XVi—XVIII ( U W A G I N A TEMAT ŹRÓDEŁ O P U B L I K O W A N Y C H PRZEZ MARIĘ Problemom garncarstwa na. ziemiach polskich etnografowie wyboru cechmistrzów W I E K U STANKOWĄ) oraz o k r e ś l a j ą ich kompetencje, podają nasi i n t e r e s u j ą się j u ż od w i e l u l a t . Owocem ich b a d a ń s ą liczne w a r u n k i o t r z y m a n i a w ł a s n e j j a t k i oraz u s t a l a j ą w y s o k o ś ć o p ł a t publikacje; ostatnio u k a z a ł y się dwie niezmiernie ciekawo prace: d o k o n y w a n y c h p r z y rozpoczynaniu n a u k i zawodu i przy w y ­ Barbary K o ł o d z i e j s k i e j dalszych badań 1 2 i E w y F r y ś - P i e t r a s z k o w e j . Powodzenie u z a l e ż n i o n e jest w d u ż y m stopniu od zachowanych ź r ó d e ł z w c z e ś n i e j s z y c h stuleci oraz ich w y k o r z y s t a n i a w trakcie b a d a ń stanu umiejętnego etnograficznych. Dlatego też z zadowoleniem p o w i t a ć n a l e ż y o p u b l i k o w a n e przez Marię zwalaniu się. Bezpodstawnie n a t o m i a s t zasugerowano, że przy­ 1 wileje „ n a z n a c z a j ą ceny na w y r o b y g a r n c a r s k i e " ' . W s t a t u t a c h m o w a jest o t z w . t a r g o w y m , a zatem o o p ł a t a c h pobieranych przez swe w y r o b y cech od garncarzy obcych, p r z y w o ż ą c y c h na s p r z e d a ż do M i ę d z y r z e c a 1 6 oraz od r z e m i e ś l n i k ó w miejscowych Międzyrzeca t e g o ż k u n s z t u i z o k o l i c z n y c h wsi n a l e ż ą c y c h do d ó b r m i ę d z y ­ Podlaskiego •', nadane m u przez d z i e d z i c ó w miasta w X V I I I w i e k u . r z e c k i c h . X ie jest to o c z y w i ś c i e j a k i ś f a k t odosobniony; z po­ Stankową dwa statuty cechu garncarskiego z N a d m i o n i ć n a ł o ż y , że t r a d y c j e garncarstwa w M i ę d z y r z e c u 17 T dobnymi wypadkami spotykamy się w s t a t u t a c h cechowych 18 Podlaskim sięgają 1558 r o k u . F a k t u tego nie u w z g l ę d n i ł a Stan­ z i n n y c h m i a s t . M a r i a S t a n k o w ą p o d k r e ś l i ł a f a k t , że w p r z y w i ­ k o w ą , a jedynie w s p o m n i a ł a o t y m , że tamtejszy cech garncarski lejach przez n i ą o p u b l i k o w a n y c h b r a k jest „ o k r e ś l e n i a w a r u n k ó w - ' 4 } istniał j u ż w X V I I należeć mieli w i e k u ' . D o cechu tego, w m y ś l również garncarze mieszkający „na statutów, na j a k i c h m i a ł a o d b y w a ć się n a u k a r z e m i o s ł a " i nie podano „ z a ­ ustroniu, kresu u m i e j ę t n o ś c i , w y m a g a n y c h p r z y w y z w a l a n i u t e r m i n a t o r ó w to jest po wsiach t e y ż e W ł o ś c i " m i ę d z y r z e c k i e j oraz strycharze i p r z y egzaminie na stanowisko m a j s t r a " " . i murarze". F a k t to niezmiernie ciekawy i z a s ł u g u j ą c y na szczegól­ p o d a ł a , że w y b o r y c e c h m i s t r z ó w m i a ł y się o d b y w a ć „ z a w s z e w Błędnie natomiast niejszą u w a g ę d z i e ń w i e l k a n o c n y " . N a u w a g ę z a s ł u g u j e jeszcze f a k t , że cech- 20 badaczy. przecho­ m i s t r z starszy (o t a k i m t y l k o m o w a ! ) m i a ł b y ć w y b r a n y przez wywane s ą w W o j e w ó d z k i m A r c h i w u m P a ń s t w o w y m w L u b l i n i e braci „z p o r z ą d k u tak Religy Rzymskiey jako y Religy Ruskiej wśród Unijackiej" . Opublikowane