https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/457272c39910a1b4971a0ce31e1494f6.pdf 03174fd384c66396468b14f751a9b6b2 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4612 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1972 Subject The topic of the resource szopka krakowska - konkursy Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4284 Title A name given to the resource Szopkarze krakowscy a konkursy szopek / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1972 t.26 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1972 t.26 z.1:s.;57-58 Creator An entity primarily responsible for making the resource Fryś-Pietraszkowa, Ewa Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Ewa Fryś-Pietraszkowa SZOPKARZE KRAKOWSCY A KONKURSY SZOPEK Różnego rodzaju stosowanych form konkursy dową w naszym kraju. ganizowania gólnych blisko 30-letnią zaczyna systematycznie zostały działaczy i brzyckim cieszą przez dostarczają pod grupę z dania na imprezy i rynku co r o k u wana jest d o s ł o w n i e szeniu w prasie szopki a dorównują zainteresowanie w t y m kierunku Sprawy Zainteresowanie te b y ł y oglą­ krakowskiego często realizo­ budzi przez ich twórców przede żeby pracują podkreślają w p r a w d z i e dość silnie, że nie o nagrodzie (np. „ m n i e nie zależy i płynących z niej korzy­ n a p i e r w s z y m m i e j s c u , ale t o b y ł o w y k o n a n e , a n i e b o h o m a z " — SP), j e d n a k względy te m a j ą spore znaczenie. Powodem od k o n k u r s ó w k i l k u d o s k o n a ł y c h ki — już człowiek r u ­ n a d szopkami cały rok. z myślą ich nie o t r z y m a ł y dziewali. odstąpienia t w ó r c ó w b y ł o , ż e szop­ t a k w y s o k i e j l o k a t y , j a k s i ę spo­ Przyjemność publiczności i satysfakcję stawie. wielu wystawę, zapamiętuje daje Działalność silnie zarówno często reakcje zasłyszane uwagi i artystyczna przy­ krakowskie będą konkursy. Wprawdzie utrzyma rozmów idących wniosków, rozmówcom nie było raźną niechęcią. codziennie widzów, wiąże się bardzo nawet, że wspomnieć, czy r o b i l i b y konkursów, przyjmowane Tylko z sześciu jeden się zdecydowanie istnieć przeprowa­ do w y s n u w a n i a warto pytanie, szopkar- dopóki n i e w i e l k a ilość jednak słucha określenia. się dopóty, nie u p o w a ż n i a gdyby powiedział sądzić aplauz i na w y ­ nawet szopkarzy stwo dzonych konkursu szopkarzy z konkursami. Można wane grupa podczas obserwuje sobie do­ omawiane-. wszystkim Toteż odwiedza i zgromadzonej traci po j e d n y m l u b d w ó c h j u ż szerzej ściach krewnego wykonanym wieczory dłuższe potrzebą, się sierpień, gu t o w a r z y s k i m i w zakładzie pracy, j a k r ó w n i e ż te c h w i l i — j u ż po o g ł o ­ a większość Szopkarze pracują tak silną — „kończy zanikiem s i ę podczas wystawy, wrzesień, innych, z nich znana nagroda oraz j e j o d d ź w i ę k w ś r ó d r o d z i n y , w k r ę ­ przyciągają czy wielu n a czele, do k o n k u r s u scenerii w ostatniej szopkarzy, wystąpieniach. Do- t e r m i n u konkursu. Dlatego t e ż rzadko debiutantów świadczonych rodzi efektownej lub pokonkursowej naukowców, nowych uczestników К znajomego