przez Stankową u s t a w y cechowe 2 1 innych aktów międzyrzeckiego cechu garncarskiego. Nie są to jednak, j a k podano na w s t ę p i e , oryginalne d o k u m e n t y , a jodynie nie p o ś w i a d c z o n e Pierwszy z o p u b l i k o w a n y c h s t a t u t ó w Helena 7 dziewiętnastowieczne z L u b o m i r s k i c h Sieniawska, ich k o p i e . wystawiła kasztelanowa Elżbieta P r o b l e m to niezmiernie i s t o t n y na obszarze pogra" nicza p o l s k o - u k r a i ń s k i e g o ; w i n n y c h o ś r o d k a c h garncarskich b y ' on r o z w i ą z a n y podobnie j a k w M i ę d z y r z e c u 2 2 l u b jednostronnie, z korzyścią dla P o l a k ó w " . krakowska N a m o c y p r z y w i l e j u nadanego garncarzom międzyrzeckim i hetmanowa wielka koronna. Z uwagi na t o , że brak w n i m przez E l ż b i e t ę H e l e n ę Sieniawska, m i e l i oni p r a w o „ r a z na R o k , miejsca i d a t y wystawienia, S t a n k o w ą sugeruje, iż m ó g ł on b y ć na W i o l k a n o c w a r p i w a w y r o b i ć sobie". B y ł to ich d a w n y p r z y ­ nadany w i l e j . N o w a dziedziczka p o n a w i a j ą c go z a m i e r z a ł a z a c h ę c i ć i c h garncarzom międzyrzeckim „począwszy od r. w y c h o d z ą c z z a ł o ż e n i a , że Sieniawska m i ę d z y i n n y m i przyjęła też ( w ó w c z a s — uwaga 8 krakowskiej" . maga Argument to tytularni ..do lepszego p o r z ą d k u y p o d e y m o w a n i a c i ę ż a r ó w " . W statucie kasztelanowej nie o k r e ś l o n o bliżej p o w i n n o ś c i garncarzy wobec d w o r u , a jedy­ przekonywający — wy­ nie podano, że „ O d r o b o t y P a ń s k i e y proporcyonalnie p ł a t n i b y ć S.F.G.) niezbyt szerszego u d o k u m e n t o w a n i a . 1710. tytuł G o d n y u w a g i jest fakt, iż dziedziczka M i ę d z y r z e c a b y ł a k o b i e t ą , k t ó r ą jednak p o w i n n i " . S t w i e r d z i ć t u z naciskiem n a l e ż y , żo d o k u m e n t drugi zaliczano nie zawiera takowego postanowienia. K s . A d a m C z a r t o r y s k i nie do n a j w y b i t n i e j s z y c h Polek ó w c z e s n e j epoki*. p o t w i e r d z i ł t e ż dawnego p r a w a , z e z w a l a j ą c e g o Wspomniany dokument a p r o b o w a ł a później córka Elżbiety Heleny, Maria roczna uległa Zofia Denhoffowa, 2. v o t o Czartoryska. zniszczeniu>»; Maria 2 4 Stankową błędnie garncarzom na warzenie p i w a . S z c z e g ó ł y to drobne, ale r z u c a j ą c e pewne ś w i a t ł o Data na dzieje tamtejszego ośrodka, w X V I I I w i e k u i o p u b l i k o w a n y c h podaje d o k u m e n t ó w , k t ó r e s ą c e n n y m ź r ó d ł e m do d z i e j ó w garncarstwa również w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej. Na. s z c z e g ó l n ą u w a g ę za­ bez d a t y " . Czas potwierdzenia ustala ona na l a t a 1731—1771 — s ł u g u j e piorwszy d o k u m e n t , k t ó r y pozwala na bliższe zapoznanie na wstępie, że „poświadczenie wystawione zostało Maria Zofia b y ł a w ó w c z a s ż o n ą S t a n i s ł a w a D e n h o f f a . D a t y się z p o c z y n a n i a m i gospodarczymi Sieniawskich, k t ó r z y w swych te n a l e ż a ł o b y uściślić; trzeba p r z y n a j m n i e j u s t a l i ć , k i e d y M a r i a dobrach w ł a s n y c h , Zofia weszła w posiadanie d ó b r m i ę d z y r z e c k i c h . zwracali r ó w n i e ż b a c z n ą u w a g ę na z n a j d u j ą c y c h się t a m garnca­ 11 P o d k r e ś l i ć n a l e ż y f a k t , iż garncarze m i ę d z y r z e c c y w c z e ś n i e j już otrzymali potwierdzenie swych praw. Stąd „upraszali" jedynie E l ż b i e t ę H e l e n ę Sieniawska, a b y „ i m nowe im y dawno podczas p a n u j ą c e g o (Ponieważ ognia z g o r z a ł o ) n a d a ł a 12 wskrzesiła nadano o d A n t e c e s s o r ó w " p r z y w i l e j e . prawo jak i w dzierżawionych królewszczyznach rzy. W t r a k c i e b a d a ń a r c h i w a l n y c h m i a ł e m m o ż n o ś ć bliżej p r z y j ­ r z e ć się d z i a ł a l n o ś c i gospodarczej M i k o ł a j a H i e r o n i m a Sieniaw- skiego, h e t m a n a polnego koronnego, i jego syna, A d a m a M i k o ł a j a Problem ( m ę ż a E l ż b i e t y H e l e n y ) , na terenie k l u c z a sieniawskiego i olo- niezmiernie w a ż n y . S t ą d nasuwa się potrzeba ustalenia p i e r w o t ­ szyckiego oraz w starostwie l u b a c z o w s k i m . Z a i c h t o staraniem nego potwierdzenia p r a w cechu garncarskiego w Międzyrzecu Podlaskim. Dokument r o z w i n ą ł się o ś r o d e k garncarski w Sieniawie k o ł o Jarosławia, w ziemi p r z e m y s k i e j . P r o d u k o w a n e t a m kafle, zgodnie z w o l ą drugi, o p u b l i k o w a n y przez Marię Stankową, dziedzica, b y ł y wysokiej j a k o ś c i i w p e ł n i o d p o w i a d a ł y s m a k o w i w y s t a w i o n y z o s t a ł w Siedlcach w 1787 r o k u przez syna M a r i i artystycznemu ówczesnej Z o f i i , ks. A d a m a Czartoryskiego"3. N i e jest on j e d n a k , j a k po­ z a m ó w i e n i a na t a k o w e w y r o b y . Z k a f l i t y c h budowano pieco na dano na w s t ę p i e , „ w i e r n i e przepisany z d o k u m e n t u w c z e ś n i e j ­ obszarze d ó b r 1 4 szego" . We własnych epoki. D w ó r systematycznie i dzierżawionych przez składał Sieniawskich k r ó l e w s z c z y z n (w B r z e ż a n a c h , Oleszycach, S t r y j u , Warszaw ic i i n ­ w s t ę p i e nie podano n a z w y z e s p o ł u , w s k ł a d którego 2 nych miejscowościach) -' oraz poza z a s i ę g i e m tych posiadłości 2 6 w c h o d z ą opublikowane d o k u m e n t y oraz ich sygnatur. N a l e ż a ł o (w K u k i z o w i e , R ó w n e m ) . P r z y swej g ł ó w n e j rezydencji, w Ole­ również szycach, m i e l i r ó w n i e ż Sieniawscy m a j s t r ó w podać, w jakich okolicznościach sporządzono kopie kunsztu 27 s t a t u t ó w . S t a n k o w ą z a z n a c z y ł a natomiast, przed przytoczeniem skiego, k t ó r y m zlecano r ó ż n e p r a c o . N a s z c z e g ó l n i e j s z ą tekstów zasługuje statutów, że zawierają one postanowienia tyczące troska, j a k ą w y k a z a ł A d a m M i k o ł a j woboc garncar­ uwagę ośrodka 121 �W starostwie l u b a c z o w s k i m , k t ó r y po n a j e ź d z i e szwedzkim w 1700 2 8 roku znacznie p o d u p a d ł . Wspaniale t e ż r o z w i j a ł się wiejski garncarski m ó g ł t e ż o t r z y m a ć o d niej o m a w i a n y wcześniej do­ k u m e n t po ś m i e r c i jej m ę ż a . o ś r o d e k garncarski na terenie t e g o ż starostwa w D z i e w i ę c i e r z u 2 9 Zostawione t u w i a d o m o ś c i ś w i a d c z ą o celowości rozszerzenia koło Potylicza . Była w t y m niewątpliwie duża zasługa polityki b a d a ń n a d p r z e s z ł o ś c i ą m i ę d z y r z e c k i e g