ta zaini­ Konkursy przystępuje wpływem w naj­ Jerzym Krakowie. z nich decyzja drem stopniowym w powodzeniem ogół na przez M u ­ Sewerynem wówczas niewielu Naj­ na s w ą konkursy krakowskich tradycji Tadeuszem już bezpośrednim szopkarza; akcje. u jeden sza" ( F S ) . N i e k t ó r z y się pytanie, organizowane k i l k u n a s t u do k i l k u d z i e s i ę c i u Stosunkowo poszcze­ K r a k o w a . K o n k u r s y te kolędowniczych się dużym Nasuwa długotrwałe krakowską, i prof, d r e m zwyczajów dla d o o b s e r w a c j i ze w z g l ę d u miłośników zaniepokojonych od takie Historyczne miasta cjowane także or­ tradycję szopkę dopodobnie Istnieje przy t y m tendencja współczesną dziedzin ludowej plastyki. piękniejszą najczęściej że — j a k m ó w i ł ich możliwie bogatszego m a t e r i a ł u do lu­ nad jakie rezultaty p r z y n o s z ą zeum należą sztuką opieki „nie daleko że zada­ nadal szopki, było z wy­ zapytanych w y ­ odstąpię, będę robił s z o p k i , m n i e n a g r o d a n i e i m p o n u j e " (SP), ale i t e n w i ę ­ kilkunastu lat biorą cej udział w konkursach, m i m o że nie wszyscy z nich mogą z d o b n i c t w o w m e t a l u czy k o r z e n i o p l a s t y k a . I n n i w t a k i e j liczyć na zajęcie p i e r w s z y c h miejsc. Jakie skła­ twórców, niają którzy od kilku czy i c h do systematycznej pracy u d z i a ł w k o n k u r s a c h daje i m z a d o w o l e n i e . Głównym potrzeba motywem twórcza, działalności a działalności także dla niektórych i szopkarzy. Ilustrują szopkarzy wiedź: pory „chcę jeszcze ślę, (ZG). karstwem nym' dobra dodatkowy wysuwany miastem: jestem cham charakteryzuje i myślę, Zaczynam szopka, jak pracę kończę że nie m o ż n a zajmowania pokazać, i my­ — czasu, związek wypo­ ż e do tej argument jest „chcę człowieka, d u ż o " ( SP). A m b i c j e szopkę m i się nie udało. ale j u ż t a k m a ł o Jako pracy dobrą widzę zmienić" s i ę szop- uczuciowy z rodzin­ że ja też coś K r a k o w i a n i n e m " (SG), „ K r a k u s potrafię, jestem i ko­ s i ę w z a b y t k a c h " (SP). Praca nad szopką, wciąga i kowują pochłania jej plany trwająca bez na ogół k i l k a reszty. życiowe Szopkarze miesięcy, podporząd­ swoje, a częściowo — mimo na tę pra­ cę n i e j e d n o k r o t n i e u r l o p w y p o c z y n k o w y l u b s p o r ą część. Najlepiej pracuje więc przeważnie zmęczenia bym Wykonywana myśli twórcy konstrukcyjne pracy zawodową wieczorem („siadam i w spokoju, i aktualnie do tego lub zawodowej, a stopnia, dekoracyjne nawet stwo stało się u większości nocą, nad szopką na n o w o s i ę n a r o d z i ł " — SP), zdarza rana. i pracą się w samotności późnym szopka mimo i jak­ s i ę , ż e a ż do skupia że najlepsze nasuwają czasami jego się we śnie. moich rozmówców, uwagę inne ulubione rzeźba, malarstwo, wolny czas n p . n a sensie niemniej zajęcia, w i celowości nie trzeba wymagają t y m zakresie których ności, warto więc konsekwentnie preferuje 4 prawie wszystkie średnich i możliwość warunki małe, szopkarz natomiast m a szopki, nie p o z w a l a j ą argument do względu stanowi o konkursach, konkursu nagrody. wodzeniem, szopki i w N i e jest więc