o o ś r o d k a garncarskiego gospodarczej starosty. N i e s ą t o f a k t y odosobnione. A d a m M i ­ w okresie, g d y miasto z n a j d o w a ł o się w r ę k a c h Sieniawskich. k o ł a j Sieniawski ż y w o t e ż i n t e r e s o w a ł się garncarzami z d ó b r W M i ę d z y r z e c u posiadali s w ą r e z y d e n c j ę , k t ó r ą w spadku przy­ w ł a s n y c h na P o d o l u ; p r z y w i l e j e cechowe n a d a ł cechom garncar­ j ę ł a po nich M a r i a Zofia D o n h o f f ; ciekawe więc b y ł o b y ustale­ skim w Międzybożu (1721) 30 3 i w Satanowie '. 34 nie, w j a k i m zakresie i na j a k i c h w a r u n k a c h k o r z y s t a ł d w ó r z us­ N a d m i e n i ć n a l e ż y , iż o b d a r z y ł on t e ż p r z y w i l e j a m i Satanow­ skie cechy i n n y c h k u n s z t ó w : szewski (w 1704 r . ) , k u ś n i e r s k i (na ł u g miejscowych garncarzy oraz j a k i b y ł zasięg w y r o b ó w tegoż ośrodka. dokumencie d a t a u l e g ł a zniszczeniu) i t k a c k i (w 1704). Po jego śmierci 3 2 t a m t e j s z y cech ciesielski o t r z y m a ł p r z y w i l e j e o d w d o w y 33 Ż y w i ć n a l e ż y n a d z i e j ę , że M a r i a Stankowa nie poprzestanie na u d o s t ę p n i e n i u w s p o m n i a n y c h d o k u m e n t ó w ; opublikowanie po n i m , E l ż b i e t y Helony Sieniawskiej, w r o k u 1 7 2 6 . F a k t ten s t a t u t ó w w i n n o b y ć w s t ę p n y m k r o k i e m do dalszych b a d a ń nad p r z y t o c z y ł e m t u po t o , a b y p o d s u n ą ć m y s i , iż m i ę d z y r z e c k i cech dziejami m i ę d z y r z e c k i e g o o ś r o d k a garncarskiego. PRZYPISY 1 B . K o ł o d z i e j s k a , Rzemiosło garncarskie w Zielonogórskiem, Warszawa — P o z n a ń 1973. E . F r y ś - P i e t r a s z k o w a , Ośrodek garncarski w Lążku Ordy­ nackim i jego wyroby na tle ceramiki matowanej w Polsce, W r o c ł a w 1973. M . S t a n k o w a , Przywileje dla cechu garncarzy w Między­ rzecu Elżbiety Heleny Sieniaioskiej i Adama Kazimierza. Czarto­ ryskiego, „ R o c z n i k M i ę d z y r z e c k i " , t . I V , M i ę d z y r z e c Podlaski 1972,'s. 171—174. T . D e l i m a t , Garncarstwo ludowe w województwie lubelskim, „ P r a c e i M a t e r i a ł y E t n o g r a f i c z n e " , t . X V I I I , cz. I , W r o c ł a w 1961, s. 3 1 . M . S t a n k o w a , op. c i t . , s. 171. T a m ż e , s. 173. T a m ż e , s. 171. Tamże. M . G ę b a r o w i c z , Szkice z historii sztuki XVII w., T o r u ń 1966, s. 236; J . A . Gierowski, Wrocławskie interesy hetmanowej Elżbiety Sieniawskiej [ w : ] Studia z dziejów kultury i ideologii ofiarowane Ewie Mideczyńskiej w 50 rocznicę pracy dydaktycznej i naukowej, W r o c ł a w 1968, s. 222—223. „ A p r o b u i e t e n P r z y w i l e i die 2 octobris (rok z a t a r t y ) M a r y a z Sieniawskich D e n h o f f o w a " M . Stankowa, op. c i t . , s. 173. M . S t a n k o w a , op. c i t . , s. 171—172. T a m ż e , s. 172. T a m ż e , s. 174. T a m ż e , s. 171. T a m ż e , s. 172. W dokumencie w y s t a w i o n y m przez E . H . S i e n i a w s k ą podano: „Gościnni z a ś powinni od wozu polewanych g a i k ó w d a w a ć po groszy 9, o d m a l o w a n y c h po groszy 10, o d siwych po groszy 3 do s k r z y n k i " , M . S t a n k o w a , op. c i t . , s. 173. S t a t u t z r. 1787 w y k a z u j e w t y m w z g l ę d z i e pewne z m i a n y . Podano w n i m : „ G o ś c i n n i z a ś p o w i n n i o d woza p o l e w a n y c h G a r n k ó w d a w a ć po groszy P o l l . M i e d z i a n y c h sześć N ° 6, o d m a l o w a n y c h po groszy t a k i c h ż e D z i e s i ę ć N ° 10, o d S i w y c h po Groszy t a k i c h ż e T r z y N ° 3 do s k r z y n k i " , t a m ż e , s. 174. 