grupie to zresztą przez po p a r u eksponatu. one na osobno pomysły dość dawno dopominają podczas skutecznie to szopkarze, niądze wyda się wcześniej a praw­ kursie n i e zostaje" dyplomy — SP), a t a k ż e gdyż sy­ z po­ go. s i ę bez­ uczestnictwa czy p ó ź n i e j ze przy­ zaniechano Druga sprawa, o k t ó r ą Szopkar- żeby grupy stosowany konkursach swoją postulat, nowość, jury szopki też do usta­ mają dzielić każdej znalezienie przecież bądź powtarzano był już niegdyś jednak istniały świąteczną, kilkakrotnie także że i dawniej, gdy do k o l ę d o w a n i a , na w i e l k o ś ć taki fakt, na to t e ż ograniczona i kosztownego zgłoszone szopek znajdują artystycznie i wykonane z ogrom­ nasuwa Toteż stem dla których trudności pod choinką znawać wśród prze­ rozdzielane s ą wielkiego tradycję. trud­ szopki duże, które Spore nie było propozycji, przytoczyć. S ą d na zakup przeznaczone wiania i większych mieszkaniowe, finansowe, bądź Dodatkowy uczest­ Wysuwano uszczerbkiem pracy. Nie każdy wykonania dużej czasu. mowy z formatów, doskonałe nakładem między nagrody małych się r ó w n i e ż ilość przekonywać, modyfikacji. t y m miejscu wszystkim z lalkami , nym omawianych nikogo nie n a s u w a ł o b y je na albo wędkarstwo. wiele konkretnych uwag wprowadzenie konkursowy de odmiennego organizowania w zasadzie pewnych jak metaloplastyka, j e d n a k , a b y d a ł y one p e ł n ą s a t y s f a k c j ę nikom, amatora s p r z e c i w ó w — i swojej rodziny, przeznaczają a O konkursów przyjemność i pasjonuje najpełniej zrobić ż e to b ę d z i e braki, a poświęcenia, jak tej to za­ na sytuacji zajęliby się działalnością artystyczną rodzaju, jest „ja robię z okropną przy­ z z a d o w o l e n i e m " (SG), „ t o d u ż a c h o ć [[...] t r z e b a twórcze artystycznej rekreacyjne wypoczynek" (ZG), „to pociąga poświęciłby przeznaczyliby 3 znaczenie notowane u r y w k i wypowiedzi: jemnością, motywy n a d s z o p k a m i , czy czasu i n i c po ewentualnie („pie­ kon­ jakieś 57 �medale lub odznaki pamiątkowe, szopkarzom najlepszym wędkarze organizują wydaje się są bowiem one sobie szopkarzom na które nadawano i najwytrwalszym, ogół niskie i by „nawet architektury Celowe również ślając nagród, nie stanowią minimalny szopki krakowskiej; często dość szopka, a złośliwymi wieża m u c h o m o r , nie nież w pewnych innych grody po­ wej, można byłoby z które wystąpiłyby Wiele stroju, w przebiega latach miejskich, Konkursy laty specjalnie do tradycyjne szopki się ta 5 dla dzieci, wieloletnich niem uczestników symetryczna wieżowa, swej i duże szopki, stwierdzić się z zarówno kukiełkami. w świadomości Jest to ich staniolami. W „jak najwięcej gółów drobnych, które przypomniałyby Kraków". zumieniu pewne o ostatnio umiejętne zawierać wymienionej różnice. Podczas inni cechy gdy zestawienie chitektury, dla na miejscu Do to przedstawiało najchętniej tury należą riackiego, wawelskiej dy i attyka w tym a nie wykorzystywanych krakowskiej obronnych Kraków, od katedry i innych sukiennic, itp. fragmenty Dążenie zakresie wieże do powoduje szukanie ma­ arka­ murów również neogotycki kościół św. Józefa nifratrów, stem. lub W