2 3 4 5 6 7 8 9 1 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5 1 6 1 7 D o k u m e n t piorwszy problem ten ujmuje n a s t ę p u j ą c o : „ D o m o w i z a ś y postronni proporcyonalnie W e d ł u g zwyczaju", M . S t a n k o w a , op. c i t . , s. 173. W p r z y w i l e j u A . Czartoryskiego podano p o d o b n i e : „ D o m o w i z a ś y w ł o ś c i a n i e proporcyonalnie w e d ł u g z w y c z a i u " , t a m ż e , s. 174. 1 8 W statucie n p . cechu wielkiego z B r z o z o w a w z i e m i sanockiej, do k t ó r e g o n a l e ż e l i t a m t e j s i garncarze, p o d a n o : „ G a r n c a r z e , k t ó r z y w o ż ą g a r k i w o z a m i na J a r m a r k p o t y l i c k i o albo t e ż y Insze z r ó ż n y c h mieysc, C i p o w i n n i d a w a ć do Cechu od w o z u po groszy d w a n a ś c i e a k t o z a ś na sobie przyniesie p o w i n i e n d a ć do Cechu gro. 3 " , Centralne P a ń s t w o w e A r c h i w u m H i s t o r y c z n e U R S R we L w o w i e (dalej c y t . : C P A H ) , z. 25, Rada cechiv mista Berezova, o p . 1, n r 12, Statut ob'jednanoho cechu mista Berezova, nadanyj Janom Kazymyrom 12 V 1700 r., pidtverdenyj Kśyśtofom Janom Senbetom 22 III 1722 r. i rozśyrenyj 18 X 1748 r. Vacłavom Sierakovśkym percmyślśkym biskupom, k . 4. 1 9 2 0 starszy w y co c i t . , s. tamże, 2 1 2 2 2 3 2 4 2 5 2 6 S.F. Gajerski, Potylicki ośrodek M . G ę b a r o w i c z , op. c i t . , s. 235. kaflarski s. 483; 2 7 W latach 1662—1605 garncarzem w Oleszycach b y ł niejaki W a c ł a w , C P A H , s. 38, Miśkyj uriad v Ołeśyćach, op. 1. n r 1, Viiysta knyha mista Oleśyć, k . 18 v , 25 v , 61 v ; w 1703 r. Józef, B i b l i o t e k a Czartoryskich w K r a k o w i e (dalej c y t . : B i b l . Czart.), n r 742 Gosp., k . 80 v , 82 v , 84 v , a w 1761 Kazimierz, C P A H , z. 38, op. 1, n r 4, Knyha zapysiv prybulkiv ta vydatkir mista Oleśyć, k . 32. W 1714 r. z a p ł a c o n o „ G a n c a r z o w i Oleszyck i e m u od przestawienia siedmiu pieców zielonych i za dwa nowe t a m ż e w Oleszycach zł 4 0 " , B i b l . Czart., n r E W 148, k. 9. 2 8 M . S t a n k o w a , o p . c i t . , s. 172. S.F. Gajerski, Materiały do historii ośrodków garncarskich w Potyliczu i okolicy, „ P o l . Szt. l u d . " , n r 1, 1960, s. 44; Tenże, Potylicki ośrodek kaflarski s. 478—480. T e n ż e , Materiały s. 45—47. W t e k ś c i e s t a t u t u pierwszego p o d a n o : „Cechmistrz b y d ź m a , k t ó r e g o sobie B r a c i a na d z i e ń W i e l k o c z w a r t k o R o k o b i e r a ć sobie(...) b ę d ą p o w i n n i " , M . Stankowa, o p . 