szopka też w jednym z na nie P o d g ó r z u , szpital związanych konkursów wzorowana wiedeńskiej ogóle 6 w nagrodzona znacznym katedry. Mimo stopniu tego na wadzanie przez ambicję elementów innych Stąd nali znawcy i miłośnicy szkiców, jących fotografii, jego zdecydowanie budynków, uznaniu jak za również szopki ponadto, kowskiej są rzeźbione z że własnoręcznie ogół takiej perspektywy wej, jak i organizacyjno-gospodarczej. Proponowano pre­ i dyskusje innych krajach, historii ułatwić swym członkom metalowe sprzedaż szów i na temat kleje, pełni pozornie problem. W ich dla fabryczny albo barwne zakładać Sprawa szopek wykonawców szopki dekorować młodzieżowy. galerii n i u i z n i e c h ę c a do p r a c y n a d K l u b szopkarzy rządu, nie j u ż nie trudności jące wydaje w jakiej ten większej związane się, jak sferze temat niechętnie ze oni są dosyć odnoszą bowiem szące i m patrzyć SP), jako do s i ę za na twórca twórca spotkaniami i w określają być ogół i część kolekcjonerzy przyno­ („trzeba wczuć twórcą to raczej przedstawia­ się wszyscy się, ludowym" — zaszeregowanie, do świątkarzy wiejskich. większości niewykształconych jako rozmów­ (ZG), „to jest a r t y z m swoisty, w ł a s n y dosko­ na autorzy odczuwają przykre się na odnosząc twórczość Poglądy szopkarstwa Pewna tym rozwią­ Interesu­ w prasie, nawet ujmę. za­ zasadzie tę Na określenia zwłaszcza zgadzają ludowy i rzemieślników nie która mieszka­ twórczością. twórców ludowych interes, czy szopka, umieszczają. niewłaściwe, i n n i j e d n a k nie nazwę kilku swoją ją pewnego rodzaju ców uważa nie dzieł; zróżnicowane. się lub świetlicę aktywności sami działania hobby, często u ż y w a n e g o je powinny istnieje. Szopkarze nadal i n d y w i d u a l n i e zują nie następną. j e d n a k , poza przejawia — stanowi muzea Żaden własnych w folie strony zwiedzających kolekcjonerów, i mógłby wystaw-kierma- przekonaniu cieszyć Polsce drugiej organizowanie błaha, społeczeństwu, w z sezonu turystycznego. sprzedanych, istotny a w itp. K l u b zaopatrzenie odpowiednie szopek poprzez w szopkarstwa architektury, dzaj s z t u k i " to jej kulturalno-oświato­ wykorzystanych modeli jest w szopkarzy chyba jakiś kierunku określają zupełnie budownictwa t e k t u r y , to t r z e b a k o c h a ć , m i e ć z a m i ł o w a n i e , inaczej to szopka nie wyjdzie" najlepiej odrębny czy chęć ro­ ludzi archi­ mieć, (SG). konkretnych sporadycznie elementem wykonane dziedzinie lekcje abstrakcyjnych. Wszyscy u w a ­ nieodłącznym w potrzebę nich, jednak pojawiających w konkursach konstrukcji żają się zarówno Historycznego odczuwa konkretne roz­ koniec „to i widokówek Sprzeciwiają Muzeum pod Postawę starego K r a k o w a , albumów zabytki. z bardzo powstał w wypowiedzi: stanowi nie wielu wystroju jest na dyrekcji widzi działalności taki szopkarzy kontak­ przeszkodę wpro­ twórców dotychczas szopkarzy. np. przypadków, warunek związku z architekturą krakowską ściśle przestrzegany, a mia­ została rodzaju np. Bo­ z tym Klub wzajemnym w r ó c i ł a do d o m u z w y s t a w y , z a b i e r a m i e j s c e w tu nowego inspiracji klubu. we minimalnych stanowiły rów­ środowisko­ się (SP). w mniej wartościowych budynkach krakowskich, jak które trudności i ich „to przypomina chciałby architek­ czegoś przyczyny Wielu i (m. in. bardziej przejawach zawiści szopkarzy inicjatywy instytucji ar­ kościoła barbakanu, z „ta ro­ zacho­ kościołów, pokazania r. Krakowa. klub bohomaz" motywów dawna 1969 m. szcze­ chodzi się własnego prywatnych fragmentów pierwszym woju archi­ W trzeba towarzyskich, służyć wanie ogólnego charakteru zabytkowego budownictwa — „żeby szukać porozumieniu kilku- zarysowują jednych kopiowanych stawiają zda­ wielopoziomowa, różnobarwnymi powinna przed odmiany konkursów. budowla oklejona tekturze jak już wyraźnie utrwaliły prze­ losy. Obecnie zdominowała Cechy szopki k r a k o w s k i e j się na ich nowej że zainte­ organizatorów Krakowie konkurs . na­ oni, spadek odbija na w powstania odmiana Uważają samych wpłynąć na s z o p k a r z e do się p e w i e n niekorzystnie przyczyniły kilkunastu że również strony i może budowanej można, ze co konkursów pracy, tów konkurs. zaznacza konkursami drogą zakładami mecenasów. przywiązują resowania biegu w roli jakim ostatnich zwiększyć krakowskimi uwagi w i władz wydatnie dużymi surowo, szopkę"). Być może tu właśnie, jak Na­ te oceniają porównaniami Eiffla", e k w i w a l e n t w stosunku do w k ł a d u pracy i kosztów. rozumienia inne ostrzej n a w e t n i e j e d n o k r o t n i e niż s ą d k o n k u r s o w y , o k r e ­ funduszu medale". zwiększenie gdyż szopki figurki, PRZYPISY kra­ najlepiej 1 zestaw tych mo drzewa i ubrane w gałganki. postaci stale się p o w i ę k s z a . zaleceń sądu konkursowego niewielu Zdzisławem szopki Dudzikiem z kukiełkami, bić t a k ą szopkę w nie za pomocą niż niewielu Malikiem również lalek poruszających skomplikowanych robienie Szopkarze Janem Natomiast szopkarzy ma przyszłości. Niektórych czej k o n s t r u o w a n i e dzeń i prostych bardzo i wykonuje zamiar zro­ intryguje się na mi­ poza ra­ automatycz­ elektrycznych kukiełek uważnie Tematyczny urzą­ patykach. krytycznie obserwują N p . w 1968 r . p r z y s t ą p i ł o d o k o n k u r s u 37 d e b i u ­ t a n t ó w , w 1969 — 18, w 1970 — 17. W i ę k s z o ś ć s t a n o w i ł y w ś r ó d n i c h d z i e c i i m ł o d z i e ż do 18 l a t . 2 E. F r y ś - P i e t r a s z k o w a , kursów szopek krakowskich, 1968, s. 150 i n a s t . konkurentów. tektoniczne że 58 po czy pewnym Niektóre dekoracyjne czasie udane r o z w i ą z a n i a przejmują wchodzą one do na tego stałe archi­ stopnia, w skład pięć bud.", lat kon­ R. X X I I : 3 Informacji udzielili: Z. Dudzik ( u r . w 1920 r . ) r e k w i z y t o r t e a t r a l n y , S t a n i s ł a w G u ń k i e w i c z (1895) p r a c . u m y s ł . — ob. e m e r y t , Z . G r a b a r s k i (1912) m e c h a n i k , St. F i j a ł (1896) p r a c . u m y s ł . — ob. e m e r y t , St. P a c z y ń s k i (1923) ś l u s a r z , B . P i ą c i k (1936) ślusarz-metaloplastyk, F . S a d o w s k i (1932) ś l u s a r z . 4 dzieła Dwadzieścia „ P o l . Szt. R. R e i n f u s s , s. 28—29. 5 6 Szopki T a m ż e , s. 27. E. F r y ś - P i e t r a s z k o w a , krakowskie, op. c i t . , s. Kraków 154. 1958, �