173. D o k u m e n t z 1787 r. z a w i e r a ł i d e n t y c z n y tekst, s. 174. M . S t a n k o w a , op. c i t . , s. 173, 174. J . Siecinskij, Materiały dla istorii ciechoo v Podolii, Kamieniec — Podolsk 1904, s.' 23, 71—73. T a m ż e , s. 27. A . M . Sieniawski z m a r ł w Oleszycach 2 V I 1720 r „ A . Stel­ m a c h , Dwór w Oleszycach..., s. 284. J . Siecinskij, op. c i t . , s. 26. W statucie cechu garncarzy z G l i ń s k a i Ż ó ł k w i , k t ó r y nadal i m J a n I I I Sobieski w 1085 r., a po n i m kolejno a p r o b o w a l i go M i c h a ł K a z i m i e r z R a d z i w i ł ł (1746 r . ) i K a r o l R a d z i w i ł ł (1778 r . ) , 122 podano: „ C h c e m y , a b y wybierano cechmistrza religii rzymskiej a t a k ż e greckiej, starszy [ m a b y ć ] w G l i ń s k u , d r u g i z przed­ m i e ś c i a ż ó ł k i e w s k i e g o " , C P A H , z. 52, Mahistrat mista Lvova, op. 1, n r 326, Hramota kniaziv Mychajla i Karola Radziviliv z 1778 r. pro pidtvertyiannia pryviłejiv, nadanych koralem Janom III honcarśkomu cechu v Żovkvi i Hlynśku, k . 2—3. W statucie cechu garncarskiego z Tomaszowa, w w o j . b e ł s k i m l e ż ą c e g o , k t ó r y n a d a ł a w r. 1642 K a t a r z y n a z Ostroga Z a m o y s k a , p o d a n o : „ N a p r z ó d w y b i e r a ć m a j ą z posrzodku siebie starszych(...) a c i , ż e b y b y l i professjej katolickiej, r z y m s k i e j " , J . Peter, Szkice z przeszłości miasta kresowego, Z a m o ś ć 1947, s. 122. Podobnie s t a t u t p o t y l i c k i , p o t w i e r d z o n y w 1649 przez J a n a K a z i m i e r z a , a ponownie a p r o b o w a n y przez Augusta I I Sasa w 1729 r „ p o s t a n a w i a ł : „ C e c h m i s t r z e m a j ą b y ć dwa Polacy", Potelicz. R. 1649 i 1729. Ponowienie potwierdzenia ustau) dla cechu garncarskiego, w y d . W f o l a ń s k i ] F[ranciszek], „ D o d a t e k Tygod­ n i o w y p r z y Gazecie L w o w s k i e j " , n r 27, 1853, s. 108. M . Stankowa, op. c i t . , s. 173. S.F. Gajerski, Produkcja kafli w Sieniawie iv świetle źródeł z XVIII wieku, „ B i u l e t y n H i s t o r i i S z t u k i " , nr 2, 1969, s. 213—215; T e n ż o , Zurys historii sieniawskiego ośrodka kaflarskiego. Przyczynek do dziejów produkcji kafli na obszarze Rusi Czerwonej w końcu XVII i w pierwszej polowie XVIII wieku, „ R o c z n i k " [Stowarzyszenia M i ł o ś n i k ó w J a r o s ł a w i a ] , 1969— 1970—1971, J a r o s ł a w 1971, s. 129—138; T e n ż e , Potylicki ośrodek kaflarski w XVI—XVIII w., „ K w a r t a l n i k H i s t o r i i K u l t u r y M a t e r i a l n e j " , n r 3, 1972, s. 483; A . Stelmach, Dwór w Oleszycach w XVIII w., „ B i u l e t y n H i s t o r i i S z t u k i " , n r 3, 1971. s. 286, 289; T e n ż e , Nie zachowane dwory Sieniawskich w Oleszycach, Dzikowie i Dziewięcierzu w powiecie lubaczowskim [ w : ] Architektura rezydencjonalna i obronna województwa rzeszowskiego w świetle badań naukowych prowadzonych w 25-leciu PRL. Materiały z sesji nau­ kowej. Łańcut 9—10 maja 1970 r., Ł a ń c u t 1972, s. 261, u w a ż a , z c z y m c a ł k o w i c i e się zgadzam, że piece we dworze dziewięcierskim zbudowane b y ł y r ó w n i e ż z k a f l i sieniawskich. Jeszcze do drugiej p o l o w y X I X w . z a c h o w a ł o się „ k i l k a bardzo ciekawych p i e c ó w i k o m i n k ó w k a f l o w y c h " w z a m k u oleszyckim (Anna z D z i a l y ń s k i c h Potocka, Mój pamiętnik. O p r a c o w a ł Andrzej J a s t r z ę b s k i , Warszawa 1973, s. 92), k t ó r e wykonane zostały przez garncarzy sieniawskich w X V I I I w . 2 9 3 0 3 1 3 2 3 3 3 4 P. Bohdziewicz, Korespondencja artystyczna Sieniawskiej z łat 1700—1729 w zbiorach Czartoryskich kowie, L u b l i n 1964, s. 273. Elżbiety w Kra­ �